Trybunał Sprawiedliwości UE orzeknie w sprawie hiszpańskiej ustawy o amnestii dla katalońskich przywódców niepodległościowych 16 lipca

Data orzeczenia

Wielka Izba Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) ogłosi wyrok 16 lipca 2026 r., potwierdził sąd w czwartek. Decyzja zapada dokładnie rok po przeprowadzeniu rozpraw ustnych w sprawie pytań prejudycjalnych skierowanych przez dwa hiszpańskie sądy. Sąd z siedzibą w Luksemburgu musi rozstrzygnąć, czy Ustawa organiczna o amnestii, która ma na celu darowanie przestępstw związanych z katalońskim procesem niepodległościowym, jest zgodna z prawem Unii Europejskiej.

Dwa kluczowe pytania

TSUE odpowie na dwa zestawy pytań prejudycjalnych. Pierwsze, zadane przez hiszpański Trybunał Obrachunkowy, dotyczy odpowiedzialności księgowej byłego prezydenta Katalonii Carlesa Puigdemonta oraz innych urzędników za fundusze publiczne rzekomo wykorzystane do sfinansowania nielegalnego referendum niepodległościowego z 1 października 2017 r. oraz promocji tzw. procés za granicą. Drugie, skierowane przez Sąd Krajowy (Audiencia Nacional), pyta, czy zastosowanie amnestii wobec dwunastu członków Komitetów Obrony Republiki (CDR), którzy stoją w obliczu zarzutów terrorystycznych w ramach tzw. 'Operacji Judasz', naruszyłoby unijne przepisy antyterrorystyczne.

Opinia rzecznika generalnego

W listopadzie 2025 r. rzecznik generalny Dean Spielmann wydał niewiążącą opinię, w dużej mierze popierającą ustawę. Argumentował, że nie szkodzi ona interesom finansowym UE i nie jest sprzeczna z unijną dyrektywą antyterrorystyczną.

„Nie można ustalić bezpośredniego związku między wydatkami na procés a rachunkami UE.”

Spielmann odrzucił również pogląd, że ustawa stanowi 'samoamnestię', stwierdzając, że jej celem jest odpowiedź na wyjątkową sytuację z deklarowanym zamiarem normalizacji instytucjonalnej i pojednania, a nie ochrona reżimu politycznego przed kontrolą sądową. Choć jego opinia nie jest wiążąca, jest zwykle brana pod uwagę przez sędziów z Luksemburga.

Wpływ na Puigdemonta i Trybunał Konstytucyjny

Oczekuje się, że wyrok TSUE ukształtuje równoległe postępowanie przed hiszpańskim Trybunałem Konstytucyjnym, do którego Puigdemont wniósł apelację od odmowy Sądu Najwyższego objęcia go amnestią od skazania za sprzeniewierzenie. Korzystny wyrok w Luksemburgu prawdopodobnie utoruje drogę do uchylenia przez Trybunał Konstytucyjny nakazów aresztowania i umożliwi byłemu prezydentowi powrót do Hiszpanii. Prokuratura i prokuratura państwowa złożyły już wnioski na korzyść przyznania amnestii.

Tło polityczne i prawne

Ustawa o amnestii, promowana przez rząd Pedra Sáncheza, weszła w życie 11 czerwca 2024 r. Miała na celu zakończenie spraw karnych wynikających z dążenia Katalonii do niepodległości w 2017 r. i była centralnym elementem układu, który zapewnił Sánchezowi inwestyturę. Spotkała się jednak z ciągłymi wyzwaniami prawnymi. Sąd Najwyższy odmówił jej zastosowania, argumentując możliwą dyskryminację ze względu na ideologię, podczas gdy Trybunał Obrachunkowy i Sąd Krajowy, między innymi, zwróciły się do TSUE o zbadanie zgodności ustawy z prawem UE.