Luís Montenegro wygłosi orędzie w sprawie mieszkalnictwa. W tle protesty i interwencje policji

Zapowiedź orędzia

Premier Luís Montenegro wygłosi orędzie w sprawie mieszkalnictwa we wtorek, 3 listopada, o godz. 20:00 z oficjalnej rezydencji w São Bento w Lizbonie. Informację tę przekazał dziennikarzom w hangarze na lotnisku Humberto Delgado, tuż po podpisaniu umowy sprzedaży znacznej części kapitału linii lotniczych TAP grupie Lufthansa. Premier wstrzymał się od komentarzy w tej sprawie do czasu wygłoszenia orędzia i zaplanowanej po nim rozmowy z mediami. Podczas uroczystości bronił zawartej transakcji, wskazując na interes narodowy:

„Myślimy tutaj o interesie kraju.”

Tygodnie protestów i interwencje policji

Protesty mieszkaniowe trwają od 10 października. Demonstranci domagają się zmiany nowej ustawy o najmie, zaprzestania eksmisji bez zapewnienia lokali zastępczych oraz ograniczenia wykupu mieszkań przez fundusze inwestycyjne. Postulują również zwiększenie zasobów mieszkań komunalnych i adaptację pustostanów na cele mieszkaniowe. Policja wielokrotnie usuwała obozowiska z placu Rossio w Lizbonie oraz placu Praça D. João I w Porto. W niedzielę, 1 listopada, funkcjonariusze Policji Bezpieczeństwa Publicznego (PSP) ponownie rozbili oba obozowiska, usuwając około 100 namiotów. Operacja wiązała się z użyciem siły przez policję i rzucaniem przedmiotami, w wyniku czego ponad 20 osób (protestujących i funkcjonariuszy) odniosło obrażenia.

Reakcja polityczna

Po niedzielnej interwencji w Lizbonie prezydent António José Seguro poinformował o rozmowach z premierem Montenegro oraz burmistrzami Lizbony i Porto, wzywając do dialogu i konsensusu:

„Prawo do protestu jest prawem konstytucyjnym, znakiem naszej wolności i ustroju demokratycznego.”

Seguro zwrócił się również do rządu i Rzecznika Praw Obywatelskich o wyjaśnienie działań policji. W poniedziałek, 2 listopada, zebrała się Rada Stanu. Jeden z prawników złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa nadużycia władzy przez ministra administracji wewnętrznej oraz dyrektora PSP. W parlamencie, podczas debaty budżetowej, minister prezydencji António Leitão Amaro odrzucił bezpośrednią odpowiedzialność rządu za działania policji, oddzielając odpowiedzialność polityczną od operacyjnej w odpowiedzi na pytania posła Bloku Lewicy (Bloco de Esquerda) Fabiana Figueiredo. Blok Lewicy skierował również skargi na działania policji do Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Rady Europy.

Spór o obozowiska i umowa TAP

Urząd miasta Lizbony zaproponował trzy alternatywne lokalizacje dla protestujących, aby umożliwić organizację jarmarku bożonarodzeniowego na placu Rossio. Protestujący odmawiają opuszczenia miejsca, a lokalni przedsiębiorcy popierają organizację jarmarku. Prokuratura Generalna (PGR) złożyła zażalenie na decyzję sądu, która zezwoliła na pozostanie namiotu na placu Rossio. Sędzia, który wydał orzeczenie, musi rozstrzygnąć, czy zażalenie wstrzymuje wykonanie tej decyzji. W sprawie TAP prezes linii lotniczych oświadczył, że nie spodziewa się, aby wejście Lufthansy do spółki wiązało się z cięciami kosztów czy redukcją zatrudnienia.