Zełenski: USA oferują Ukrainie członkostwo w NATO w zamian za wycofanie się z Donbasu

Warunek Donbasu

Wołodymyr Zełenski przekazał dziennikarzom w piątek, 13 listopada, że Stany Zjednoczone zapytały Ukrainę, czy byłaby gotowa wycofać się z Donbasu w zamian za przyjęcie do NATO. Prezydent podkreślił, że taka propozycja padła po raz pierwszy i jest ściśle powiązana z warunkiem wycofania ukraińskich wojsk z regionu. Zełenski odrzucił to założenie, oświadczając, że Ukraina nie wycofa się ani nie odda swojego terytorium. Dodał, że Kijów omawia z partnerami szerszy pakiet bezpieczeństwa, obejmujący gwarancje NATO i UE, wzmocnienie armii oraz plan odbudowy wsparty konkretnymi źródłami finansowania.

Podczas wcześniejszej konferencji prasowej wyraził stanowczy sprzeciw:

„Nie da się z nami rozmawiać w ten sposób, gdy w grę wchodzi niepodległość naszego kraju.”

Żądania Putina i projekty z 2021 roku

Władimir Putin deklaruje chęć trwałego pokoju w Ukrainie, mimo że niemal pięć lat temu nakazał pełnoskalową inwazję i nadal odrzuca kompleksowe zawieszenie broni. Po rozmowach z wysłannikami USA, Stevem Witkoffem i Jaredem Kushnerem, Kreml określił cel jako stworzenie nowej architektury niepodzielnego bezpieczeństwa. Moskwa powróciła również do projektów traktatów przekazanych USA i NATO w grudniu 2021 roku. Dokumenty te zakładały zatrzymanie rozszerzenia Sojuszu na wschód, gwarancję, że Ukraina i Gruzja nigdy do niego nie przystąpią, oraz usunięcie infrastruktury wojskowej z państw Europy Środkowo-Wschodniej, które dołączyły do NATO po upadku ZSRR.

Zachodni przywódcy odrzucili te propozycje jako niedopuszczalne ultimatum, a dwa miesiące później Rosja rozpoczęła pełnoskalową inwazję. Choć projekty zostały wówczas odłożone, teraz ponownie znalazły się na stole. Jurij Uszakow, doradca Putina ds. polityki zagranicznej, stwierdził, że Moskwa może rozszerzyć listę żądań w odpowiedzi na działania Zachodu mające na celu zadanie Rosji strategicznej porażki. Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas oceniła rosyjskie żądania jako pułapkę, której celem jest odwrócenie uwagi od kwestii zawieszenia broni.

Nieoficjalny dokument z Abu Zabi

"The New York Times" opisał tzw. non-paper, który Rosjanie przedstawili w Abu Zabi. Kreml nieoficjalnie przedstawił w nim swoje żądania dotyczące powojennej architektury bezpieczeństwa w Europie. Według tych doniesień, dokument wzywa do wycofania wojsk i baz NATO do granic z 1997 roku, czyli sprzed przystąpienia Polski i innych państw regionu. Rosyjscy negocjatorzy domagali się również, aby NATO wykluczyło dalsze rozszerzenie oraz wszelką aktywność wojskową w Ukrainie, Europie Wschodniej, na południowym Kaukazie i w Azji Środkowej.

"Bild", powołując się na źródła zbliżone do Putina, podał, że Moskwa oczekuje wyjścia Finlandii z NATO oraz zakazu tworzenia nowych baz Sojuszu w państwach bałtyckich. W zamian, jak twierdzi gazeta, Rosja miałaby usunąć broń jądrową rozmieszczoną na Białorusi w 2023 roku. Rzecznik Kremla zaprzeczył, jakoby strona rosyjska poruszała ten temat w Abu Zabi.

Reakcje i otwarte pytania

"Komsomolskaja Prawda" napisała, że rosyjskie propozycje z grudnia 2021 roku zostały niemal wyśmiane, a rosyjscy dyplomaci powinni teraz odnieść drugie zwycięstwo, zmuszając Zachód do wysłuchania obaw Moskwy dotyczących rozszerzenia NATO. Relacje BBC wskazują, że rządy państw zachodnich raczej nie zaakceptują tych żądań. Mimo to Kreml uznaje fakt, że kwestia bezpieczeństwa europejskiego pojawia się w dyskusjach o Ukrainie, za sukces Rosji.