„Odyseja” Nolana przyciąga tłumy do kin IMAX i zwiększa zainteresowanie językiem greckim, mimo wycieku kopii filmu na platformie X

Sukces kasowy i pielgrzymki do kin IMAX

„Odyseja” Christophera Nolana zarobiła 640 mln dolarów w ciągu dziewięciu dni od premiery. W drugi weekend w Stanach Zjednoczonych film przyniósł 87 mln dolarów, co oznacza spadek o 30% względem otwarcia. Produkcja jest pierwszym pełnometrażowym filmem nakręconym w całości na taśmie IMAX 70 mm, a popyt na ten format wywołuje niezwykłe zachowania widzów. W nowojorskim kinie AMC Lincoln Square, dysponującym największym ekranem IMAX w Stanach Zjednoczonych, wprowadzono seanse o 2:00 i 6:00 rano. Na niedzielny pokaz o 2:00 w nocy przyszło około 450 osób. Ellis Tan, fotograf z hrabstwa Westchester, określił to wydarzenie jako „zdecydowanie wyjątkowe”. Student Dash Suarez, który przyszedł z pięciorgiem przyjaciół w piżamach, stwierdził, że w sposobie prowadzenia narracji przez reżysera nie ma żadnych kompromisów. Amanda Quinonez, siedząca w pierwszym rzędzie, czytała oryginał „zbyt wiele razy”, ale nie potrafiła przypomnieć sobie, z jakim tłumaczeniem zetknęła się w szkole średniej w Teksasie.

Wyciek kopii na platformie X

W weekend na platformie X udostępniono piracką kopię trzygodzinnego filmu w wysokiej jakości. Jeden z użytkowników oznaczył nagranie wiadomością: „Ktoś wrzucił cały film 'Odyseja' na X. Możecie w to uwierzyć?”. Post wyświetlono ponad 3 mln razy, zanim konto udostępniające film zostało zawieszone. Branżowy serwis Variety poinformował, że w sobotę osadzony materiał wideo zyskał 2,1 mln wyświetleń w ciągu dwóch i pół godziny. Universal wydał oświadczenie: „Dowiedzieliśmy się o nieautoryzowanej publikacji filmu i natychmiast uruchomiliśmy procedury usuwania treści. Poważnie traktujemy naruszenia praw autorskich i podejmiemy wszelkie odpowiednie kroki, aby chronić nasze treści oraz prawa własności intelektualnej”. Wyciek nie wydaje się wpływać na wyniki filmu; spadek o 30% w drugi weekend jest uznawany za oznakę stabilnej pozycji na największym rynku kinowym świata. Elon Musk, właściciel platformy X, krytykował wcześniej obsadę filmu i zapowiedział w zeszłym tygodniu, że wykorzysta swoją platformę AI Grok Imagine do stworzenia „historycznie dokładnej” adaptacji poematu Homera.

Debata wokół postaci Kirke

Krytycy zwrócili uwagę na sposób przedstawienia Kirke, w którą wcieliła się Samantha Morton. W tekście Homera Kirke jest boginią mieszkającą w pałacu z „polerowanych kamieni, na wysokich fundamentach”, która przemienia mężczyzn za pomocą mikstury i różdżki. Tłumaczenie Emily Wilson z 2017 roku, pierwsze autorstwa kobiety, ukazuje ją jako postać równie przebiegłą co bohater i posiadającą większą wiedzę. Wersja Nolana zmienia to spotkanie w scenę z nurtu body-horror, w której Kirke rozciąga i formuje głowy żołnierzy jak plastelinę, wkładając dłonie do ich ust, by nadać twarzom kształt świńskich ryjów. „The New York Times” opisał to przedstawienie jako „szczególnie przygnębiającą zniewagę wobec jednego z najwcześniejszych przykładów silnej, seksualnie autonomicznej kobiety w literaturze”. W poemacie Odyseusz staje się tak zauroczony boginią, że pełni ona rolę zastępczej żony; film ukazuje ją jako okrutną i szaloną, a jej przemoc przedstawia jako nieuzasadnioną.

Musiałem wykluczyć część tego materiału. Nie chciałem jednak całkowicie rezygnować z tego, co mówi on o mężczyznach i sposobie, w jaki prowadzą wojnę.

Wzrost zainteresowania językiem greckim

Dane Google Trends pokazują, że w Wielkiej Brytanii liczba wyszukiwań frazy „uczyć się greckiego” wzrosła w ciągu ostatnich dwóch tygodni o 5000 procent. Ekspertka ds. trendów językowych w Preply, Madeline Enos, przypisała filmowi rolę iskry, która „może prowadzić do głębszego zrozumienia dziedzictwa językowego i kulturowego Grecji”. Zauważyła, że „Odyseja” Homera została napisana w języku starogreckim, który znacząco różni się od współczesnego, a starogrecki pozwala na bliższy kontakt z oryginalnym tekstem, podczas gdy nowogrecki łączy uczących się ze współczesną kulturą. Sprzedaż wydań poematu wzrosła o 70% rok do roku, osiągając w 2026 roku w Wielkiej Brytanii 35 000 sprzedanych egzemplarzy wobec około 5000 w 2025 roku. Uczeni krytykowali szczegóły produkcji jeszcze przed premierą, w tym fakt, że męskie postacie noszą spodnie zamiast spódnic oraz użycie słowa „tata” zamiast „ojciec”. Gotowy film podzielił purystów, z których część zaakceptowała artystyczną licencję Nolana.

Pięć ukrytych szczegółów, które zauważyli fani

Podczas ponownych seansów fani skatalogowali kilka momentów, które łatwo przeoczyć. Wewnątrz konia trojańskiego jeden z żołnierzy próbuje uciec, gdy tłum na zewnątrz domaga się podpalenia konstrukcji; przywódca Trojan wbija miecz w drewniany bok i rani żołnierza w ramię, ale inny ukrywający się żołnierz szybko wyciera krew z ostrza, gdy jest ono wyciągane, chroniąc zasadzkę. Kiedy Odyseusz schodzi z brzucha konia, widać, że utyka, co jest nawiązaniem do skurczu spowodowanego długotrwałym zamknięciem. W sekwencji w Hadesie żołnierz Polites załamuje się, gdy dostrzega wśród armii niepogrzebanych zmarłych Elpinora, towarzysza, którego ciało zostało porzucone w jaskini Cyklopa i którego pierścień pojawia się w całym filmie. W scenie finałowej, gdy Odyseusz przebrany za żebraka wyjaśnia Penelopie swoje poczucie winy, obok niego pojawia się bogini Atena, będąca melancholijną obserwatorką jego wyznania.

Werdykty czytelników

Czytelnicy „Guardiana” zareagowali mieszanie. 49-letni Samiul Kamal-Uddin z Londynu chwalił skalę techniczną i oprawę dźwiękową IMAX, ale uznał film za „nie tak głęboki, jak chciałby być” i rozpraszała go gwiazdorska obsada: „Matt Damon, zwłaszcza w scenach na wyspie, przypominał mi swoje wczesne występy w serii Bourne”. Carmen ze St. Louis uznała go za „przejmującą i bolesną historię człowieka, który musi rozliczyć się ze śmiercią i zniszczeniem, za które był osobiście odpowiedzialny”. Czytelnik z Grecji nazwał go „bardzo amerykańską wersją, mającą niewiele wspólnego z dziełem Homera”, zauważając, że każdy grecki uczeń studiuje poemat jako osobny przedmiot w pierwszej klasie gimnazjum. Nolan powiedział „Time”, że napisał alternatywne zakończenie, ponieważ oryginał Homera „jest tak ponury i mizoginiczny”. Film jest obecnie jednym z najlepiej ocenianych w jego karierze.