Obserwatorium Rubin odkryło potencjalną szóstą planetę karłowatą, 2026 ED138, znajdującą się poza orbitą Plutona

Kandydat znaleziony w danych archiwalnych

Obserwatorium Very C. Rubin w Chile zarejestrowało potencjalną nową planetę karłowatą, tymczasowo nazwaną 2026 ED138. Matthew Holman, badacz, któremu przypisuje się to odkrycie, dostrzegł wyjątkowo jasny, lecz odległy obiekt 13 października w danych zebranych przez obserwatorium na początku 2026 roku. Następnie poddał materiał dalszej analizie, aby wykluczyć błędy. Wyniki przedstawiono na konferencji prasowej, w której wziął również udział Mario Jurić, odpowiedzialny za obserwacje uzupełniające.

Rozmiar i odległość

Szacowana średnica wynosi od 600 do 1500 km. Jeden z raportów wskazuje na około 1000 km. Ceres, najmniejsza uznana planeta karłowata, ma 963 km, więc 2026 ED138 może być od niej większa. Spiegel Online szacuje odległość obiektu od Słońca na około 46 jednostek astronomicznych (w porównaniu z 40 dla Plutona), podczas gdy Blick podaje wartość 6,7 mld km.

2026 ED13846

Pluto40

2026 ED138

46 AU

Pluto

40 AU

Dane z tekstu artykułu

Obiekt tej wielkości i składu niemal zawsze przybiera formę sferyczną. Planeta karłowata jest definiowana jako ciało o masie wystarczającej, by własna grawitacja nadała mu kształt kuli, jednak w przeciwieństwie do planety nie oczyściło ono swojej orbity z mniejszych obiektów. Międzynarodowa Unia Astronomiczna uznaje obecnie pięć planet karłowatych: Plutona, Ceres, Eris, Haumeę i Makemake. Ceres znajduje się w pasie planetoid, podczas gdy pozostałe krążą poza orbitą Neptuna.

Dlaczego obiekt pozostawał ukryty

ED138 leży w pobliżu płaszczyzny Drogi Mlecznej, regionu zatłoczonego przez miliony gwiazd, co utrudnia wyodrębnienie poruszającego się obiektu. Wiele dużych teleskopów znajduje się na półkuli północnej, a ED138 można obserwować jedynie z obszarów na południe od równika. Jego orbitę w okresie dziesięciu lat wyznaczono na podstawie obserwacji sięgających 2016 roku. W katalogach i na zdjęciach odnaleziono dwadzieścia kolejnych obserwacji, datowanych od 4 marca 2026 roku.

Czego wymaga potwierdzenie

Oficjalny status planety karłowatej zależy od ustalenia kształtu i rozmiaru obiektu, po czym oczekuje się nadania mu formalnej nazwy. Jurić stwierdził, że jest to największy obiekt transneptunowy odkryty w ciągu ostatnich około 20 lat i że Rubin wykrył go, gdy teleskop był jeszcze w fazie uruchamiania. Holman dodał, że obserwatorium będzie wielokrotnie fotografować całe południowe niebo w ciągu najbliższych dziesięciu lat, co może ujawnić inne ciała niebieskie ukryte w obszarach pominiętych przez wcześniejsze przeglądy.