Naukowcy odkryli w Boliwii Leopardus tilcayo, pierwszy nowy gatunek kota od ponad wieku

Odkrycie w lesie mglistym Yungas

Biolodzy opisali nowy gatunek dzikiego kota zamieszkującego lasy mgliste Boliwii, publikując swoje ustalenia 17 września 2026 r. w czasopiśmie Current Biology. Kot, nazwany Leopardus tilcayo, jest pierwszym żyjącym gatunkiem kota opisanym przez naukę od czasu klasyfikacji kota pampasowego (Leopardus fasciatus) w 1923 r. Zwierzę żyje w Yungas, wilgotnym regionie górskim położonym w strefie przejściowej między Andami a dorzeczem Amazonki. Ważący około 1,3–1,4 kilograma i mierzący około 46 centymetrów długości ciała (plus 25-centymetrowy ogon), gatunek ten jest mniejszy od przeciętnego kota domowego. Rdzenne i lokalne społeczności w Yungas znały tego kota od pokoleń, nazywając go Tilcayo, co naukowcy zachowali jako oficjalny epitet gatunkowy.

Od domowego pupila do okazu typowego

Droga do klasyfikacji rozpoczęła się, gdy mieszkaniec leśnej wioski w pobliżu La Paz znalazł bezpańskiego kociaka przy drodze. Zakładając, że zwierzę to porzucony kot domowy, mężczyzna zabrał je do domu i trzymał przez około rok, karmiąc makaronem, ryżem i jajkami. Po uświadomieniu sobie, że zwierzę jest dzikim drapieżnikiem, którego nie można trzymać w domu, przekazał je do sanktuarium Senda Verde. Biolog Paola Nogales-Ascarrunz, badaczka National Geographic i koordynatorka boliwijskiego programu ochrony dzikich kotów, po raz pierwszy zbadała zwierzę w azylu w 2016 r. Samiec, nazwany Tigrino i obecnie dziesięcioletni, posłużył jako główny okaz typowy do opisu taksonomicznego.

Nasz świat jest niezwykle złożony. Czasami myślimy, że większość jest już znana, że nie ma zbyt wiele do odkrycia, ale w rzeczywistości jest odwrotnie.

Analiza genetyczna tajemniczych kotów tygrysich

Koty tygrysie należą do rodzaju Leopardus i są gatunkami kryptycznymi, których wygląd zewnętrzny jest bardzo zbliżony, co utrudnia identyfikację wizualną w terenie. Wstępne oceny personelu sanktuarium sugerowały, że kot należy do Leopardus tigrinus, gatunku opisanego pod koniec XVIII wieku głównie na podstawie populacji brazylijskich. Nogales-Ascarrunz zauważyła jednak rozbieżności fizyczne, w tym większe ciemne rozety, krótsze zaokrąglone uszy i charakterystyczne oznaczenia ogona. Aby rozstrzygnąć klasyfikację, międzynarodowy zespół pod kierownictwem Jonasa Lescroarta z Uniwersytetu w Antwerpii przeanalizował DNA 38 kotów z całej Ameryki Południowej, w tym osiem okazów muzealnych. Dane genetyczne wykazały, że południowoamerykańskie koty tygrysie obejmują pięć odrębnych gatunków, a Leopardus tilcayo oddzielił się od spokrewnionych linii około 1,4 miliona lat temu.

Obserwacje terenowe i status ochrony

Wiedza naukowa na temat trybu życia i liczebności Leopardus tilcayo pozostaje wstępna. Badanie próbek odchodów zebranych w Yungas ujawniło szczątki małych gryzoni, podczas gdy nagrania z fotopułapek wskazują, że kot prowadzi głównie nocny tryb życia. Oficjalny opis gatunku opiera się tylko na dwóch żywych osobnikach (samiec Tigrino z niewoli i drugi okaz schwytany i sfotografowany na wolności) oraz wykryciach z fotopułapek. Populacje kotów tygrysich w Ameryce Środkowej i Południowej zmagają się z rosnącą presją wynikającą z wycinki pod rolnictwo, infrastruktury drogowej i wylesiania. Naukowcy zauważyli, że potrzebne są ukierunkowane badania terenowe w celu określenia zasięgu geograficznego i całkowitej wielkości populacji, co jest wymagane do oficjalnej oceny Czerwonej Księgi IUCN.

Nasze informacje w tej chwili ograniczają się do dwóch żywych osobników, które zbadaliśmy, oraz niewielkiej liczby nagrań z fotopułapek.