Niemiecka koalicja podzielona w sprawie planu opodatkowania napojów słodzonych i bezcukrowych

Zakres propozycji Ministerstwa Finansów

Niemieckie Federalne Ministerstwo Finansów, kierowane przez wicekanclerza Larsa Klingbeila (SPD), przygotowało projekt trzystopniowego podatku od napojów słodzonych, który ma wejść w życie w 2027 roku. Zgodnie z założeniami, napoje zawierające 4,5 grama cukru na 100 mililitrów będą objęte stawką 26 centów za litr. Stawka wzrośnie do 32 centów w przypadku napojów zawierających siedem gramów cukru oraz do 38 centów za litr dla tych z zawartością dziesięciu gramów lub więcej. Oprócz napojów słodzonych cukrem, resort finansów proponuje objęcie stawką podstawową 26 centów za litr napojów bezcukrowych, słodzonych substancjami sztucznymi. Podatek obejmie lemoniady, nektary owocowe, soki owocowe z koncentratów, napoje owsiane, kawy gotowe do spożycia, herbaty mrożone oraz piwa i wina bezalkoholowe. Czyste mleko oraz soki owocowe 100% pozostaną zwolnione z opłaty.

Resort wyjaśnił powody rozszerzenia zakresu podatku w wewnętrznym dokumencie.

Włączenie syropów, koncentratów i granulatów do zakresu podatku jest konieczne, aby zapobiec trendom substytucyjnym znanym z innych krajów.

Sprzeciw Ministerstwa Rolnictwa

Federalne Ministerstwo Żywności i Rolnictwa, kierowane przez Aloisa Rainera (CSU), zgłosiło formalne zastrzeżenia do projektu w piśmie z 12 sierpnia 2026 roku. Resort rolnictwa argumentuje, że projekt Klingbeila znacząco odbiega od ram ustalonych przez Komisję Finansów Zdrowia (FKG). Niezależna komisja ekspertów zaleciła dwustopniowy podatek wzorowany na systemie brytyjskim, z progami 25 centów za litr przy pięciu gramach cukru na 100 mililitrów oraz 32 centów przy ośmiu gramach. Resort Rainera twierdzi, że wprowadzenie niższego progu 4,5 grama, trzech stopni opodatkowania oraz objęcie podatkiem słodzików wykracza poza mandat ekspertów.

Ministerstwo Rolnictwa zauważyło również, że opodatkowanie sztucznych słodzików eliminuje zachęty dla konsumentów i producentów do rezygnacji z receptur o wysokiej zawartości cukru. Ponadto resort wnioskuje o przesunięcie wdrożenia przepisów na okres po 2027 roku, aby dać branży spożywczej czas na dostosowanie receptur i logistyki.

Prognozy przychodów i alokacje budżetowe

Prognozy finansowe stanowią kolejny punkt sporny między koalicjantami. Pierwotny pakiet reformy zdrowotnej przyjęty przez rząd pod koniec kwietnia 2026 roku zakładał, że opłata od napojów ustabilizuje system ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego, przynosząc 650 mln euro w 2027 roku i co najmniej 450 mln euro rocznie od 2028 roku. Jednak wspólne wyliczenia resortów gospodarki i rolnictwa wskazują, że opodatkowanie napojów bezalkoholowych według nowego projektu wygeneruje około dwa mld euro rocznie. Ministerstwo Finansów zamierza przeznaczyć nadwyżkę środków na ogólny budżet federalny w celu pokrycia deficytów fiskalnych.

Sprzeciw parlamentarny i mediacje

Opór wewnątrz koalicji rządzącej rozszerza się na grupę parlamentarną Unii w Bundestagu. Rzeczniczka ds. polityki zdrowotnej Simone Borchardt wyraziła zdecydowany sprzeciw wobec włączenia produktów bezcukrowych do podstawy opodatkowania.

Odrzucam podatek od napojów typu zero w najbardziej zdecydowany sposób.

Borchardt argumentuje, że opodatkowanie substytutów cukru jest sprzeczne z celami polityki zdrowotnej i narusza wcześniejsze umowy koalicyjne. W sytuacji, gdy Ministerstwo Rolnictwa blokuje projekt, Federalne Ministerstwo Zdrowia pod kierownictwem Carstena Linnemanna (CDU) musi podjąć się mediacji między stanowiskami SPD i CSU. Choć resort finansów stwierdził, że główna odpowiedzialność za projekt spoczywa na Ministerstwie Zdrowia, biuro Linnemanna nie odpowiedziało niezwłocznie na zapytania mediów dotyczące harmonogramu rozmów koalicyjnych.