Organizacje praw człowieka pozywają Trumpa w związku z sankcjami wobec Międzynarodowego Trybunału Karnego
Human Rights Watch oraz trzy inne organizacje złożyły 11 sierpnia w Nowym Jorku pozew liczący 101 stron, domagając się uchylenia zarządzenia wykonawczego Donalda Trumpa z lutego 2025 r., które nakłada zakazy wjazdu i zamrożenie aktywów na urzędników MTK.
Pozew złożony w Nowym Jorku
Cztery organizacje praw człowieka złożyły we wtorek, 11 sierpnia 2026 r., w Sądzie Południowego Dystryktu Nowego Jorku pozew liczący 101 stron, domagając się uchylenia sankcji nałożonych przez prezydenta Donalda Trumpa na Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK). Powodami są Human Rights Watch, American Friends Service Committee, Center for Constitutional Rights oraz Open Society Institute, część Open Society Foundations. Pozew wymienia jako pozwanych Trumpa, a także sekretarza stanu Marco Rubio, sekretarza skarbu Scotta Bessenta oraz prokuratora generalnego Todda Blanche'a. Organizacje argumentują, że sankcje naruszają pierwszą i piątą poprawkę do Konstytucji USA, ustawę o przywróceniu wolności religijnej (Religious Freedom Restoration Act) oraz międzynarodowe zobowiązania prawne.
Pozew stwierdza, że sankcje wyrządziły "głęboką i nieodwracalną szkodę" oraz zmusiły organizacje do ograniczenia kontaktów z MTK z obawy przed objęciem restrykcjami. Powodowie twierdzą, że zarządzenie wykonawcze wykracza poza uprawnienia prezydenckie i opiera się na bezpodstawnej deklaracji "stanu wyjątkowego".
- Powstanie MTK w Hadze w celu ścigania ludobójstwa, zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości
- Sędziowie Bossa i Ibanez Carranza dołączają do MTK
- Bossa i Ibanez Carranza przyczyniają się do decyzji zezwalającej na badanie domniemanych zbrodni wojennych USA w Afganistanie
- MTK wydaje nakazy aresztowania Netanjahu, Galanta i Al-Masriego za domniemane zbrodnie wojenne w Strefie Gazy
- Trump podpisuje zarządzenie wykonawcze autoryzujące sankcje wobec urzędników MTK, sędziów i stron współpracujących
- Cztery organizacje praw człowieka składają w Sądzie Południowego Dystryktu Nowego Jorku pozew liczący 101 stron kwestionujący sankcje
Argumenty konstytucyjne i prawne
Dokument argumentuje, że sankcje naruszają prawo do swobody wypowiedzi chronione przez pierwszą poprawkę, a także wolność zrzeszania się i wolność religijną. Liczące 101 stron pismo opisuje środki jako "bezprawne nadużycie władzy, które stanowi bezpośredni atak na rządy prawa, niezależność sędziów, prokuratorów i prawników, fundamentalne zasady międzynarodowego porządku prawnego oraz zasadę równego dostępu do wymiaru sprawiedliwości". Ograniczenia "poważnie osłabiają zdolność do ścigania sprawców ludobójstwa, zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości" – dodano w pozwie.
Adwokat Andrew Loewenstein z kancelarii Foley Hoag LLP, reprezentujący powodów, stwierdził, że szeroki wachlarz organizacji przystępujących do skargi pokazuje skalę szkód wyrządzanych przez zarządzenie wykonawcze.
Fakt, że tak wiele organizacji praw człowieka połączyło siły, aby zakwestionować nielegalne zarządzenie wykonawcze Trumpa, pokazuje powszechne szkody, jakie wyrządza ono wśród grup społeczeństwa obywatelskiego zaangażowanych w stawianie przed wymiarem sprawiedliwości osób odpowiedzialnych za poważne zbrodnie.
Sankcje i ich geneza
Trump podpisał zarządzenie wykonawcze 6 lutego 2025 r., autoryzując sankcje wobec urzędników MTK, sędziów i innych osób współpracujących z trybunałem. Sankcje obejmują zakazy wjazdu do Stanów Zjednoczonych oraz zamrożenie aktywów finansowych i majątkowych. Administracja nałożyła sankcje na czterech sędziów MTK. Sekretarz stanu Marco Rubio oświadczył, że sankcje wprowadzono po tym, jak sędziowie zaangażowali się w – jak to określił – nielegalne i bezpodstawne działania trybunału wymierzone w Stany Zjednoczone lub Izrael.
MTK jest upolityczniony i fałszywie twierdzi, że ma pełną swobodę badania, oskarżania i sądzenia obywateli Stanów Zjednoczonych oraz naszych sojuszników.
MTK potępił te środki jako próbę podważenia niezależności instytucji. Przedstawiciel Białego Domu oskarżył trybunał o bezprawne przekroczenie uprawnień sądowych i nazwał go zagrożeniem dla bezpieczeństwa narodowego USA.
Nakazy aresztowania i wątek izraelski
Sankcje wynikają głównie z odpowiedzi na dochodzenia MTK przeciwko Izraelowi, kluczowemu sojusznikowi USA. W 2024 r. trybunał wydał nakazy aresztowania premiera Izraela Benjamina Netanjahu, byłego ministra obrony Joawa Galanta oraz lidera Hamasu Ibrahima Al-Masriego w związku z domniemanymi zbrodniami wojennymi i zbrodniami przeciwko ludzkości w Strefie Gazy. MTK prowadził również dochodzenia dotyczące Afganistanu, gdzie sędziowie Bossa i Ibanez Carranza, członkowie trybunału od 2018 r., przyczynili się w 2020 r. do decyzji zezwalającej na badanie domniemanych zbrodni wojennych popełnionych przez wojska USA.
MTK, założony w 2002 r. z siedzibą w Hadze, wszczął 18 dochodzeń na całym świecie, m.in. w Republice Środkowoafrykańskiej, Demokratycznej Republice Konga, Libii, na Filipinach, w Darfurze w Sudanie oraz na Ukrainie. Ponad 120 krajów podpisało Statut Rzymski, traktat stanowiący podstawę działania trybunału. Stany Zjednoczone i Izrael nie należą do tego grona. Wrogość Waszyngtonu wobec MTK nie jest domeną wyłącznie administracji Trumpa: poprzednie administracje demokratyczne również krytykowały trybunał.
