Nepal domaga się bezzwrotnej pomocy klimatycznej w ONZ po powodzi spowodowanej przez lodowiec, w której zginęło ponad 1400 osób

Skala zniszczeń po powodzi w Himalajach

26 sierpnia 2026 r. zawalenie się lodowca w Himalajach na granicy Nepalu i Tybetu wywołało gwałtowne powodzie w kilku nepalskich dystryktach, w tym wzdłuż rzek Bhotekoshi i Trishuli. Rządowe dane z 16 września potwierdziły co najmniej 1403 ofiary śmiertelne i 6150 osób zaginionych w Nepalu, przy czym późniejsze szacunki wskazują na co najmniej 1450 zgonów. Po chińskiej stronie granicy w Tybecie media państwowe poinformowały o 43 ofiarach śmiertelnych i 519 zaginionych. Fala błota, skał i topniejącego lodu zniszczyła 37 mostów, wyłączyła z ruchu dziesiątki kilometrów autostrad i unieruchomiła elektrownie wodne. Lokalne władze szacują, że 200 000 domów zostało pogrzebanych pod osadami, co zmusiło dziesiątki tysięcy mieszkańców do korzystania z pomocy żywnościowej i podniosło koszty odbudowy do 4,78 mld USD, co stanowi około 10% PKB Nepalu.

Identyfikacja sądowa i działania ratunkowe

Miesiąc po katastrofie operacje poszukiwawcze i identyfikacyjne pozostają poważnie ograniczone przez stan strefy katastrofy. Baza danych utworzona przez nepalską policję wykazała, że większość ofiar odnaleziono w pierwszym tygodniu, po czym tempo prac spadło. Rzecznik policji w Nepalu, Abi Narayan Kafle, poinformował, że władze po raz pierwszy prowadzą pobieranie próbek DNA na taką skalę, wykorzystując profilowanie krótkich powtórzeń tandemowych z zębów, kości długich i tkanek mięśni szkieletowych. Profesor Lim Xin Xiang wskazał, że rozkład, degradacja w wodzie, fragmentacja i zanurzenie w osadach zmniejszają ilość i jakość odzyskiwanego materiału genetycznego, co prowadzi do uzyskania częściowych lub niejednoznacznych profili. Do połowy września zespoły medycyny sądowej w Nepalu zidentyfikowały 105 ciał.

Żądania wsparcia klimatycznego w formie grantów

Premier Nepalu Balendra Shah, który objął urząd po młodzieżowym powstaniu w 2025 r., wystąpił przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ w Nowym Jorku podczas Tygodnia Klimatycznego, domagając się międzynarodowego finansowania w formie grantów zamiast pożyczek na odbudowę. Shah oraz minister spraw zagranicznych Shisir Khanal przedstawili dane energetyczne wskazujące, że hydroenergetyka zapewnia 90% energii w nepalskiej sieci, a pojazdy elektryczne stanowią ponad 70% sprzedaży nowych aut, podczas gdy kraj odpowiada za mniej niż 0,1% historycznych emisji gazów cieplarnianych. Analiza naukowa World Weather Attribution wykazała, że wywołane przez człowieka ocieplenie klimatu odegrało bardzo dużą rolę w zawaleniu się lodowca. Shah odrzucił sugestie, jakoby kraje narażone miały finansować odbudowę poprzez zaciąganie kolejnych długów międzynarodowych.

Kiedy katastrofa klimatyczna niszczy infrastrukturę biednego kraju, odpowiedzią nie może być po prostu kolejna wielka pożyczka czy zbiór drobnych dotacji. Potrzebujemy od świata odpowiedniego wsparcia w formie grantów.

Międzynarodowe finansowanie klimatyczne i nadchodzące szczyty

Shah skrytykował procedury operacyjne funduszu ONZ ds. strat i szkód, ustanowionego na COP27, stwierdzając, że bariery administracyjne utrudniają pilną pomoc.

Kiedy dom płonie, nie prosimy rodziny o wypełnienie 50 formularzy. Działamy. Na tym polega sprawiedliwość klimatyczna.

Shah zaproponował ustanowienie himalajskiego mechanizmu odporności klimatycznej z udziałem Nepalu i Chin w celu koordynacji działań adaptacyjnych i wczesnego ostrzegania. Dyskusje w Nowym Jorku odbyły się przed konferencją klimatyczną COP31, zaplanowaną na 9–20 listopada w Antalyi w Turcji, gdzie Australia będzie zarządzać formalnymi negocjacjami, a Turcja pokieruje prezydencją. Prezydent Turcji Tayyip Erdogan powiedział Zgromadzeniu Ogólnemu, że ujednolicone oczekiwania wobec wszystkich krajów pozostają nierealne bez równego dostępu do finansowania i technologii. Podczas zgromadzenia Wielka Brytania obiecała 331 mln GBP (438 mln USD) na programy stabilności klimatycznej, a Komisja Europejska wraz z Kanadą potwierdziły przekazanie 211 mln EUR (240 mln USD) na sieci obserwacji oceanów.