Najstarszy znany meteoryt marsjański znaleziony na Saharze dowodzi, że wczesny Mars miał wodę

Skała z młodego Marsa

Teghaza 001 rozpadł się na osiem części po upadku na Saharze, około 34 kilometry od wioski Bir Salí w Mali. Został znaleziony w 2022 roku, a badanie opublikowane w czasopiśmie Science 29 października 2026 roku datuje jego powstanie w skorupie Marsa na co najmniej 4,1 mld lat temu. Największy z fragmentów ma wielkość ludzkiej pięści. Skała pochodzi z okresu, gdy Ziemia i Mars wciąż stygły i formowały swoje zewnętrzne skorupy, po tym jak planety Układu Słonecznego uformowały się około 4,5 mld lat temu. Naukowcy twierdzą, że może to być najstarszy fragment Marsa, jakim dysponują.

Jak ustalono wiek i pochodzenie

Skała to gabro, skała magmowa, która powstaje, gdy magma stygnie powoli i krystalizuje. Jej głównymi minerałami są skaleń i piroksen; zawiera również kryształy cyrkonu, w których znajduje się uran. Naukowcy określili wiek skały, mierząc tempo rozpadu uranu do ołowiu, przy czym podana wartość jest datą minimalną, a nie dokładną. Marsjańskie pochodzenie meteorytów takich jak ten identyfikuje się poprzez stosunek izotopów tlenu, który działa jak geologiczny odcisk palca dla każdego ciała w Układzie Słonecznym. Spośród 435 meteorytów marsjańskich znalezionych dotychczas na Ziemi, wszystkie zostały rozpoznane w ten sposób. Ich pochodzenie potwierdza się, porównując skład mineralny i chemiczny z danymi z misji NASA, w tym sond Viking oraz łazików Curiosity i Perseverance.

Dowody na obecność wody na wczesnym Marsie

Chemia gabro pokazuje, że skała reagowała z wodą podczas powolnego stygnięcia i krystalizacji pod powierzchnią Marsa. Analizy wskazują, że woda przesiąkała z powierzchni do skorupy, podobnie jak wody gruntowe przemieszczają się dziś przez skorupę ziemską. Stosunki izotopów wodoru i tlenu wspierają ten wniosek. Woda docierała głębiej niż powierzchnia i wchodziła w interakcje z materiałami, które wydostały się z płaszcza planety. Naukowcy zidentyfikowali już formy terenu sugerujące istnienie dawnych rzek i jezior, a być może także dużego zbiornika wodnego na półkuli północnej. Yang Liu z należącego do NASA Jet Propulsion Laboratory, zarządzanego przez Caltech, kierowała badaniem i opisała skałę jako świadka okresu, w którym Mars był prawdopodobnie cieplejszy i bardziej wilgotny niż przez większość swojej historii.

Od znaleziska na pustyni do publikacji

Meteoryt znaleziono w 2022 roku, a badania przebiegały etapami w kolejnych latach. Wcześniejsze badanie zespołu w Science Advances, opublikowane w czerwcu 2026 roku, mierzyło zawartość wody w skale i sposób, w jaki woda ta kształtowała powierzchnię młodej planety. Główne badanie dotyczące wieku i chemii skały ukazało się w Science 29 października 2026 roku. Harmonogram przedstawiono na poniższym wykresie.

Czego nie dowodzi odkrycie

Wyniki nie dowodzą, że na Marsie istniało życie. Oferują nowe dowody na to, że około 4,1 mld lat temu warunki środowiskowe mogły potencjalnie wspierać życie drobnoustrojów. Mars jest obecnie zimną, suchą pustynią, podczas gdy misje NASA znalazły dowody na istnienie jezior, rzek i mórz w jego odległej przeszłości. Liu stwierdziła, że meteoryty marsjańskie są jedynymi próbkami z Marsa, jakimi dysponują naukowcy, stanowiąc podstawę do zrozumienia, jak uformowała się planeta. Pozwalają one również badaczom przetestować w laboratorium, czy Mars mógł zapewniać warunki zdatne do życia.