Międzynarodowy Trybunał Karny skazuje dowódcę z Republiki Środkowoafrykańskiej Mahamata Saida za zbrodnie przeciwko ludzkości

Wyrok w Hadze

23 września 2026 roku sędziowie Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze uznali Mahamata Saida Abdela Kaniego za winnego zbrodni przeciwko ludzkości. 56-letni były dowódca z Republiki Środkowoafrykańskiej został skazany w czterech punktach oskarżenia, obejmujących tortury, prześladowania, uwięzienie lub inne poważne pozbawienie wolności oraz inne nieludzkie czyny. Przewodnicząca składu sędziowskiego Miatta Maria Samba ogłosiła wyrok podczas sesji, w trakcie której Said, ubrany w niebieski sweter i dżinsy, kilkakrotnie kręcił głową. Trybunał uniewinnił go natomiast od trzech zarzutów dotyczących zbrodni wojennych. Sąd poinformował, że wymiar kary zostanie ogłoszony później, a oskarżonemu grozi kara dożywotniego pozbawienia wolności.

Nadużycia w areszcie w Bangi

Wyrok dotyczy wydarzeń z okresu od kwietnia do sierpnia 2013 roku, gdy Republiką Środkowoafrykańską wstrząsał brutalny konflikt wyznaniowy po obaleniu prezydenta François Bozizé. Said pełnił funkcję dowódczą w Seleka, zdominowanej przez muzułmanów koalicji rebeliantów, która przejęła kontrolę nad stolicą, Bangi. W tym czasie Said nadzorował codzienne operacje w Centralnym Biurze ds. Zwalczania Bandytyzmu (OCRB), wyspecjalizowanej jednostce policyjnej. Zatrzymanych, uznawanych za zwolenników obalonego prezydenta, przywożono do placówki, gdzie strażnicy wiązali im ręce, łokcie i stopy za plecami, bili ich kablami i biczami oraz polewali wodą. Sędziowie ustalili, że Said kierował tymi działaniami, uczestniczył w przesłuchaniach i osobiście pobił co najmniej jednego więźnia.

Po przeanalizowaniu dowodów przedstawionych podczas procesu sędziowie uznali, że Mahamat Said jest winny ponad wszelką wątpliwość zbrodni uwięzienia lub innej formy poważnego pozbawienia wolności, tortur, prześladowań oraz innych nieludzkich czynów, stanowiących zbrodnie przeciwko ludzkości.

Warunki w celach i zeznania ofiar

Ustalenia sądu szczegółowo opisują dramatyczne warunki w kompleksie OCRB, gdzie zatrzymani doświadczali skrajnego upodlenia i traumy. Wielu świadków opisywało przeludnione cele ze ścianami noszącymi ślady kul i krwi. Kilku więźniów przetrzymywano w pozbawionym okien podziemnym pomieszczeniu bezpośrednio pod biurem Saida, znanym jako dziura, które nie posiadało wentylacji ani urządzeń sanitarnych. Więźniowie byli zmuszeni załatwiać potrzeby fizjologiczne na zaśmieconej podłodze ciemnego podziemia. Sąd odnotował, że odmawiano im jedzenia i wody, co zmuszało niektórych do picia własnego moczu, aby przeżyć. Ofiary zgłaszały trwałe uszczerbki na zdrowiu fizycznym i psychicznym, które zmieniły ich życie.

Harmonogram trybunału i procesy Seleka

Decyzja ta stanowi pierwszy wyrok Międzynarodowego Trybunału Karnego wydany przeciwko dowódcy z koalicji rebeliantów Seleka. Konflikt w kraju liczącym około pięciu milionów mieszkańców obejmował walki między siłami Seleka a przeciwną im chrześcijańską milicją anty-Balaka, co skłoniło ONZ w 2018 roku do oskarżenia obu stron o zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości. Władze Republiki Środkowoafrykańskiej aresztowały Saida i przekazały go do Hagi w styczniu 2021 roku, a jego proces rozpoczął się we wrześniu 2022 roku. Said nie przyznał się do żadnego z zarzutów i zaprzeczał odpowiedzialności karnej aż do momentu ogłoszenia wyroku skazującego.