Maroko planuje działania po zakończeniu misji ONZ w Saharze Zachodniej

Rabat wyznacza kurs po wygaśnięciu mandatu

Król Mohammed VI przewodniczył 4 listopada sesji roboczej w Pałacu Królewskim w Rabacie, jak podano w komunikacie Gabinetu Królewskiego. Spotkanie koncentrowało się na etapie po zakończeniu prac misji ONZ. Wzięli w nim udział szefowa rządu Fatima Zahara el Mansouri, doradca królewski Fouad Ali El Himma, minister spraw wewnętrznych Abdelouafi Laftit oraz generał Mohammed Berrid.

Król wyznaczył trzy priorytety: poszanowanie integralności terytorialnej Królestwa, ochronę bezpieczeństwa narodowego oraz zapewnienie spokoju obywatelom, zwłaszcza w prowincjach południowych. Urzędnicy otrzymali polecenie zdecydowanego i czujnego wdrażania tych wytycznych, każdy w ramach swoich kompetencji, przy jednoczesnej kontynuacji programów rozwojowych na południu.

Biuro koordynacyjne MINURSO przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych otrzymało zadanie nadzorowania wygaszania działalności i wycofywania misji, aby proces przebiegł w sposób płynny i uporządkowany. Komunikat potwierdził również zobowiązanie do przestrzegania zawieszenia broni.

„Zobowiązanie Maroka do przestrzegania zawieszenia broni nie zmieni się wraz z zakończeniem mandatu misji ONZ.”

Porażka Rady Bezpieczeństwa i weto Rosji

Rada Bezpieczeństwa nie osiągnęła porozumienia w sprawie przedłużenia MINURSO podczas posiedzenia 30 października, w wyniku czego mandat misji wygasł. Jak podaje Europa Press, Rosja zawetowała tego dnia amerykański projekt rezolucji, który popierał marokański plan autonomii dla tego terytorium. Deutsche Welle opisuje dążenia Waszyngtonu do restrukturyzacji misji tak, aby autonomia pod marokańską suwerennością zastąpiła planowane referendum, czemu Rosja się sprzeciwiła. Nie doszło do kompromisu.

Marokański komunikat wskazuje, że misja wielokrotnie nie monitorowała przestrzegania zawieszenia broni ani nie wyciągała konsekwencji za naruszenia, a kontekst jej powstania stał się nieaktualny. Wycofanie misji przedstawiono jako kwestię współpracy z ONZ.

Zawieszenie broni, walki i bilans misji

Zawieszenie broni z 1991 roku zakończyło otwartą wojnę między siłami marokańskimi a Frontem Polisario i stworzyło podstawy dla MINURSO. Po tym, jak w 2020 roku Polisario ogłosiło zerwanie rozejmu, walki zostały wznowione. Deutsche Welle donosi o ataku Polisario na marokańską bazę w maju oraz o zabiciu dowódcy wojskowego Polisario w marokańskim ataku dronów w czerwcu. Analiza Security Council Report opisuje działania zbrojne o niskim lub średnim natężeniu, które utrzymują niestabilność w regionie.

Anja Freudenreich, szefowa biura Friedrich-Ebert-Stiftung w Rabacie, twierdzi, że misja dostarczała niezależnych informacji o sytuacji, którą strony opisują w bardzo odmienny sposób, a także oczyszczała z min obszary wzdłuż silnie zaminowanej linii obronnej.

„MINURSO nie rozwiązała konfliktu, ale przez dziesięciolecia pomagała go ograniczać.”

Riccardo Fabiani z International Crisis Group nie spodziewa się, aby jakakolwiek inna organizacja międzynarodowa zastąpiła MINURSO.

Reakcje w Brukseli i Mauretanii

Oubi Bucharaya, doradca ds. prawnych lidera Polisario Brahima Ghaliego, przemawiał 4 listopada na konferencji prasowej w Parlamencie Europejskim, wzywając UE do odegrania ważnej i pozytywnej roli po zakończeniu misji. Stwierdził, że Bruksela powinna przestać odwracać wzrok, i obwinił instytucje unijne oraz Hiszpanię za nieprzedłużenie mandatu. Argumentował również, że blok nie może utrzymywać próżni prawnej, skoro nie zastosował orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przeciwko umowie handlowej z Marokiem, która obejmuje produkty z Sahary Zachodniej pod kontrolą Maroka. Wyraził to wprost:

„Nieprzedłużenie mandatu MINURSO musi służyć rzuceniu wyzwania całej Unii Europejskiej.”

Al-Akhbar donosi, że gubernatorzy dystryktów w Mauretanii, zwłaszcza w Dakhlet Nouadhibou, ostrzegli obywateli przebywających w pobliżu granicy z Marokiem, aby natychmiast wrócili do domów, dotyczy to w szczególności pasterzy i plemion koczowniczych, oraz aby unikali obszarów, które mogą stanowić dla nich zagrożenie.