Margarita Papandreu, pionierka greckiego feminizmu i autorka, zmarła w wieku 103 lat

Pogrzeb świecki na Pierwszym Cmentarzu w Atenach

Świecki pogrzeb Margarity Papandreu zaplanowano na niedzielę, 20 września 2026 roku, na godzinę 11:00 na Pierwszym Cmentarzu w Atenach. Aktywistka i autorka zmarła w piątek, 18 września 2026 roku, w wieku 103 lat, zgodnie z oficjalnym komunikatem wydanym przez rodzinę. Przedstawiciele greckiej polityki i życia publicznego wezmą udział w ceremonii w Atenach, aby oddać jej hołd. Jej syn, były premier Jeorjos Papandreu, opublikował oświadczenie, w którym podkreślił jej długoletnią obecność w życiu publicznym kraju oraz wkład w grecki ruch feministyczny. Margarita Papandreu pozostawiła czworo dzieci: Jeorjosa, Sofię, Nikosa i Andrikosa Papandreu.

Amerykańskie korzenie i przyjazd do Grecji

Urodzona jako Margarita Chant w 1923 roku w Oak Park w stanie Illinois, podjęła studia w Stanach Zjednoczonych, uzyskując dyplomy z dziennikarstwa i zdrowia publicznego. W 1948 roku poznała Andreasa Papandreu podczas jego kariery akademickiej w Minnesocie, a trzy lata później, w 1951 roku, para wzięła ślub. Po dekadzie mieszkania w Stanach Zjednoczonych rodzina przeniosła się na stałe do Grecji w 1961 roku, gdy Andreas Papandreu rozpoczynał karierę w greckiej polityce. Została drugą żoną przyszłego premiera i założyciela Panhelleńskiego Ruchu Socjalistycznego (PASOK). W tym okresie para założyła dom w Grecji i wychowała czworo dzieci, podczas gdy ona rozwijała własną niezależną działalność obywatelską.

Przywództwo w ruchu na rzecz praw kobiet

W 1976 roku Papandreu założyła Związek Kobiet Greckich (EGE), kierując tą organizacją feministyczną jako prezeska do 1984 roku. Przez cały okres rządów PASOK w latach 80. uczestniczyła bezpośrednio w kampaniach obywatelskich na rzecz reform strukturalnych greckiego prawa rodzinnego. Działania te doprowadziły do ustawowego zniesienia posagu, prawnego uznania ślubów cywilnych oraz wprowadzenia do kodeksu prawnego rozwodów za porozumieniem stron. Jej działalność feministyczna przeniosła się na arenę międzynarodową w 1985 roku, kiedy stanęła na czele greckiej delegacji na Światową Konferencję ONZ w sprawie Kobiet w Nairobi w Kenii. Jej aktywność i obecność w kręgach rządowych budziły również publiczną krytykę dotyczącą zakresu jej wpływu na decyzje premiera.

Separacja, rozwód i wspomnienia

Jej prywatna relacja z Andreasem Papandreu napotykała trudności wynikające z jego pozamałżeńskich związków. Ostateczne rozstanie nastąpiło pod koniec lat 80. po ujawnieniu jego relacji z Dimitrą Liani, co doprowadziło do oficjalnego rozwodu pary w 1989 roku. W 2015 roku opublikowała autobiograficzne wspomnienia pod tytułem „Love and Power”, dokumentujące jej osobistą i polityczną drogę. Książka stanowi bezpośrednią relację z jej życia u boku Andreasa Papandreu, wydarzeń politycznych tamtej epoki oraz okoliczności ich rozstania. Jej pisarstwo zamknęło publiczną karierę, która łączyła amerykańskie dziennikarstwo połowy wieku z czterema dekadami greckiej historii politycznej.