Macron popiera dążenie Czarnogóry do członkostwa w UE do 2028 roku; blok przygotowuje szczyt Bałkanów Zachodnich w Tivat

Historyczna wizyta i deklaracja wsparcia

Prezydent Francji Emmanuel Macron złożył w czwartek pierwszą wizytę francuskiej głowy państwa w Czarnogórze, wykorzystując tę okazję do poparcia ambicji tego kraju dotyczących przystąpienia do Unii Europejskiej do 2028 roku. Występując u boku prezydenta Czarnogóry Jakova Milatovicia w historycznej stolicy Cetynii, Macron zachęcał do trudnych reform, które są jeszcze potrzebne.

Miejcie zaufanie, będziemy u waszego boku w nadchodzących miesiącach, abyście robili postępy i osiągnęli cele, które sobie wyznaczyliście.

Macron powiedział gospodarzom, aby wierzyli w siebie, zauważając, że to, co Czarnogóra osiągnęła w ciągu ostatnich dwóch lat, to więcej, niż wielu uważało za możliwe. Wizyta ma miejsce dzień przed tym, jak przywódcy UE spotkają się w adriatyckim kurorcie Tivat na szczycie ze swoimi odpowiednikami z Bałkanów Zachodnich.

Status lidera Czarnogóry

Czarnogóra, kraj liczący 630 000 mieszkańców, jest najbardziej zaawansowanym kandydatem w negocjacjach akcesyjnych z UE. Blok w zeszłym miesiącu utworzył grupę roboczą do opracowania traktatu akcesyjnego, potwierdzając jej pozycję lidera. Samoloty pasażerskie Air Montenegro noszą teraz hasło „28 by 28 — The Next EU Member”, odzwierciedlające cel rządu, jakim jest przystąpienie w 2028 roku, co uczyniłoby go pierwszym nowym członkiem od czasu Chorwacji w 2013 roku.

Czarnogóra jest najbardziej zaawansowanym krajem kandydującym w negocjacjach akcesyjnych. Silne przywództwo w kraju doprowadziło do znaczących postępów w zakresie reform, ale wciąż jest jeszcze wiele do zrobienia.

Komisarz UE ds. rozszerzenia Marta Kos wskazała reformy praworządności i sądownictwa jako jedne z najpilniejszych pozostałych zadań. Wszystkie 27 obecnych państw członkowskich musiałoby ratyfikować członkostwo Czarnogóry, zanim mogłaby ona przystąpić.

Od sojusznika Rosji do członka NATO

Droga Czarnogóry do Brukseli wiązała się z ostrym zerwaniem z Moskwą. Kiedyś w dużym stopniu uzależniona od rosyjskich inwestycji, turystyki i rynku nieruchomości, relacje Podgoricy z Kremlem pogorszyły się po tym, jak władze oskarżyły Rosję o planowanie zamachu stanu z serbskimi ultranacjonalistami w 2016 roku, czemu Moskwa zaprzecza. Czarnogóra przystąpiła do NATO w 2017 roku i nałożyła sankcje na Rosję po inwazji na Ukrainę w 2022 roku, po czym Moskwa uznała ją za państwo wrogie.

Naszym głównym motywem jest przejęcie kontroli nad własną przyszłością, która będzie europejska i euroatlantycka.

Djukanović, który przewodził Czarnogórze przez trzy dekady jako premier lub prezydent do 2023 roku, określił zerwanie z Rosją, tradycyjnym prawosławnym i słowiańskim sojusznikiem, jako punkt zwrotny. Opinia publiczna wydaje się zdecydowanie popierać europejską ścieżkę: kwietniowe badanie Komisji Europejskiej wykazało, że ponad 80% Czarnogórców popiera członkostwo w UE.

Reformy i droga przed nami

Pomimo politycznego impetu, rok 2028 pozostaje niezwykle ambitnym celem. Czarnogóra musi jeszcze przeprowadzić trudne reformy, szczególnie w zakresie walki z korupcją i wzmocnienia praworządności. Paryż i Berlin rozpowszechniły dokument wzywający do „nowej dynamiki” w procesie rozszerzenia, pozostając jednocześnie wiernymi zasadzie „własnych zasług”, co oznacza, że reformy muszą zostać zakończone przed przystąpieniem. Propozycja francusko-niemiecka sugeruje uprzywilejowany dostęp do jednolitego rynku i status obserwatora na spotkaniach UE jako kroki pośrednie przed pełnym członkostwem.

Region w oczekiwaniu

Szczyt Bałkanów Zachodnich w Tivat daje UE możliwość zasygnalizowania wsparcia dla integracji regionu, nawet jeśli inni kandydaci napotykają głębsze przeszkody. Parlament Serbii uchwalił kontrowersyjne ustawy dotyczące wymiaru sprawiedliwości, reformy w Bośni i Hercegowinie są opóźnione z powodu sporów politycznych, a polityczny impas w Kosowie całkowicie zablokował wysiłki reformatorskie. Na tym tle postępy Czarnogóry wyróżniają się, choć ostatni odcinek negocjacji wystawi na próbę zarówno zdolność reformatorską Podgoricy, jak i apetyt UE na rozszerzenie.