Liban znosi karę śmierci jako pierwszy kraj na Bliskim Wschodzie

Głosowanie w parlamencie

Liczący 128 członków parlament Libanu przegłosował 12 sierpnia zniesienie kary śmierci, czyniąc kraj pierwszym w świecie arabskim i na Bliskim Wschodzie, który zdecydował się na taki krok. Ustawa przeszła większością głosów, przy sprzeciwie bloku parlamentarnego Hezbollahu. Wyroki śmierci zostaną zastąpione dożywociem z zaostrzonymi robotami przymusowymi. Przepisy czekają teraz na podpis rządu, który wcześniej wyraził poparcie dla ich przyjęcia. Wycofanie się bloku Sił Libańskich podczas sesji 16 lipca opóźniło głosowanie, jednak tekst przywrócono jako priorytetowy punkt obrad i przyjęto z poprawkami. Zgodnie z informacjami Libańskiej Narodowej Agencji Informacyjnej, przestępstwa popełnione przed wejściem ustawy w życie będą karane dożywociem, a w dalszej kolejności dożywociem z zaostrzonymi robotami.

Liban utrzymywał nieoficjalne moratorium na wykonywanie egzekucji od stycznia 2004 r. i od tego czasu nie przeprowadził żadnej z nich. Sądy nadal jednak wydawały dziesiątki wyroków śmierci, z których ostatni zapadł 11 sierpnia. Według Amnesty International, w styczniu 2026 r. w celi śmierci przebywało co najmniej 85 osób. Dyrekcja Więziennictwa libańskiego Ministerstwa Sprawiedliwości podała tę samą liczbę 85 osób oczekujących na wykonanie wyroku pod koniec 2025 r. Po wejściu ustawy w życie Liban stanie się 114. krajem, który zniósł karę śmierci za wszystkie przestępstwa.

Reakcje

Obecny na sali obrad minister sprawiedliwości Adel Nassar nazwał głosowanie „historycznym krokiem” dla narodu i stwierdził, że Liban „odzyskuje swoją pionierską rolę w regionie jako obrońca praw człowieka”. Podkreślił, że zniesienie kary nie powinno być interpretowane jako łaska wobec przestępstw i przestępców.

Pozbawienie wolności nie jest aktem łaski.

Ramzi Kaiss, badacz ds. Libanu w Human Rights Watch, powiedział, że kraj definitywnie zrywa z okrutną karą, która nigdy nie powinna być stosowana.

Kara śmierci jest wyjątkowa w swoim okrucieństwie i nieodwracalności, a ponadto jest obarczona arbitralnością, stronniczością i ryzykiem błędu.

Wysoki Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka Volker Türk z zadowoleniem przyjął decyzję na platformie X, wzywając inne kraje utrzymujące karę śmierci do pójścia w ślady Libanu. Stwierdził, że środek ten stanowi zdecydowane zobowiązanie do ochrony prawa do życia w kraju dotkniętym niszczycielskimi atakami, poważnymi stratami i głębokim cierpieniem. Sekretarz Generalny Rady Europy Alain Berset nazwał to historycznym i bardzo pozytywnym krokiem, zauważając, że ma on tym większe znaczenie, im bardziej zacieśnia się współpraca z Libanem. Rząd Portugalii pochwalił „odważną decyzję”, przypominając, że Portugalia zniosła karę śmierci w 1867 r.

Wdrożenie i kontekst

Pozostaje niejasne, w jaki sposób będą stosowane zaostrzone roboty przymusowe, ponieważ wielu ustawodawców zauważyło, że warunki nowej sankcji nie zostały w pełni zdefiniowane. Choć libańskie ustawodawstwo przewiduje prace przymusowe, środek ten był rzadko stosowany w ostatnich latach ze względu na brak zasobów i przeludnienie więzień. Hezbollah nie skomentował głosowania, podobnie jak instytucje religijne kraju, w których systemach sądowniczych kara śmierci pozostaje legalna.

Zniesienie kary następuje w czasie, gdy parlament debatuje nad kontrowersyjną ustawą o amnestii ogólnej, opisywaną jako największa od zakończenia wojny domowej w 1990 r., która mogłaby złagodzić wyroki lub doprowadzić do zwolnienia bojowników i handlarzy narkotyków. Krewni żołnierzy i członków sił bezpieczeństwa zabitych w atakach islamistów protestowali przeciwko amnestii, twierdząc, że oczekiwali egzekucji sprawców, a nie odbywania przez nich kar więzienia. Niezależna dziennikarka Meret Michel z Bejrutu zauważyła, że moratorium od 2004 r. było powiązane z presją międzynarodową, w tym ze strony Specjalnego Trybunału ONZ badającego zabójstwo byłego premiera Rafika Haririego, który postawił Libanowi warunek niewykonywania egzekucji. Dodała, że formalne zniesienie kary jest przełomem, ponieważ moratorium można było zakończyć w każdej chwili.

Sytuacja na świecie

Według najnowszego raportu Amnesty International, do grudnia 2025 r. blisko trzy czwarte krajów świata zniosło karę śmierci w prawie lub w praktyce. Organizacja odnotowała 2707 egzekucji w 2025 r., co stanowi wzrost o 78 procent w stosunku do 1518 w 2024 r. Wzrost ten przypisano głównie Iranowi, gdzie liczba egzekucji wzrosła ponad dwukrotnie, z 972 w 2024 r. do co najmniej 2159 w 2025 r. Dane Amnesty nie obejmują tysięcy egzekucji przeprowadzanych w Chinach. Egzekucje wykonano w 17 krajach, co jest zgodne z historycznie niskimi poziomami obserwowanymi od 2018 r.