Kryzys migracyjny w Ceucie: plotka o otwarciu granicy wywołała masowy napływ, rosyjska dezinformacja podsyca nastroje

Masowe przekroczenie granicy wywołane plotką w sieci

Plotka rozpowszechniana na TikToku, WhatsAppie i Instagramie, sugerująca otwarcie granicy z Europą, skłoniła w ciągu kilku godzin ponad 50 000 osób z Maroka do wyruszenia w stronę hiszpańskiej enklawy Ceuta. Jak podaje Focus, pogłoska opierała się na uproszczonej i błędnej interpretacji orzeczenia sądowego. Według The Guardian, 31 lipca w nocy próbę przekroczenia granicy podjęło 49 000 osób, co stanowiło część kilkudniowego kryzysu, podczas którego do małego terytorium w Afryce Północnej weszło szacunkowo 72 000 migrantów. Die Welt cytuje liczbę około 72 000 Marokańczyków, którzy przekroczyli granicę, głównie drogą morską. VRT NWS informuje o blisko 50 000 osób, z których od 2 000 do 8 000 miało przebywać w Ceucie jeszcze tydzień później. Szacuje się, że w enklawie pozostaje około 1 000 nieletnich, których przyszłość pozostaje niepewna (według Die Welt).

Rozbieżności w danych dotyczących ofiar

Liczba ofiar śmiertelnych różni się w zależności od źródła. Die Welt podaje, że według władz po obu stronach granicy zginęło ponad 80 osób, podczas gdy marokańskie organizacje praw człowieka mówią o co najmniej 141 ofiarach. Süddeutsche Zeitung informuje o co najmniej 100 osobach, które zginęły podczas próby przeprawy morskiej. Focus wskazuje na co najmniej 72 zmarłych. Prawie wszyscy ocalali migranci zostali deportowani przez hiszpańskie władze lub wrócili dobrowolnie (według Die Welt).

Kampania dezinformacyjna powiązana z Rosją

Analiza brytyjskiej firmy doradczej 411 wykazała, że konta powiązane z rosyjskim wojskiem oraz siecią Pravda promowały skrajnie prawicowe narracje w trakcie kryzysu, docierając do ponad 500 000 osób. Fala dezinformacji rozpoczęła się 1 sierpnia, dzień po nocnej próbie przekroczenia granicy. Konta te przedstawiały wydarzenia jako celowo skoordynowany „atak” i sugerowały współudział władz, dodając teorie spiskowe o charakterze islamofobicznym i antysemickim. Narracje te były powielane w siedmiu językach i uzyskały ponad 720 000 wyświetleń w ciągu sześciu godzin 1 sierpnia (na podstawie analizy 411 obejmującej około 4,5 mln postów w mediach społecznościowych). Jak podaje The Guardian, niektóre skrajnie prawicowe konta wzywały nacjonalistów do gromadzenia się w Ceucie i „patrolowania” firm oraz domów.

Obserwujemy to w całej Europie i uważamy to za bardzo interesujące. Wygląda na to, że istnieje jakaś machina lub struktura, która za tym stoi.

Maroko skazuje taksówkarzy

Siedmiu marokańskich taksówkarzy zostało skazanych na kary do sześciu miesięcy więzienia za przewożenie ludzi do granicy w Ceucie (według Die Welt). Uznano ich za winnych ułatwiania nielegalnego wyjazdu Marokańczykom i obcokrajowcom oraz przewozu pasażerów bez licencji. Każdy z nich musi zapłacić około 930 euro grzywny, a jeden pojazd został skonfiskowany (zgodnie z wyrokiem opublikowanym na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości). Związki zawodowe skrytykowały wyroki. Ministerstwo oraz prokuratura nie odpowiedziały początkowo na prośby o komentarz.

Podwójna rola mediów społecznościowych

Media społecznościowe odegrały rolę zarówno w wywołaniu przekroczenia granicy, jak i w amplifikacji reakcji na nie. Analiza 411 potwierdziła istnienie „logistycznej komunikacji między migrantami” dotyczącej sposobów przekroczenia granicy, prowadzonej głównie w sekcjach komentarzy pod viralowymi postami. VRT NWS zweryfikowało kilka popularnych nagrań rzekomo pokazujących sytuację w Ceucie, odkrywając, że niektóre z nich to stare materiały z 2023 roku, a jedno pokazujące stację kolejową pełną podróżnych zostało w rzeczywistości sfilmowane w Kenitrze w Maroku. Jak zauważa Focus, rozróżnienie między dezinformacją (celowe wprowadzanie w błąd) a błędnymi informacjami (nieprawdziwe twierdzenia powielane przez osoby, które w nie wierzą) pozostaje w tym przypadku trudne do ustalenia.