Włochy zawieszają układ z Schengen wobec Hiszpanii po szturmie 60 tys. migrantów na Ceutę, 88 osób nie żyje

Przełamanie granicy

W czwartek i piątek, 30–31 lipca 2026 r., około 60 tys. migrantów przekroczyło granicę z Maroka do hiszpańskiej eksklawy Ceuta, autonomicznego miasta o powierzchni 19,7 km² na wybrzeżu Afryki Północnej naprzeciwko Gibraltaru. Ludzie przemieszczali się pieszo, wpław oraz wzdłuż falochronów i plaż. Władze hiszpańskie skierowały w ten rejon wojsko.

Do piątkowego wieczora hiszpańskie MSW poinformowało, że około 48 tys. osób, które przekroczyły granicę, wróciło już do Maroka. Ponad 1500 osób otrzymało pomoc medyczną na terenie eksklawy. Co najmniej 88 osób zginęło podczas próby przekroczenia granicy, głównie w wyniku utonięcia.

Włochy wyłamują się z szeregu

W piątek Włochy zawiesiły układ z Schengen wobec Hiszpanii, zamykając granice morskie i powietrzne. Decyzję podjęto podczas spotkania włoskiego MSW, po tym jak premier Giorgia Meloni i jej rząd wyrazili poparcie polityczne dla tego kroku w czwartek. Meloni publicznie skrytykowała hiszpańskiego premiera Pedro Sáncheza za sposób zarządzania kryzysem.

Rząd zawiesza stosowanie zasad Schengen wobec Hiszpanii, argumentując to potrzebą ochrony granic i zapobieżenia skutkom masowego napływu migrantów.

Dania, Szwecja, Norwegia i Finlandia poparły działania Włoch, podczas gdy Hiszpania nazwała te kroki „demagogicznymi” i zaapelowała o europejską solidarność.

Rachunek polityczny

Francuski dziennik Le Monde zauważył, że migracja staje się głównym tematem włoskiej kampanii wyborczej. Głównym rywalem Meloni jest generał Roberto Vannacci, lider partii Futuro Nazionale, który opowiada się za masowymi deportacjami. Le Monde donosi, że Meloni zamierza wykorzystać nadchodzące spotkanie ministrów spraw wewnętrznych UE, aby zdobyć poparcie dla tworzenia ośrodków recepcyjnych dla migrantów poza granicami UE, co jest programem, który próbowała już wdrożyć w Albanii, lecz nie przyniósł on oczekiwanych rezultatów.

W Polsce poseł Prawa i Sprawiedliwości (PiS) i kandydat na premiera, profesor Przemysław Czarnek, wezwał premiera Donalda Tuska do podjęcia natychmiastowych kroków w celu zabezpieczenia Polski przed skutkami kryzysu. Czarnek zażądał działań „adekwatnych do sytuacji, do zagrożenia, które jest obecne w Europie nie tylko od tygodnia, ale od kilkunastu lat”.

Dzieci zagubione w systemie

Po masowym przekroczeniu granicy eksklawy Ceuta i Melilla zmagają się z napływem małoletnich bez opieki. Źródła w rządzie autonomicznym Ceuty przekazały agencji EFE, że około 900 dzieci, wszystkie z Maroka, przebywa obecnie w placówkach opiekuńczych. Władze podejrzewają, że w eksklawie znajduje się więcej małoletnich bez opieki, którzy nie zgłosili się po pomoc; lokalna policja aktywnie ich poszukuje.

W Melilli w placówkach opiekuńczych przebywa 344 małoletnich, co stanowi dwukrotność liczby sprzed kryzysu z ubiegłego tygodnia. Szef lokalnego rządu Melilli, Juan José Imbroda, stwierdził, że rząd centralny powinien przejąć odpowiedzialność za 260 z tych dzieci, co przekracza limit ustalony w deklaracji z 2025 r. dotyczącej nadzwyczajnych sytuacji migracyjnych. Zgodnie z tą deklaracją Melilla jest zobowiązana do przyjęcia maksymalnie 84 małoletnich bez opieki, a mechanizm relokacji uruchamia się po przekroczeniu tego limitu trzykrotnie.

Imbroda dodał, że Maroko nie przestrzega dwustronnej umowy o repatriacji z Hiszpanią. W 2025 r. rząd hiszpański utworzył fundusz w wysokości 100 mln euro dla wspólnot autonomicznych na finansowanie opieki nad małoletnimi migrantami bez opieki, z dodatkowymi 35 mln euro przekazanymi w tym roku, z czego 5 mln euro przeznaczono dla Ceuty, a 4 mln euro dla Melilli.

Odpowiedź Brukseli

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wysłała 3 sierpnia list do premiera Sáncheza, w którym pochwaliła władze Hiszpanii i Maroka za opanowanie kryzysu i zapobieżenie dalszemu przemieszczaniu się migrantów do kontynentalnej Hiszpanii oraz innych państw UE. Napisała, że oba kraje „zarządziły sytuacją sprawnie i skutecznie, zapobiegając nielegalnemu przemieszczaniu się migrantów do Europy”.

Von der Leyen nakreśliła pięć priorytetów: ściślejszą współpracę z władzami lokalnymi, wzmocnienie ochrony granic zewnętrznych, rozwój systemów wczesnego ostrzegania, skuteczniejsze działania przeciwko sieciom przemytników ludzi oraz szybsze odsyłanie osób nieuprawnionych do pobytu w UE. Zauważyła, że nielegalne przekraczanie granic UE spadło o 55% w ciągu ostatnich dwóch lat i o 37% od początku tego roku. Nazwała Maroko „ważnym partnerem strategicznym” i zasygnalizowała możliwość zwiększenia wsparcia finansowego UE dla Rabatu, ostrzegając jednocześnie, że UE nie zaakceptuje wykorzystywania migracji jako narzędzia nacisku na państwa członkowskie.

Ministrowie spraw wewnętrznych UE przeprowadzą we wtorek nadzwyczajne spotkanie online, aby omówić sytuację. Von der Leyen zaproponowała również strategiczną debatę na temat polityki migracyjnej podczas październikowego posiedzenia Rady Europejskiej.

Czego nie robi program legalizacji

Posty w mediach społecznościowych sugerowały, że premier Sánchez szybko przyzna prawo pobytu Marokańczykom, którzy weszli do Ceuty, otwierając im drogę do innych krajów strefy Schengen. Hiszpański program legalizacji, uruchomiony w kwietniu 2026 r., jest skierowany do obcokrajowców już przebywających w Hiszpanii bez uregulowanego statusu, na przykład osób, którym wygasły wizy. Nie dotyczy on nowych przybyszów, którzy nielegalnie przekroczyli granicę w zeszłym tygodniu. Większość z 60 tys. osób, które weszły do Ceuty, wróciła już do Maroka i nigdy nie dotarła do kontynentalnej Hiszpanii.