Laura Codruța Kovesi kończy kadencję w Prokuraturze Europejskiej. W toku 3602 śledztwa dotyczące 67,27 mld euro

Koniec kadencji w Luksemburgu

W piątek 30 października Laura Codruța Kovesi kończy siedmioletnią kadencję na czele Prokuratury Europejskiej (EPPO), którą sprawowała od października 2019 r. Urząd z siedzibą w Luksemburgu rozpoczął działalność operacyjną 1 czerwca 2021 r. i zajmuje się zwalczaniem nadużyć finansowych na szkodę budżetu UE, w tym niewłaściwym wykorzystaniem funduszy europejskich, korupcją oraz poważnymi transgranicznymi oszustwami VAT. Od 1 listopada urząd przejmie niemiecki prokurator Andrés Ritter, również na siedmioletnią kadencję. Kovesi, była szefowa rumuńskiej Narodowej Dyrekcji Antykorupcyjnej (DNA), pozostawia urząd, który znacząco rozwinął się od pierwszego roku działalności.

Liczba spraw i szacowane szkody

Z raportu rocznego EPPO wynika, że na koniec 2025 r. w toku było 3602 śledztwa. Dla porównania, Komisja Europejska wskazywała na 515 aktywnych postępowań w 2021 r. Szacowana wartość szkód w tych sprawach wynosi łącznie 67,27 mld euro, co odzwierciedla podejrzenia, a nie kwoty odzyskane lub oszustwa potwierdzone wyrokami sądów. Około 45 mld euro z tej sumy dotyczy oszustw związanych z VAT i cłami.

Samo tylko w 2025 r. europejscy prokuratorzy wszczęli 2030 nowych śledztw, o około 35% więcej niż rok wcześniej, i skierowali do sądów akty oskarżenia przeciwko 1438 osobom. Sprawy, w których zapadły wyroki, kończyły się skazaniem w blisko 95% przypadków. Sądy zatwierdziły w tym roku zabezpieczenia majątkowe o wartości 1,13 mld euro, jednak faktycznie zajęte aktywa wyniosły około 289 mln euro.

2021515

Koniec 20253602

2021

515

Koniec 2025

3602

Dane z tekstu artykułu

Rumunia jest jednym z krajów, w których urząd prowadzi znaczną liczbę postępowań. Na koniec 2025 r. prokuratorzy prowadzili tam 535 spraw, w których szacowane szkody wynoszą 6,05 mld euro.

Werdykt Komisji i ostrzeżenia

W ocenie opublikowanej 18 września Komisja Europejska uznała, że urząd pracuje bardzo wydajnie i znacząco rozrósł się od momentu powstania. Wskazano jednak na trudności z zasobami ludzkimi i finansowymi oraz współpracą z władzami krajowymi. W wywiadzie dla POLITICO przed odejściem Kovesi ostrzegła, że dotychczasowe wyniki nie gwarantują przyszłości urzędu, który bez odpowiednich zasobów i narzędzi prawnych ryzykuje stopniowe osłabienie. Stwierdziła, że EPPO potrzebuje 230 europejskich prokuratorów delegowanych, podczas gdy obecne finansowanie pokrywa jedynie 180 etatów. Kovesi podkreśliła, że kluczowym wyzwaniem dla jej następcy będzie utrzymanie niezależności i wiarygodności urzędu. Zarzuciła niektórym urzędnikom popieranie niezależności sądownictwa tylko wtedy, gdy śledztwa nie dotykają ich własnych interesów, i wskazała na Grecję jako miejsce prób zastraszania urzędu w związku ze sporem o mandaty niektórych prokuratorów delegowanych. Zapytana o śledztwo w sprawie zakupu szczepionek przeciwko COVID-19 (tzw. Pfizergate), odmówiła komentarza.

Co dalej

Siedmioletnia kadencja Rittera rozpoczyna się 1 listopada. Zapytana o własne plany, Kovesi stwierdziła, że woli skupić się na EPPO, a o swojej przyszłości zdecyduje po zakończeniu kadencji. Opisała kierowanie urzędem jako najtrudniejsze zadanie w swojej karierze, ale dodała, że nie postąpiłaby inaczej, gdyby miała zaczynać od nowa. Wnioski Komisji dotyczące zasobów i współpracy to otwarte pytania, które przejmuje jej następca.