Pfizergate: Prokuratorzy UE wciąż czekają na osobiste zeznania Ursuli von der Leyen

Śledztwo w sprawie rozmów o szczepionkach

Ursula von der Leyen nie złożyła jeszcze osobistych zeznań przed Prokuraturą Europejską (EPPO) w ramach śledztwa dotyczącego zakupu szczepionek przeciwko Covid-19. Taką informację przekazała POLITICO osoba zaangażowana w dochodzenie, zastrzegając anonimowość. EPPO przejęła sprawę w 2024 roku z Belgii, gdzie wszczęto pierwotne postępowanie. Śledztwo dotyczy domniemanych nieprawidłowości w negocjacjach między von der Leyen a dyrektorem generalnym Pfizera Albertem Bourlą, co określa się mianem Pfizergate. Z dokumentów, do których dotarło POLITICO, wynika, że prokuratorzy badają możliwe nadużycia funkcji publicznych, niszczenie wiadomości tekstowych, korupcję oraz konflikt interesów. Zapytana, czy von der Leyen znajduje się w gronie przesłuchiwanych urzędników, Kövesi odmówiła komentarza na temat poszczególnych postępowań.

Ostrzeżenie Kövesi pod koniec kadencji

Laura Codruța Kövesi, której siedmioletnia kadencja kończy się pod koniec października 2026 roku, powiedziała POLITICO, że wielokrotnie miała do czynienia z urzędnikami unijnymi, którzy odmawiali odpowiedzi na wezwania jej biura. Podkreśliła, że urząd napotyka szczególne przeszkody, gdy osobami objętymi dochodzeniem są wpływowi politycy lub zamożne osoby powiązane z klasą polityczną. Kövesi wspomniała również o próbach osłabienia instytucji poprzez niedofinansowanie i bariery biurokratyczne. Dodała, że biuro ma trudności z wykonywaniem swoich kompetencji, gdy w sprawę zaangażowane są ważne osobistości.

„Niektórzy politycy uważają, że stoją ponad prawem. Jeśli zostajesz wezwany do złożenia zeznań, musisz się stawić.”

Finansowanie, kadry i opóźnienia legislacyjne

Kövesi stwierdziła, że EPPO powinno mieć na papierze 230 europejskich prokuratorów delegowanych, jednak budżet finansuje jedynie 180. Dodała, że fundusze na usługi bezpieczeństwa pokrywają tylko jedną trzecią niezbędnych kosztów. Wskazała, że polskie biuro potrzebuje 24 prokuratorów delegowanych, podczas gdy aktywnych jest tylko 15. Zaznaczyła, że w Grecji napotkała najbardziej ewidentną próbę zastraszania w kontekście odnawiania mandatów prokuratorów delegowanych. Na Węgrzech, jak stwierdziła, Komisja zaproponowała połowę budżetu, o który wnioskowało EPPO. Wskazała również na przegląd rozporządzenia o EPPO, o który wnioskowała po raz pierwszy w 2021 roku i który jest wielokrotnie przekładany.

EPPO, wymagani na papierze230

EPPO, finansowani z budżetu180

Polska, wymagani24

Polska, aktywni15

EPPO, wymagani na papierze

230 prokuratorzy

EPPO, finansowani z budżetu

180 prokuratorzy

Polska, wymagani

24 prokuratorzy

Polska, aktywni

15 prokuratorzy

Dane z tekstu artykułu

Odpowiedź Komisji

Komisja Europejska odrzuciła sugestie, jakoby nie współpracowała z prokuratorami. Jej rzecznik, Thomas Regnier, powiedział POLITICO, że współpraca zawsze odbywała się przy pełnym wsparciu przewodniczącej.

„Komisja w sposób udokumentowany współpracowała z EPPO w szerokim zakresie, aby wyjaśnić fakty i ocenić zdarzenia.”

Regnier dodał, że von der Leyen nadal odpowiada na otwarte pytania w granicach swoich obowiązków i dostępności jako przewodnicząca Komisji. Stanowisko Komisji stoi w bezpośredniej sprzeczności z relacją Kövesi o urzędnikach ignorujących wezwania. Sama Kövesi odmówiła odpowiedzi na pytanie, czy szefowa Komisji była jedną z tych osób.

Co dalej

Kövesi stwierdziła, że głównym wyzwaniem dla jej następcy, niemieckiego prokuratora Andrésa Rittera, będzie utrzymanie niezależności i wiarygodności urzędu. Powiedziała, że wysłuchała wszystkich kandydatów na europejskiego prokuratora generalnego i zaniepokoił ją jeden z nich, który stwierdził, że jego projektem jest „normalizacja” EPPO. Skrytykowała innego kandydata, który mówił o zachowaniu równego dystansu między prokuraturą a wszystkimi partiami politycznymi. Ostrzegła, że urząd, utworzony w 2017 roku i działający od 2021 roku, ma za zadanie wykorzeniać przestępstwa związane z funduszami unijnymi.

„Obawiam się, że EPPO zostanie powoli wygaszone, ponieważ wykonuje swoją pracę.”

Jej kadencja kończy się pod koniec października 2026 roku, a kwestia tego, kto stanie na czele urzędu, zadecyduje o tym, czy instytucja zachowa swoją niezależność.