Parlament Kosowa wybrał Justinę Shirokę Pulę na prezydenta, zapobiegając przedterminowym wyborom

Nocne głosowanie zapobiega przedterminowym wyborom

Parlamentarzyści w Prisztinie wybrali Justinę Shirokę Pulę na prezydenta Kosowa podczas nocnej sesji 6 października. Głosowanie przyniosło 81 głosów w 120-osobowym Zgromadzeniu, co zapewniło wymaganą większość dwóch trzecich głosów do zatwierdzenia nominacji. Jeden parlamentarzysta oddał głos na alternatywną kandydatkę Elizę Hoxhę, a dwa głosy uznano za nieważne. Premier Albin Kurti nominował Shirokę Pulę po osiągnięciu porozumienia z opozycyjną Demokratyczną Partią Kosowa (PDK). Zatwierdzenie nastąpiło na kilka godzin przed upływem konstytucyjnego terminu, co zapobiegło rozwiązaniu parlamentu i uniknięciu czwartych w ciągu niespełna dwóch lat wyborów w kraju.

Nowa głowa państwa i wakat na stanowisku prezydenta

Shiroka Pula, 72-letnia ekonomistka, złożyła przysięgę w parlamencie zaraz po głosowaniu. W latach 2011–2014 była parlamentarzystką z ramienia PDK, a w 2017 roku zrezygnowała ze wszystkich funkcji partyjnych. W grudniu 2025 roku została pierwszą kobietą na czele Kosowskiej Akademii Nauk. Choć prezydentura w Kosowie jest w dużej mierze stanowiskiem honorowym, urząd pozostawał nieobsadzony od czasu wygaśnięcia mandatu byłej prezydent Vjosy Osmani na początku kwietnia 2026 roku. Administracja Kurtiego wcześniej bezskutecznie próbowała zbudować konsensus wokół następcy po długotrwałej niestabilności legislacyjnej.

Porozumienie legislacyjne w sprawie specjalnego trybunału ds. zbrodni wojennych

Przełom między rządem Kurtiego a PDK dotyczył zmian w specjalnym trybunale ds. zbrodni wojennych z siedzibą w Hadze. Deputowani opozycji uzależnili swoje poparcie dla wyboru prezydenta od legislacji mającej ograniczyć uprawnienia trybunału. Napięcia wokół trybunału wzrosły we wrześniu 2026 roku, gdy sąd skazał byłego prezydenta Hashima Thaçiego na 25 lat więzienia za zbrodnie wojenne popełnione podczas konfliktu z Serbią w latach 90. Wyroki skazujące otrzymało także trzech innych byłych wysokich rangą dowódców Armii Wyzwolenia Kosowa (UCK). Ponieważ znaczna część społeczeństwa postrzega tych dowódców jako bohaterów walki o niepodległość, orzeczenia wywołały szeroki sprzeciw społeczny w całym Kosowie.

Starcia uliczne i impas legislacyjny

Spory o kolejność prac legislacyjnych doprowadziły do niepokojów przed budynkiem parlamentu w Prisztinie przed głosowaniem. Demonstranci zebrali się, by żądać ostatecznego przyjęcia poprawek do ustawy o trybunale, które Zgromadzenie zatwierdziło w pierwszym czytaniu 5 października. Protestujący rzucali fajerwerkami i racami w stronę służb bezpieczeństwa, co skłoniło jednostki specjalne policji do użycia gazu łzawiącego w celu oczyszczenia terenu. W wyniku konfrontacji osiem osób zostało rannych, w tym jeden policjant, a ruch na głównej arterii Prisztiny został zablokowany. PDK domagała się przyjęcia ustawy o trybunale przed wyborem prezydenta, podczas gdy Kurti początkowo dążył do zakończenia głosowania prezydenckiego przed sfinalizowaniem pakietu kompromisowego.

Kalendarium negocjacji parlamentarnych

Wybór kończy impas instytucjonalny, który rozpoczął się po niejednoznacznych wyborach parlamentarnych z lutego 2025 roku. W tamtym głosowaniu partia Kurtiego zdobyła 48 mandatów, co uniemożliwiło mu utworzenie większości rządzącej przez kilka miesięcy. Przedterminowe wybory w grudniu 2025 roku zwiększyły stan posiadania jego partii do 57 mandatów, co pozwoliło Kurtiemu na zatwierdzenie administracji w lutym 2026 roku przy wsparciu parlamentarzystów mniejszości narodowych. Mimo utworzenia rządu, wygaśnięcie kadencji Osmani w kwietniu groziło restartem cyklu wyborczego, dopóki porozumienie z 6 października nie rozwiązało wakatu na stanowisku prezydenta.