Globalne badanie na grupie 6,1 mln osób: kobiety częściej odczuwają ból w każdej części ciała

Skala badania i różnice płci

Globalne badanie epidemiologiczne, obejmujące 6,1 mln osób ze 118 krajów i terytoriów, wykazało, że kobiety konsekwentnie zgłaszają wyższy poziom bólu niż mężczyźni we wszystkich 11 badanych obszarach ciała. Projekt, kierowany przez naukowców z Uniwersytetu McGill w Montrealu i opublikowany na łamach Nature Medicine, zebrał dane z krajowych i międzynarodowych ankiet przeprowadzonych w latach 1990–2025. Uczestnicy byli w wieku od pięciu do ponad 100 lat, a kobiety stanowiły ponad połowę badanej grupy. Analizowane regiony anatomiczne obejmowały głowę, twarz, szyję lub barki, klatkę piersiową, plecy, żołądek lub brzuch, łokieć, dłoń lub nadgarstek, biodro, kolano oraz stopę lub kostkę. Różnice między płciami były najbardziej wyraźne w przypadku bólów głowy, bólów twarzy oraz bólów brzucha.

Trajektorie wiekowe i momenty szczytowe

Badania ujawniły, że ogólny poziom bólu nie rośnie w sposób liniowy wraz z wiekiem, lecz podąża odrębnymi ścieżkami w zależności od lokalizacji anatomicznej. Prawdopodobieństwo odczuwania jakiejkolwiek formy bólu wzrasta z około 30% w wieku pięciu lat do około 70% u osób w wieku 100 lat lub starszych. Najgwałtowniejszy wzrost we wszystkich obszarach anatomicznych następuje przed 55. rokiem życia, co oznacza, że znaczna część obciążenia bólowego przypada na wiek produkcyjny. Ból o wysokim natężeniu osiąga szczyt około 50. roku życia, podczas gdy ból uogólniony – około 70. roku życia. W siedmiu z jedenastu badanych obszarów ciała ból podąża trajektorią odwróconej litery U, osiągając maksimum w średnim i późniejszym wieku, a następnie malejąc.

Rozmieszczenie w ciele i różnice społeczno-ekonomiczne

Ból brzucha osiąga najwyższą częstotliwość występowania najwcześniej, bo około 23. roku życia, następnie bóle głowy (34 lata) i bóle twarzy (45 lat). Problemy mięśniowo-szkieletowe osiągają szczyt później: ból łokcia około 59. roku życia, a dyskomfort w obrębie szyi lub barków około 62. roku życia. Z kolei schorzenia stawów i kręgosłupa obejmujące plecy, biodra i kolana nie maleją, lecz stale rosną przez całe życie. Ból pleców był najczęstszą dolegliwością, zgłaszaną przez około 40% wszystkich uczestników, podczas gdy ból twarzy był najrzadszy (2%). W regionach o najniższym wskaźniku rozwoju społecznego (HDI) osoby starsze doświadczały częściej ogólnego bólu ciała i prawie dwukrotnie częściej bólów dolnego odcinka pleców.

Czynniki wpływające i luki w leczeniu

Naukowcy powiązali zaobserwowane różnice między płciami z wieloma czynnikami biologicznymi, społecznymi i systemowymi. Marta Miret, badaczka z Autonomicznego Uniwersytetu w Madrycie, która uczestniczyła w pracach wraz z hiszpańskimi zespołami z Instytutu Zdrowia im. Carlosa III, zauważyła, że kobiety często cierpią na niedostatecznie zbadane schorzenia bólowe, w tym endometriozę, migreny menstruacyjne i reumatoidalne zapalenie stawów.

Kobiety zazwyczaj przyjmują na siebie podwójne obciążenie pracą i obowiązkami rodzinnymi oraz częściej zajmują się opieką nad innymi. Generalnie kobiety cierpią bardziej, mają mniej czasu na zajęcie się tym dyskomfortem, przez co staje się on bardziej przewlekły.

Autorzy badania zauważyli, że kobiety rzadziej otrzymują odpowiednie leki przeciwbólowe i dłużej czekają na diagnozę. Analizując ból zgłaszany przez samych pacjentów, a nie tylko dokumentację kliniczną, badacze starali się uwzględnić osoby, które nie mają dostępu do formalnej opieki medycznej.