Badanie: zmiany klimatu przyczyniły się do zawalenia lodowca w Nepalu, liczba ofiar przekroczyła 1400

Naukowe przypisanie przyczyn zawalenia

Opublikowane 17 września 2026 r. badanie sieci World Weather Attribution wykazało, że wywołane przez człowieka ocieplenie klimatu zmieniło ukształtowanie terenu wysokogórskiego przed katastrofą na górze Langtang Lirung, do której doszło 26 sierpnia. Fragment ściany skalnej i lodowca o powierzchni 2 kilometrów kwadratowych oderwał się w pobliżu szczytu, uderzając w dno doliny z siłą odpowiadającą wstrząsom o magnitudzie 5,2 w skali USGS. Powstała fala wody, lodu i gruzu zniszczyła osady oraz infrastrukturę w regionie przygranicznym Nepalu i Tybetu. Naukowcy podali, że średnie temperatury w tym rejonie w lipcu i sierpniu były o około 5 stopni Celsjusza wyższe od średniej, przy czym 1,5 stopnia Celsjusza wynikało bezpośrednio z emisji paliw kopalnych. Lodowce w całym regionie od 2000 r. tracą rocznie około pół metra grubości, co destabilizuje pęknięcia skalne, podczas gdy rozmarzanie wiecznej zmarzliny osłabiło głębokie podłoże skalne.

Klimatolog Friederike Otto z Imperial College London przedstawiła szczegóły ustaleń podczas prezentacji badania.

„Nie ma absolutnie żadnych wątpliwości, że wywołane przez człowieka zmiany klimatu odegrały tu rolę w przygotowaniu gruntu pod katastrofę poprzez rozmarzanie wiecznej zmarzliny, ścieńczenie lodowców oraz częstsze opady deszczu zamiast śniegu.”

Ofiary i szkody transgraniczne

Oficjalne dane opublikowane przez rząd Nepalu 16 września 2026 r. potwierdziły śmierć około 1400 osób, podczas gdy 6150 osób uznano za zaginione. W Tybecie chińskie media państwowe poinformowały o 43 ofiarach śmiertelnych i 519 zaginionych. Fala zniszczyła do 20 000 domów i uszkodziła 13 elektrowni wodnych, więżąc pracowników w tunelach dostępowych. Ekipy poszukiwawcze wydobyły cztery ciała z zalanego tunelu 16 września, a działania wzdłuż koryt rzek trwają. Gruz z powodzi odciął kluczowe trasy transportowe i sieci energetyczne w strefie przygranicznej, izolując górskie społeczności.

Luki w monitoringu w Himalajach

Glacjolodzy ostrzegają, że wzrost temperatur zagraża całemu systemowi Hindukuszu i Himalajów, który dostarcza wodę pitną dwóm miliardom ludzi. Raport firmy doradczej Systemiq ujawnił, że spośród 40 000 lodowców w ośmiu krajach himalajskich, władze aktywnie monitorują tylko 21. Badania współautorstwa rządowej naukowczyni Miriam Jackson wskazują, że himalajskie lodowce topniały w latach 2010–2019 o 65 procent szybciej niż w poprzedniej dekadzie. Naukowcy podkreślają, że w przeciwieństwie do powodzi opadowych, nagłe zawalenia zboczy w strefach wysokogórskich dają mieszkańcom dolin minimalny czas na reakcję.

Jackson wskazała na dotkliwy brak transgranicznej koordynacji naukowej w całym paśmie górskim.

„Potrzebujemy znacznie lepszej wymiany danych i komunikacji ponad granicami państw.”

Roszczenia finansowe i międzynarodowe fundusze klimatyczne

Nepal szacuje całkowity koszt odbudowy na 4,78 mld USD, co stanowi ogromne obciążenie finansowe dla kraju liczącego 30 mln mieszkańców, który odpowiada za mniej niż 0,1 procent globalnych emisji gazów cieplarnianych. Minister spraw zagranicznych Shisir Khanal oświadczył, że Nepal wystąpi o 20 mln USD z Funduszu ONZ ds. Reagowania na Straty i Szkody. Fundusz dysponuje obecnie około 400 mln USD, podczas gdy prawie 120 krajów zgłosiło roszczenia na łączną kwotę blisko 3 mld USD. Premier Balendra Shah wystąpi w przyszłym tygodniu na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ, aby omówić potrzeby Nepalu w zakresie odbudowy podczas swojej pierwszej oficjalnej podróży zagranicznej.

Roszczenie Nepalu do ONZ20

Saldo funduszu ONZ400

Roszczenia 120 krajów do ONZ3000

Koszt odbudowy Nepalu4780

Roszczenie Nepalu do ONZ

20 mln USD

Saldo funduszu ONZ

400 mln USD

Roszczenia 120 krajów do ONZ

3000 mln USD

Koszt odbudowy Nepalu

4780 mln USD

Dane z tekstu artykułu