Komisja Europejska zatwierdza 7,9 mld euro z KPO dla Polski, środki mają wpłynąć w październiku

Komisja Europejska zatwierdza płatność

W poniedziałek 10 sierpnia Komisja Europejska wydała pozytywną ocenę wniosku Polski o płatność z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) o wartości 7,9 mld euro (około 33 mld zł). Polska złożyła wniosek 19 czerwca. Wiceminister funduszy Jan Szyszko zapowiedział, że pieniądze powinny fizycznie dotrzeć do Polski na początku października. Źródła nie są zgodne co do numeracji wniosku: portalsamorzadowy.pl określa go jako ósmy wniosek i przedostatnią transzę, podczas gdy większość innych mediów nazywa go piątym wnioskiem.

Po pozytywnej opinii Komisja Europejska musi zgodnie z procedurą zwrócić się o ocenę do przedstawicieli państw członkowskich, którzy mają miesiąc na odpowiedź. Ostateczną ocenę wyda Komitet Ekonomiczno-Finansowy, organ doradczy UE odpowiedzialny za koordynację polityki gospodarczej i finansowej, w którym zasiadają eksperci z państw członkowskich. Zatwierdzona płatność zwiększy łączną sumę środków z KPO wypłaconych Polsce do 42 mld euro, czyli 76,85% całkowitej alokacji. Komisja stwierdziła, że Polska zrealizowała blisko 72% wszystkich kamieni milowych i celów określonych w planie.

Warunki i zrealizowane inwestycje

Jednym z warunków płatności była dystrybucja bonów na laptopy dla nauczycieli w ramach programu "Laptop dla nauczyciela". Ponad 500 tys. polskich nauczycieli, czyli ponad 65% kadry pedagogicznej w kraju, otrzymało bony o wartości 2500 zł każdy na zakup komputerów przenośnych. Dodatkowo 16 500 szkół podstawowych i średnich wyposażono w laptopy i tablety do celów edukacyjnych, co ma wzmocnić odporność szkół na zakłócenia, takie jak pandemia Covid-19, podczas której zajęcia prowadzono zdalnie.

Wniosek o płatność uwzględniał również zakup 88 tramwajów dla Krakowa, Poznania i Wrocławia. Polska przyjęła ustawę o działalności kosmicznej promującą wykorzystanie danych satelitarnych oraz znowelizowała Prawo energetyczne, wprowadzając jednolite zasady przyłączania do sieci elektroenergetycznej w całym kraju. Nowelizacja wymaga publikacji danych o dostępnej mocy przyłączeniowej i umożliwia elektroniczne składanie wniosków o przyłączenie. Wsparcie skierowano również na inteligentną infrastrukturę przesyłową energii elektrycznej, w tym centrum danych dla rynku energii.

Sumy i wykorzystanie KPO

Całkowita alokacja KPO dla Polski wynosi 54,72 mld euro, na co składa się 25,28 mld euro w formie dotacji bezzwrotnych oraz 29,44 mld euro w formie preferencyjnych pożyczek.

Według Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej podpisano ponad 1,1 mln umów z beneficjentami. Raportowana wartość różni się nieznacznie w zależności od źródeł: 231,9 mld zł (96,3% budżetu) według jednego źródła lub 232,4 mld zł (96,5%) według innego. Ministerstwo szacuje, że w nadchodzących miesiącach do polskiej gospodarki trafi około 100 mld zł. Osiągnięcia finansowane z KPO obejmują ponad 26 tys. nowych miejsc w żłobkach i klubach dziecięcych oraz dostęp do szerokopasmowego internetu dla około 261,5 tys. gospodarstw domowych.

Komisja Europejska zatwierdziła również ostateczną rewizję polskiego planu, przesuwając część środków na inwestycje z lepszymi perspektywami terminowego zakończenia, w tym modernizację taboru kolejowego, rozbudowę sieci energetycznych i cyfryzację przedsiębiorstw. Fizyczna realizacja inwestycji finansowanych z KPO musi zostać zakończona do 31 sierpnia 2026 r. Ostatni wniosek o płatność ma zostać złożony we wrześniu 2026 r., a kolejne płatności przewidywane są w 2027 r.

Kontrowersje wokół wydatków HoReCa

Płatność następuje w cieniu skandalu, który wybuchł w ubiegłym roku wokół wydatkowania środków z KPO przez firmy z sektora HoReCa (hotelarstwo, gastronomia, catering). Finansowane projekty obejmowały m.in. rozbudowę pizzerii o solarium, mobilne ekspresy do kawy oraz łódź mieszkalną do spotkań biznesowych. Jedna z firm otrzymała 300 tys. zł na wprowadzenie do oferty "nowych produktów lodowych". Rządowa strona internetowa z mapą finansowanych projektów pozwala użytkownikom przeglądać poszczególne dotacje, przy czym niektóre wpisy budzą zdziwienie.