Izrael i Maroko otworzą pełne ambasady. Porozumienie zawarto podczas rozmów w Nowym Jorku

Podniesienie rangi dyplomatycznej w Nowym Jorku

Izrael i Maroko uzgodniły w środę przekształcenie swoich biur łącznikowych w pełnoprawne ambasady oraz mianowanie ambasadorów. Decyzję podjęto podczas trójstronnego spotkania w Nowym Jorku, którego gospodarzem był ambasador Stanów Zjednoczonych przy ONZ Mike Waltz. W rozmowach uczestniczyli minister spraw zagranicznych Izraela Gideon Saar oraz szef dyplomacji Maroka Nasser Bourita. Izraelskie MSZ poinformowało o porozumieniu w oficjalnym komunikacie w języku arabskim na platformie X, potwierdzając zamiar rozbudowy istniejących misji dyplomatycznych. Biura łącznikowe funkcjonowały w latach 1994–2000, po czym Rabat zamknął je w trakcie drugiej intifady. Placówki otwarto ponownie w grudniu 2020 roku w ramach porozumienia o normalizacji stosunków. Choć rządy nie wyznaczyły konkretnej daty otwarcia ambasad, obie strony zobowiązały się do organizacji wzajemnych wizyt wysokiego szczebla w najbliższych miesiącach.

Zobowiązania gospodarcze i handlowe

Oprócz zmian dyplomatycznych delegacje ustaliły konkretne cele gospodarcze, które mają zostać zrealizowane przed końcem 2026 roku. Obejmują one finalizację dwóch dwustronnych traktatów gospodarczych mających na celu ochronę inwestycji zagranicznych i zapobieganie podwójnemu opodatkowaniu, co ma ułatwić współpracę biznesową. Izrael i Maroko zobowiązały się również do zwiększenia liczby bezpośrednich połączeń lotniczych, w tym o trasy obsługiwane przez marokańskie linie komercyjne. Od 2020 roku współpraca dwustronna rozszerzyła się na handel, turystykę, technologię i obronność. Kontakty między siłami zbrojnymi obu państw doprowadziły do wypracowania wspólnych programów obronnych, w tym planu działań wojskowych na 2026 rok.

Sahara Zachodnia i relacje wielostronne

Spotkanie w Nowym Jorku odbyło się po wydarzeniu upamiętniającym szóstą rocznicę Porozumień Abrahamowych, w którym uczestniczyli delegaci z Bahrajnu, Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Kazachstanu. We wspólnym oświadczeniu potwierdzono uznanie przez Stany Zjednoczone i Izrael suwerenności Maroka nad całym terytorium Sahary Zachodniej. Dokument opisuje marokański plan autonomii jako poważny, wiarygodny i realistyczny, wskazując go jako jedyną realną podstawę rozwiązania sporu terytorialnego. Stany Zjednoczone uznały suwerenność Maroka nad Saharą Zachodnią w 2020 roku, a Izrael w 2023 roku. Podczas szczytu w Nowym Jorku Saar wyraził uznanie dla marokańskiego przywództwa.

„Porozumienia Abrahamowe pokazują, że wszystkie bariery można przełamać, że można wybrać nową drogę dla każdego, drogę pokoju i współpracy wszystkich naszych krajów. Maroko zajmuje bardzo szczególne miejsce w tej wizji. Chcę im podziękować za przyjaźń i zaangażowanie w odbudowę przyjaźni między muzułmanami a żydami.”

Niepokoje społeczne i ograniczenia polityczne

Zacieśnianie współpracy dyplomatycznej zbiega się z utrzymującą się presją społeczną w Maroku po wybuchu wojny w Strefie Gazy, wywołanej atakiem Hamasu na Izrael z 7 października 2023 roku. Dziesiątki tysięcy Marokańczyków brały udział w protestach, domagając się całkowitego zerwania stosunków dwustronnych. Demonstracje organizowane przez studentów, lewicę, islamistów, rodziny i związki zawodowe zawierały hasła antynormalizacyjne, a niektórzy uczestnicy palili izraelskie flagi lub skandowali hasła przeciwko doradcy królewskiemu André Azoulayowi. Marokańskie prawo gwarantuje wolność słowa, jednak kryminalizuje bezpośrednią krytykę króla Mohammeda VI i monarchii. Marokańskie sądy skazywały na kary więzienia aktywistów, którzy atakowali monarchię w internecie lub organizowali protesty przeciwko firmom współpracującym z Izraelem. Rząd Maroka wzywa do zakończenia wojny w Strefie Gazy, jednocześnie utrzymując ramy dyplomatyczne z Izraelem.