Iran przyznaje irackim tankowcom specjalne zezwolenia na tranzyt przez cieśninę Ormuz

Specjalne zezwolenia na tranzyt w Zatoce Perskiej

Władze irańskie przyznały specjalne zezwolenie kilku irackim tankowcom na przepłynięcie przez cieśninę Ormuz i opuszczenie Zatoki Perskiej, jak poinformowała 22 sierpnia 2026 r. oficjalna irańska agencja informacyjna IRNA. Ustępstwo to nastąpiło po wielokrotnych prośbach dyplomatycznych rządu Iraku, który od dłuższego czasu zabiegał o bezpieczne przejście morskie dla swoich komercyjnych transportów węglowodorów. Irańskie media państwowe podały, że Teheran zezwolił kilku irackim jednostkom na przepłynięcie przez cieśninę w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, mimo obowiązujących w całym regionie ograniczeń wojennych. Iraccy urzędnicy zabiegali o te zezwolenia, ponieważ kraj nie posiada odpowiedniej infrastruktury rurociągowej ani alternatywnych szlaków morskich, które pozwoliłyby na eksport większości wydobywanej ropy bez dostępu do Zatoki Perskiej.

Doświadczenia ostatnich sześciu miesięcy pokazały, że Irak nie miał innej alternatywy niż cieśnina Ormuz, aby wyeksportować większość swojej ropy naftowej.

Negocjacje parlamentarne w Bagdadzie

Zezwolenie na tranzyt jest wynikiem trzech dni dwustronnych negocjacji przeprowadzonych w Bagdadzie między delegacjami rządowymi Iranu i Iraku. Przewodniczący irańskiego parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf przybył do stolicy Iraku w środę, 19 sierpnia 2026 r., aby przeprowadzić rozmowy wysokiego szczebla z irackimi przywódcami na temat współpracy regionalnej i gospodarczej. Zapewnienie praw do żeglugi dla unieruchomionych irackich tankowców było jednym z głównych żądań Bagdadu podczas tej trzydniowej misji dyplomatycznej. Oficjalne komunikaty irańskie nie precyzują dokładnej liczby tankowców, które do tej pory ukończyły tranzyt, ani nie wskazują, czy specjalne zezwolenia staną się stałym rozwiązaniem dla irackich jednostek handlowych.

Mimo że Teheran podlega najsurowszym środkom wojskowym Stanów Zjednoczonych, w ciągu ostatnich sześciu miesięcy zezwolił kilku irackim tankowcom na przepłynięcie przez cieśninę Ormuz.

Ograniczenia wojenne i wpływ na światową energetykę

Żegluga przez cieśninę Ormuz, której wody terytorialne są dzielone między Iran i Oman, pozostaje ściśle ograniczona od wybuchu wojny 28 lutego 2026 r. Po atakach wojskowych przeprowadzonych przez Izrael i Stany Zjednoczone na cele irańskie, Teheran odpowiedział nałożeniem surowych kontroli na żeglugę handlową przez ten wąski korytarz morski. Przed konfliktem przez cieśninę przechodziło około 20% światowych dostaw ropy i skroplonego gazu ziemnego, a późniejsze ograniczenia transportowe spowodowały powszechne wzrosty cen i zwiększoną zmienność na rynkach światowych. Przywrócenie niezawodnego dostępu do szlaków morskich pozostaje kluczowe dla Iraku, gdzie sprzedaż ropy naftowej odpowiada za blisko 90% całkowitych dochodów państwa i stanowi fundament finansów narodowych.

Więzi transgraniczne i nadzór nad sankcjami

Specjalne zezwolenia morskie funkcjonują w ramach rozległych relacji dwustronnych między dwoma sąsiadami połączonymi wspólną granicą o długości 1600 kilometrów. Teheran utrzymuje gęstą sieć powiązań politycznych i handlowych z Bagdadem, zwłaszcza w obliczu nasilającej się presji gospodarczej Stanów Zjednoczonych na irańską gospodarkę. Według ustaleń Departamentu Skarbu USA, Teheran systematycznie wykorzystuje współpracę z Irakiem do omijania międzynarodowych sankcji. Dochodzenia amerykańskiego resortu skarbu zidentyfikowały kilka konkretnych mechanizmów służących unikaniu restrykcji, w tym mieszanie irańskiej ropy lub oleju opałowego z irackimi produktami naftowymi, używanie sfałszowanej dokumentacji eksportowej w celu zmiany klasyfikacji mieszanego ładunku na pochodzenie irackie w celu sprzedaży na rynkach światowych oraz prowadzenie bezpośrednich operacji przemytniczych przez granicę.