Iran stracił trzech mężczyzn skazanych za ataki podczas styczniowych protestów w Karadż

Trzy egzekucje w Karadż

Irańskie media państwowe poinformowały 8 listopada 2026 r. o wykonaniu wyroków śmierci na trzech mężczyznach, po tym jak Sąd Najwyższy podtrzymał orzeczenia. Mężczyźni, zidentyfikowani w raportach jako Hassan Dioband, Hamid Kazemi i Reza Zanganeh, zostali skazani za zbrojne ataki na obiekty publiczne w Karadż, mieście położonym 50 kilometrów na zachód od Teheranu, podczas masowych protestów 8 i 9 stycznia. Agencja informacyjna Mizan, powiązana z wymiarem sprawiedliwości, podaje, że mężczyźni mieli używać broni palnej, granatów ręcznych i koktajli Mołotowa, podpalać budynki publiczne oraz uszkodzić podstację elektryczną, co doprowadziło do przerw w dostawach prądu w niektórych rejonach. Według Mizan, cała trójka działała w sposób skoordynowany zgodnie z wcześniejszymi instrukcjami i została zatrzymana po dochodzeniu wywiadowczym. Jeden z raportów w języku portugalskim zapisuje nazwisko pierwszego z nich jako Divband.

Zarzuty i współoskarżeni

Mizan twierdzi, że mężczyźni prowadzili działania na rzecz Izraela, Stanów Zjednoczonych oraz wrogich grup, co wymiar sprawiedliwości przedstawił jako podstawę oskarżenia. Cały majątek należący do straconych mężczyzn został skonfiskowany. Ośmiu innych oskarżonych w tej samej sprawie otrzymało wyroki od pięciu do dziesięciu lat więzienia. Greckie media, powołując się na wymiar sprawiedliwości, podają, że Dioband został zatrzymany 11 stycznia, a dziesięć innych osób oskarżonych o udział w zamieszkach na polecenie zostało aresztowanych później. Szczegóły samej egzekucji nie zostały ujawnione, jak podaje newsORF. Kluczowe etapy sprawy przedstawiono poniżej.

Bilans ofiar i szersze represje

Irańskie władze podają, że 3117 osób zginęło w trakcie tłumienia protestów, które rozpoczęły się na tle sytuacji gospodarczej, a w pewnym momencie postulowały zakończenie rządów Islamskiej Republiki. HRANA, organizacja praw człowieka z siedzibą w USA, szacuje liczbę ofiar na ponad siedem tysięcy, podczas gdy holenderski nadawca NOS cytuje szacunki mówiące o znacznie ponad 7000 zabitych. Notícias ao Minuto doliczyło się co najmniej 39 osób powieszonych w związku z wyrokami za udział w protestach, w tym tej trójki, podczas gdy newsORF odnotowuje co najmniej 40 mężczyzn straconych w związku z protestami. Dwóch mężczyzn stracono wcześniej w listopadzie po skazaniu ich za rzekomy udział w śmierci czterech policjantów w Isfahanie. Iran International z siedzibą w Londynie doliczyło się co najmniej 70 egzekucji między 7 stycznia a 5 października, z czego połowa miała związek ze styczniowymi protestami, a organizacje praw człowieka uważają, że rzeczywiste liczby są wyższe.

Obawy o prawa człowieka i sprawa Zanganeha

Human Rights Watch w raporcie z września wskazało, że procesy w Iranie są pospieszne, zeznania bywają wymuszane torturami, a egzekucje przeprowadzane są publicznie, aby zastraszyć dysydentów. Amnesty International doliczyło się co najmniej 2159 egzekucji w Iranie w 2025 r., co stanowi najwyższą roczną liczbę od 1981 r. Amerykańskie centrum Iran Human Rights Documentation Center poinformowało w sierpniu o pierwszym wyroku wobec Zanganeha, który według nich miał 27 lat, pracował jako technik i mechanik pojazdów zagranicznych i został zatrzymany w miejscu pracy na początku kwietnia. Rodzina odrzuca oskarżenia, twierdząc, że wynikają one z jego pracy i wcześniejszych wyjazdów służbowych za granicę. Centrum podaje, że nie posiada weryfikowalnych informacji na temat przesłuchań ani procesu, a nie jest jasne, na jakich dowodach oparto wyrok. Apelacja do Sądu Najwyższego nie przyniosła skutku.