Infekcje przyczyną 2,3 mln przypadków nowotworów w 2024 roku, głównie przez H. pylori i HPV

Obciążenie patogenami w 2024 roku

Patogeny zakaźne przyczyniły się do około 2,3 mln nowych przypadków nowotworów na świecie w 2024 roku, co stanowi około 12% (czyli jeden na osiem) wszystkich diagnoz onkologicznych w tym czasie. Wyniki pochodzą z badania przeprowadzonego przez naukowców z Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC), wyspecjalizowanej jednostki Światowej Organizacji Zdrowia z siedzibą w Lyonie we Francji, i opublikowanego w The Lancet Oncology. Analiza aktualizuje dane z 2018 roku, uwzględniając nowsze badania nad rakotwórczością infekcji, takich jak HIV i wirus wieloogniskowy z komórek Merkla. Według danych WHO, rocznie na świecie diagnozuje się około 20 mln przypadków nowotworów, przy czym ponad jedna trzecia z nich jest możliwa do uniknięcia dzięki zmianom behawioralnym.

Harriet Rumgay i jej zespół badawczy z IARC udokumentowali globalny wpływ:

Szacuje się, że 2,3 mln nowych przypadków nowotworów na świecie było wynikiem infekcji, co odpowiada 12 procentom wszystkich zachorowań.

Główne czynniki biologiczne

Analiza oceniła 12 różnych patogenów rakotwórczych z grupy 1, w tym osiem wirusów, jedną bakterię i trzy gatunki przywr. Największe indywidualne obciążenie stanowiła bakteria żołądkowa Helicobacter pylori, odpowiedzialna za około 760 000 przypadków (głównie raka żołądka), oraz wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), który wywołał około 750 000 przypadków (głównie raka szyjki macicy). Wraz z wirusami zapalenia wątroby typu B i C, czynniki te stanowią główne przyczyny nowotworów zakaźnych. Jedynym patogenem z grupy 1 pominiętym w analizie był wirus zapalenia wątroby typu D, wirus satelitarny infekujący wyłącznie osoby już zakażone wirusem typu B. Inne analizowane patogeny to wirus Epsteina-Barr, wirus mięsaka Kaposiego, ludzki wirus T-limfotropowy typu 1 oraz przywry Opisthorchis viverrini, Clonorchis sinensis i Schistosoma haematobium.

Ute Mons, kierownik działu pierwotnej profilaktyki nowotworów w Niemieckim Centrum Badań nad Rakiem (DKFZ) w Heidelbergu, oceniła wyniki:

Nie każda infekcja tymi patogenami prowadzi do nowotworu.

W przeciwieństwie do bakterii, wirusy włączają fragmenty swojej informacji genetycznej do komórek gospodarza. Ta insercja genetyczna może prowadzić do mutacji w genach sprzyjających rozwojowi guza, co pozwala naukowcom śledzić wirusowe geny bezpośrednio w genomach komórek nowotworowych. Inne potencjalne powiązania są wciąż badane; na przykład agencja klasyfikuje obecnie związek między pasożytem malarii Plasmodium falciparum a chłoniakiem Burkitta jedynie jako prawdopodobny.

Różnice regionalne i społeczno-ekonomiczne

Obciążenie nowotworami wywołanymi infekcjami różni się znacząco w zależności od regionu i poziomu dochodów. Azja Wschodnia odpowiada za 42% wszystkich przypadków nowotworów wywołanych infekcjami na świecie, z dominacją Helicobacter pylori i wirusowego zapalenia wątroby typu B. W Afryce Subsaharyjskiej około jeden na cztery przypadki nowotworów wynika z infekcji, co stanowi najwyższe proporcjonalne obciążenie na jakimkolwiek kontynencie. Ten afrykański bilans jest napędzany głównie przez transmisję HPV i zaostrzany przez wysoki odsetek współistniejących zakażeń HIV.

Ponad trzy czwarte wszystkich nowotworów związanych z infekcjami występuje w krajach o niskim i średnim dochodzie. W regionach tych systemy opieki zdrowotnej borykają się z ciągłymi ograniczeniami zasobów, co skutkuje nierównym dostępem do środków zapobiegawczych i terapii onkologicznych.

Profilaktyka i interwencje zdrowotne

Naukowcy zajmujący się zdrowiem publicznym podkreślili, że większości nowotworów wywołanych chorobami zakaźnymi można uniknąć dzięki uznanym metodom medycznym. Podejścia te obejmują rutynowe programy szczepień przeciwko HPV i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, szeroko zakrojone badania diagnostyczne i leczenie Helicobacter pylori oraz wirusowego zapalenia wątroby, rozszerzoną opiekę i profilaktykę HIV, a także systematyczne badania przesiewowe w kierunku zmian szyjki macicy związanych z HPV.

Obecne globalne wdrażanie tych środków zapobiegawczych pozostaje nierównomierne. Przeszkody finansowe, polityczne i organizacyjne w opiece zdrowotnej nadal ograniczają dostęp do szczepień, testów diagnostycznych i programów przesiewowych w krajach rozwijających się i o średnim dochodzie.