Holenderski rząd planuje redukcję 25 tys. etatów w administracji do 2035 roku dzięki sztucznej inteligencji

Plan redukcji jednej szóstej administracji centralnej

W poniedziałek 26 października 2026 roku sekretarz stanu Eric van der Burg wysłał pismo do Tweede Kamer, izby niższej holenderskiego parlamentu, w którym przedstawił plan likwidacji 25 000 pełnoetatowych stanowisk w administracji publicznej do 2035 roku. Odpowiada to około 16 procentom urzędników administracji centralnej. Policja i resort obrony zostały wyłączone z redukcji. Plan zakłada oszczędności na poziomie 900 mln euro do 2027 roku, rosnące do 3,5 mld euro rocznie do 2035 roku. Van der Burg, polityk VVD odpowiedzialny za portfel Slagvaardige Overheid, zasiada w gabinecie premiera Roba Jettena, tworzonym przez koalicję D66, VVD i CDA.

20270,9

20353,5

2027

0.9 mld euro

2035

3.5 mld euro

Dane z tekstu artykułu

Gdzie nastąpią cięcia

Większość redukcji dotknie organy wykonawcze, takie jak UWV, ponieważ tam pracuje najwięcej urzędników. Jak podaje Volkskrant, 112 000 miejsc pracy w administracji centralnej znajduje się w krajowych organizacjach wykonawczych, takich jak administracja podatkowa czy Rijkswaterstaat. Van der Burg przekazał NRC, że proces rozpocznie się w głównych resortach, wśród personelu administracyjnego, a prostsze przepisy i mniejsza liczba zadań mogą w późniejszym czasie pozwolić na odchudzenie również organów wykonawczych.

Koalicja zaplanowała w budżecie 2,4 mld euro oszczędności, a kolejny miliard dodano w dokumencie budżetowym Miljoennennota tej jesieni. Van der Burg bronił tego wyboru, argumentując, że budżet musi się bilansować, a ten sam miliard musiałby zostać znaleziony gdzie indziej, co również byłoby bolesne. Alternatywę przedstawił wprost:

„Albo zostawiamy wszystko tak, jak jest, i dalej narzekamy, że to nie działa, albo zmieniamy zasady.”

Lata wzrostu i sceptyczne spojrzenie

Administracja centralna zamiast się kurczyć, rozrastała się. Volkskrant podaje, że liczba pełnych etatów wzrosła ze 110 000 w 2016 roku do 160 000 w 2025 roku, a koszty personelu niemal się podwoiły od 2017 roku, z 8 mld do 15,3 mld euro rocznie. Gazeta wiąże ten wzrost z aferą dotyczącą zasiłków na opiekę nad dziećmi, roszczeniami z tytułu szkód górniczych w Groningen, mieszkalnictwem, azylem i pandemią Covid. Zatrudnianie zewnętrznych wykonawców odpowiada za 13,1 procent kosztów personelu, co przekracza ustalony przez państwo limit 10 procent.

2016110 000

2025160 000

2016

110000 pełne etaty

2025

160000 pełne etaty

Dane z tekstu artykułu

Bernard ter Haar, były wysoki rangą urzędnik, który kierował ubezpieczeniami społecznymi w ministerstwie spraw społecznych, odczytał pismo jako "wiele dobrych intencji, ale mało konkretnych planów". Przypomniał wcześniejsze cięcia, które przebiegały według "metody krajalnicy do sera", gdzie każde ministerstwo otrzymywało stały procent do redukcji. Ter Haar argumentował, że rząd wciąż musi zdecydować, które zadania będzie kontynuował:

„Samo odchudzanie prowadzi raczej do paraliżu niż do większej efektywności.”

Volkskrant podaje, że średnio około 6 procent personelu odchodzi każdego roku. Całkowite zamrożenie rekrutacji pozwoliłoby osiągnąć cel 25 000 etatów w ciągu trzech lat, jednak wiele stanowisk nie może pozostać nieobsadzonych, więc przymusowe zwolnienia pozostają kwestią niepewną.

AI i harmonogram działań

Gabinet ma przedstawić cele i plany oszczędnościowe dotyczące wdrożenia sztucznej inteligencji w pierwszym kwartale 2027 roku, a van der Burg chce szerzej wykorzystywać AI w administracji. Plan zakłada również eliminację 500 zbędnych lub nadmiernie biurokratycznych przepisów rocznie oraz ograniczenie polegania na zewnętrznych wykonawcach, z preferencją dla dostawców z Holandii i Europy. Sekretarz stanu rozważa również wprowadzenie wzorowanego na niemieckim odwrócenia ciężaru dowodu, zgodnie z którym każde ministerstwo musiałoby uzasadnić utrzymanie danego przepisu. Ministerstwa mają przedstawić propozycje w okolicach Voorjaarsnota, wiosennego memorandum budżetowego. Nie jest jeszcze jasne, jak AI zostanie wdrożona w praktyce.