Sánchez przybywa na szczyt NATO uzbrojony w dane, by stawić czoła żądaniu Trumpa dotyczącemu 5% wydatków na obronność

Szczyt pod presją

36. szczyt NATO rozpoczyna się w Ankarze 7 lipca 2026 r. na tle pogłębiających się tarć transatlantyckich. Donald Trump od miesięcy krytykuje europejskich sojuszników za to, co nazywa niewystarczającymi inwestycjami w obronność, wskazując na Hiszpanię jako „katastrofę” za odmowę zobowiązania się do wydawania 5% PKB na wojsko do 2035 r. Prezydent USA wycofał już 5 000 żołnierzy z Niemiec i grozi Hiszpanii cłami oraz historycznymi paralelami do utraty Kuby, Portoryko, Filipin i Guam.

Hiszpania jest okropna nawet z waszego punktu widzenia. To znaczy, nie chcą nic płacić. Myślą, że dostaną wszystko za darmo.

Pedro Sánchez przybywa z teczką danych samego NATO, zdecydowany pokazać, że Hiszpania nie jest maruderem, za jakiego przedstawia ją Trump. Źródła rządowe mówią, że hiszpańska delegacja jest spokojna i uważa, że krytyka jest w tym roku bardziej równomiernie rozłożona, a kilku sojuszników wciąż nie osiąga progu 2%, a inni raczej nie spełnią celu 5% w terminie.

Hiszpańska kontrnarracja w liczbach

Stanowisko Moncloy opiera się na szeregu wskaźników zaczerpniętych z raportów Sojuszu. Od 2018 r. hiszpańskie wydatki na obronność wzrosły z 11 172 mln euro do 35 419 mln euro, co stanowi wzrost o 154%, czyniąc Hiszpanię szóstym najszybciej rosnącym płatnikiem w NATO w ciągu ośmiu lat. W ujęciu bezwzględnym Hiszpania ma obecnie siódmy co do wielkości budżet obronny wśród 32 sojuszników, odpowiadający łącznym wydatkom 13 innych państw członkowskich. Kraj osiągnął próg 2% PKB w 2025 r. i podkreśla, że nie da się go przekonać do dalszych podwyżek.

Poza liczbami budżetowymi Hiszpania wskazuje na swój wkład operacyjny. Jest trzecim co do wielkości kontrybutorem wojskowym w misjach NATO, po raz pierwszy objęła dowództwo nad morskimi siłami odpowiedzi Sojuszu i zajmuje ósme miejsce pod względem pomocy wojskowej dla Ukrainy, przeznaczając 3 795 mln euro od czasu rosyjskiej inwazji w 2022 r. Ocena zdolności wojskowych przeprowadzona w czerwcu plasuje Hiszpanię na siódmym miejscu pod względem realizacji przydzielonych celów wojskowych, przed średnią Sojuszu i niektórymi większymi członkami, takimi jak Kanada.

Hiszpania jest sojusznikiem, który wypełnia swoje zobowiązania, przewodzi i działa tam, gdzie jest potrzebny, wzmacnia kluczowe zdolności Sojuszu i robi to, nie rezygnując ze swoich zasad, zrównoważonego rozwoju i spójności społecznej.

Kampania nacisku Trumpa

Prezydent USA łączy swoje żądania dotyczące wydatków z szerszym wezwaniem do „lojalności”, krytykując europejskich sojuszników za niepoparcie jego ofensywy wojskowej w Iranie. Jego administracja posługuje się zarówno słowami, jak i czynami: w maju 5 000 amerykańskich żołnierzy zostało wycofanych z baz w Niemczech, podczas gdy Pentagon jednocześnie wzmocnił swoją obecność w Polsce. Retoryka Trumpa zawiera bezpośrednie groźby wobec Hiszpanii podczas wiecu pod koniec czerwca, nawiązujące do wojny amerykańsko-hiszpańskiej z 1898 r.

Nie zachowują się dobrze. Szybko się nauczą. Tak jak wtedy, gdy oddali Kubę, Portoryko, Filipiny i Guam, a wszystko to stało się nasze. Zgarnęliśmy wszystko.

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte przyłączył się do nacisków Waszyngtonu, ostrzegając, że Sojusz ma „sposoby na przekonanie” jednego lub dwóch pozostających w tyle. Moncloa bagatelizuje jednak wpływy Ruttego, zauważając, że musi on równoważyć żądania Trumpa z poglądami innych członków.

Czego Madryt oczekuje w Ankarze

Hiszpańscy urzędnicy uważają, że debata na temat celu 5% jest w dużej mierze retoryczna, a dane wymuszą bardziej merytoryczną dyskusję. Argumentują, że jeśli rozmowa nie opiera się na faktach, sprowadza się do subiektywnej opinii. Rząd zasygnalizował również, że nawet najgorszy scenariusz, taki jak zamknięcie amerykańskich baz w Rocie i Morón, nie zagroziłby hiszpańskiej obronności, ponieważ gwarancje artykułu 5 pozostałyby w mocy.

Zespół Sáncheza przyznaje, że istnieje „głęboka różnica zdań” z Białym Domem, ale nie widzi powodu do odwrotu. Oczekuje się, że hiszpański premier powtórzy swoje stanowisko podczas kolacji przywódców we wtorek wieczorem, obstawiając, że karty wyników Sojuszu ochronią go przed publicznym upokorzeniem, jakie spotkało go na szczycie w Hadze w 2025 r., gdzie Hiszpania była jedynym sojusznikiem, który odrzucił zobowiązanie do 5%.