Hiszpania jedynym krajem sprzeciwiającym się unijnym centrom deportacyjnym w obliczu kryzysu w Ceucie

Samotny sprzeciw w Luksemburgu

1 października 2026 r. ministrowie spraw wewnętrznych państw Unii Europejskiej zebrani w Luksemburgu zatwierdzili nowe rozporządzenie w sprawie powrotów, które ustanawia podstawy prawne dla centrów deportacyjnych w państwach trzecich. Hiszpania była jedynym państwem członkowskim, które zagłosowało przeciwko temu rozwiązaniu, podczas gdy Belgia i Irlandia wstrzymały się od głosu. Hiszpański minister spraw wewnętrznych Fernando Grande-Marlaska wyjaśnił stanowisko Madrytu w formalnej deklaracji, powołując się na poważne wątpliwości prawne, potencjalne naruszenia zasady non-refoulement w europejskich traktatach o prawach człowieka oraz brak jednolitego unijnego systemu powrotów. Grande-Marlaska zauważył również, że nieregularne przybycia do Ceuty nie miały żadnego wpływu migracyjnego na innych europejskich partnerów, ponieważ żadna z osób nie przedostała się do innych państw członkowskich.

Hiszpańskie MSW argumentowało, że rozporządzenie nie odnosi się do sytuacji kryzysowych na granicach zewnętrznych.

Ostatnie wydarzenia w Ceucie pokazały potrzebę stosowania konkretnych mechanizmów gwarantujących skuteczne powroty w sytuacjach masowych i gwałtownych przekroczeń granic zewnętrznych. Jednak to rozporządzenie nie zawiera środków pozwalających radzić sobie z takimi wyjątkowymi okolicznościami.

System recepcyjny w Ceucie pod presją

Głosowanie w Luksemburgu odbyło się w cieniu napiętej sytuacji w Ceucie, gdzie lokalne ośrodki przyjęły 2500 małoletnich bez opieki po przekroczeniu granicy 30 lipca 2026 r. Odwiedzająca miasto autonomiczne 1 października minister ds. młodzieży i dzieci Sira Rego ogłosiła, że rząd centralny przyspieszy procedury wynikające z artykułu 35 ustawy o imigracji, aby rozmieścić nieletnich na terytorium Hiszpanii kontynentalnej. Zgodnie z ramami prawnymi, wiążąca relokacja jest aktywowana, gdy regionalny system recepcyjny przekroczy trzykrotnie swoją pojemność. Rego zaapelowała o solidarność regionalną po tym, jak administracje rządzone przez Partido Popular sprzeciwiły się kwotom relokacyjnym.

Rego odniosła się do zmian administracyjnych podczas swojej wizyty.

Zamierzamy przyspieszyć procedurę wynikającą z reformy artykułu 35, która pozwoliła na przyjęcie 800 dzieci na półwyspie do 30 lipca.

Krajowy sprzeciw i kontrola prawna

Liderzy krajowej opozycji skrytykowali stanowisko rządu w Luksemburgu. Przewodniczący Partido Popular Alberto Núñez Feijóo stwierdził, że Madryt pozostał osamotniony w sprzeciwie wobec wspólnych europejskich zasad, podczas gdy Ceuta zmaga się z tysiącami niedawnych przybyszów. Jednocześnie lewicowa grupa parlamentarna Sumar oraz rzecznik Izquierda Unida Enrique Santiago złożyli zapytania parlamentarne dotyczące wydalenia 16-letniego nieletniego. Organizacja prawnicza Fundación Raíces złożyła odwołanie administracyjne po tym, jak młodzieniec, chroniony prawnie w Ceucie od dwóch lat z ważnym pozwoleniem na pobyt, został 11 września 2026 r. zatrzymany przez personel wojskowy w porcie i przekazany władzom marokańskim na granicy Tarajal. Santiago zażądał oficjalnych nagrań wideo z granicy i wezwał MSW do przedstawienia szczegółów wszystkich wydaleń przeprowadzonych od 30 lipca.

Europejskie statystyki powrotów i trendy graniczne

Debata polityczna zbiega się z publikacją ogólnounijnych danych dotyczących powrotów przez Eurostat w dniu 30 września 2026 r. W drugim kwartale 2026 r. 110 335 obywateli spoza UE otrzymało nakazy wyjazdu, co stanowi spadek o 12% w porównaniu z tym samym okresem w 2025 r. Francja wydała największą liczbę nakazów opuszczenia terytorium (32 420), a obywatele Algierii i Maroka stanowili największe grupy osób objętych tymi decyzjami w całym bloku. W tym samym trzymiesięcznym okresie 36 825 osób powróciło do krajów spoza UE, przy czym Niemcy wykonały największą liczbę powrotów (8400). W Luksemburgu Grande-Marlaska poinformował, że nieregularne przybycia na zachodniośródziemnomorskich i atlantyckich szlakach do Hiszpanii spadły w 2026 r. o 46%, głównie dzięki 74-procentowemu spadkowi na szlaku kanaryjskim.