Były prezes Rezerwy Federalnej Alan Greenspan zmarł w wieku 100 lat, pozostawiając dziedzictwo wzrostu i zalążki kryzysu 2008 roku

Odejście giganta bankowości centralnej

Alan Greenspan, który kierował Rezerwą Federalną od sierpnia 1987 do stycznia 2006, zmarł w swoim domu w poniedziałek w wieku 100 lat. Jego żona, główna korespondentka NBC News w Waszyngtonie Andrea Mitchell, podała, że przyczyną były powikłania choroby Parkinsona. Śmierć Greenspana zamyka rozdział kariery, która uczyniła go przez pewien czas jednym z najbardziej cenionych twórców polityki gospodarczej w historii Ameryki.

Maestro i lata prosperity

Greenspan objął stery Fed zaledwie dwa miesiące przed czarnym poniedziałkiem w 1987 roku i zyskał wczesne pochwały za swoją spokojną reakcję. Następnie nadzorował drugą co do długości ekspansję w historii USA: nieprzerwany dekadowy wzrost od marca 1991 do marca 2001. Jego prorocza ocena, że wzrost produktywności w połowie lat 90. utrzyma inflację w ryzach, stała się kamieniem milowym dla bankierów centralnych. Były prezes Fed Jerome Powell później cytował tę decyzję jako przykład, jak osąd może przewyższyć modele techniczne. Ceny akcji wzrosły ponad dwukrotnie podczas jego kadencji, przynosząc mu przydomki „Maestro” i „Wyrocznia”.

„Jeśli wydaję się wam szczególnie jasny, to prawdopodobnie mnie nie usłyszeliście.”

Zarządzanie kryzysowe i opcja Greenspana

Poza długą ekspansją Greenspan nawigował przez szereg wstrząsów: recesję 1990–1991, azjatycką i rosyjską zarazę finansową 1997–1998, pęknięcie bańki internetowej w 2000 roku oraz gospodarcze skutki ataków z 11 września 2001 roku. Po drodze zbudował reputację gracza na scenie waszyngtońskiej. Jednak jego skłonność do utrzymywania niskich stóp procentowych i podejście hands-off do regulacji, zakorzenione w leseferystycznej filozofii ukształtowanej przez jego intelektualną mentorkę Ayn Rand, dały początek tzw. „opcji Greenspana” – przekonaniu, że Fed zawsze wkroczy, by wesprzeć rynki aktywów.

Krach i nadszarpnięta reputacja

Niemal natychmiast po przejściu Greenspana na emeryturę w 2006 roku amerykańskie ceny mieszkań zaczęły spadać. Załamanie rynku kredytów subprime zapoczątkowało globalny kryzys finansowy, który doprowadził system bankowy na skraj przepaści i wywołał najgorszą recesję od lat 30. Krytycy w dużej mierze obwiniali za to politykę taniego pieniądza Greenspana oraz jego wiarę w słabo nadzorowane rynki finansowe. Sam Greenspan później powiedział oficjalnej komisji badającej kryzys:

„Miałem rację w 70% przypadków, ale myliłem się w 30%.”

Sporna reputacja i współczesne echo

Były wysoki rangą urzędnik Fed Stephen Oliner przedstawił bardziej wyważoną ocenę.

„Myślę, że deifikacja, która nastąpiła tuż przed kryzysem finansowym, nigdy nie była w pełni zasłużona, a nagonka, jaka miała miejsce po jego odejściu, również nie była w pełni zasłużona.”

Wolnorynkowe idee Greenspana znajdują teraz nowych zwolenników, w tym nowo mianowanego prezesa Fed Kevina Warsha, który wskazał na sztuczną inteligencję jako siłę, która może uzasadniać niskie stopy procentowe nawet przy rosnącym popycie.