Szwajcarzy odrzucają limit 10 mln mieszkańców, zachowując swobodę przepływu z UE

Propozycja

Prawicowa Szwajcarska Partia Ludowa (SVP) forsowała inicjatywę „Nie dla 10-milionowej Szwajcarii”, która miała na celu wpisanie do konstytucji federalnej limitu 10 mln mieszkańców do 2050 roku. Gdyby liczba ludności osiągnęła 9,5 mln, konfederacja musiałaby podjąć działania naprawcze; jeśli przekroczyłaby 10 mln przez dwa lata, Szwajcaria musiałaby wypowiedzieć umowę o swobodnym przepływie osób z Unią Europejską. Obecnie mieszka tu 9,1 mln osób – wzrost z 7,3 mln w 2002 roku, przy czym cudzoziemcy stanowią prawie 28% mieszkańców. Oficjalne prognozy przewidują osiągnięcie progu 10 mln na początku lat 40. XXI wieku, o ile nie zmienią się polityki.

Wynik głosowania

Wyborcy odrzucili propozycję – przeciw było około 55%, a za 45%, według projekcji SRF i późniejszych oficjalnych danych. Frekwencja wyniosła około 60%. Choć większość powiedziała „nie”, dwanaście z 26 kantonów – głównie wschodnich i wiejskich niemieckojęzycznych regionów – poparło inicjatywę, co sygnalizuje głęboki podział kulturowy. Wynik odzwierciedla także zmianę nastrojów: wcześniejsze sondaże wskazywały na wyrównany wyścig, ale w ostatnich tygodniach kampanii przeważyły argumenty ekonomiczne.

Tak45%

Nie55%

Tak

45 %

Nie

55 %

Dane z tekstu artykułu

Stawka gospodarcza i dyplomatyczna

Przeciwnicy, w tym rząd federalny, większość partii, związki zawodowe i organizacje biznesowe, ostrzegali, że zakończenie swobody przepływu mocno obciążyłoby gospodarkę i relacje Szwajcarii z UE. Codziennie do pracy w szpitalach, firmach technologicznych, koncernach farmaceutycznych i innych kluczowych sektorach przyjeżdża ponad 360 tys. pracowników transgranicznych. Think tanki szacują, że utrata dostępu do europejskiego rynku wewnętrznego mogłaby z czasem zmniejszyć PKB Szwajcarii o 5–7%. Głosowanie odbyło się też po trudnym roku 2025, gdy amerykańskie cła uderzyły w szwajcarski eksport, co uczyniło utrzymanie dobrych relacji z UE jeszcze pilniejszym.

Podział regionalny

Miasta takie jak Bazylea i Zurych, a także kantony francuskojęzyczne, masowo głosowały przeciw limitowi. Natomiast wiejskie serca niemieckojęzyczne, gdzie SVP ma najsilniejsze poparcie, okazały inicjatywie szerokie poparcie. Podział uwydatnił różne postawy wobec globalizacji: miasta uzależnione od zagranicznej siły roboczej i włączone w gospodarki transgraniczne były przeciwne restrykcjom, podczas gdy regiony odczuwające presję szybkich zmian demograficznych i przeciążenia infrastruktury stanęły po stronie SVP.

Reakcje

Minister sprawiedliwości Beat Jans okrzyknął wynik głosowania sygnałem stabilności, otwartości i wiarygodności.

„Obywatele dali sygnał stabilności, otwartości i wiarygodności.”

Dyrektor organizacji pracodawców Monika Rühl wyraziła ulgę, a socjaldemokrata Cédric Wernuth nazwał wynik ogromną ulgą. Lider SVP Marcel Dettling stwierdził, że to rozczarowujący dzień.

„To rozczarowująca niedziela dla partii i kraju.”

Ekspert ds. migracji Patrick Leisibach zauważył, że wielu wyborców kierowało się obawami o własne bezpieczeństwo socjalne, a nie czystą kalkulacją ekonomiczną.

„Zadają sobie pytanie: „kto obsłuży mnie w restauracji?” i „kto zaopiekuje się mną na starość?”. To bardziej kwestia własnego dobrobytu sprawiła, że ludzie odrzucili tę inicjatywę.”