Francuski fundusz Meridiam przejmuje 66% udziałów w kablu energetycznym Grecja-Cypr
Francuska grupa inwestycyjna Meridiam podpisała 5 sierpnia umowę przejęcia 66% udziałów w projekcie Great Sea Interconnector. Inwestycja ma przyspieszyć realizację wartego 1,9 mld euro połączenia energetycznego między Grecją a Cyprem, które dotychczas borykało się z problemami regulacyjnymi i geopolitycznymi.
Podpisanie umowy w Atenach
5 sierpnia 2026 r. w gmachu Maximos Mansion w Atenach, w obecności premiera Kyriakosa Mitsotakisa, podpisano umowę, na mocy której francuska grupa inwestycyjna Meridiam wchodzi do projektu Great Sea Interconnector (GSI) jako większościowy udziałowiec. Meridiam przejmuje 66% udziałów w spółce celowej rozwijającej połączenie energetyczne Grecja-Cypr, podczas gdy grecki operator przesyłowy ADMHE zachowuje pozostałe 34%. Wcześniej 75% udziałów w projekcie należało do podmiotów greckich. Całkowity budżet projektu wynosi około 1,9 mld euro. Dokładna kwota, jaką Meridiam zapłacił za pakiet 66% udziałów, nie została ujawniona.
Mitsotakis określił porozumienie jako silny wyraz zaufania do sektora energetycznego Grecji.
Wejście francuskiego Meridiam to silny wyraz zaufania do greckiego sektora energetycznego. Łączymy siły w europejskim projekcie będącym przedmiotem wspólnego zainteresowania.
Francuskie zaangażowanie i rola Macrona
Podwaliny pod transakcję położono podczas wizyty prezydenta Francji Emmanuela Macrona w Atenach w kwietniu 2026 r., kiedy to prezes Meridiam dołączył do francuskiej delegacji biznesowej i nawiązano pierwsze kontakty ze stroną grecką. W późniejsze rozmowy zaangażowane były oba rządy, a kluczową rolę odegrał minister energii Stawros Papastawru. Rząd francuski poparł porozumienie, a prezes Meridiam stwierdził, że Macron wspiera projekt i rozmawia o nim codziennie.
Francuska obecność w projekcie wykracza poza Meridiam. Firma Nexans otrzymała kontrakt na produkcję kabla podmorskiego. Podpisano również porozumienie strategiczne między ADMHE, GSI i Nexans w celu przyspieszenia prac, ze szczególnym uwzględnieniem badań dna morskiego. Portfel Meridiam obejmuje m.in. połączenie energetyczne Wielka Brytania-Niemcy, projekt o porównywalnym stopniu trudności technicznej, jak podkreślił Papastawru.
- Wizyta Macrona w Atenach; prezes Meridiam dołącza do francuskiej delegacji biznesowej; pierwsze kontakty ze stroną grecką
- Podpisanie umowy w Maximos Mansion w sprawie przejęcia 66% udziałów w GSI przez Meridiam
- Docelowy termin wznowienia badań dna morskiego, wstrzymanych po interwencji Turcji na południe od Kasos
Specyfikacja projektu i finansowanie
Great Sea Interconnector obejmuje kabel podmorski o długości około 900 kilometrów, o początkowej mocy przesyłowej 1000 MW z perspektywą zwiększenia do 2000 MW. Projekt otrzymał status unijnego Projektu Będącego Przedmiotem Wspólnego Zainteresowania (PCI), co zapewnia finansowanie i wsparcie polityczne ze strony UE. Finansowanie unijne obejmuje 657 mln euro z instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) oraz dodatkowe 100 mln euro z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF). Trwa proces zatwierdzania finansowania z Europejskiego Banku Inwestycyjnego. W kwietniu 2026 r. Papastawru i jego cypryjski odpowiednik Michail Damianos wysłali wspólny list do EBI z wnioskiem o finansowanie GSI, co nastąpiło po decyzji Mitsotakisa i prezydenta Cypru Nikosa Christodoulidesa o aktualizacji parametrów ekonomicznych i technicznych projektu.
- Całkowity budżet
- 1900 mln euro
- Dotacja UE CEF
- 657 mln euro
- Alokacja RRF
- 100 mln euro
- Meridiam
- 66 %
- ADMHE
- 34 %
Przeszkody geopolityczne i kolejne kroki
Projekt napotykał w ciągu ostatnich dwóch lat na znaczne opóźnienia z powodu wyzwań regulacyjnych na Cyprze oraz napięć geopolitycznych. Badania dna morskiego dla połączenia zostały faktycznie wstrzymane na wodach międzynarodowych na południe od Kasos po interwencji Turcji, mimo ocen greckich ministerstw spraw zagranicznych i obrony, że Turcja nie zareaguje na badania w słupie wody. Ocena ta okazała się błędna, gdy Turcja odpowiedziała wysłaniem okrętów. Obecnym celem jest wznowienie badań we wrześniu.
Papastawru przyznał, że istnieją trudności, wyrażając jednocześnie optymizm co do nowej dynamiki stworzonej przez porozumienie.
Nikt nie powiedział, że wszystkie te problemy rozwiążą się magicznie w jeden dzień. Jedno jest pewne, stworzenie tej nowej, silnej dynamiki z pewnością pomoże w znacznie lepszym rozwiązywaniu wszystkich tych trudności.
Oczekuje się, że studium wykonalności dla odcinka Cypr-Izrael zostanie ukończone w najbliższych dniach i przedłożone organom regulacyjnym obu krajów. Połączenie ma na celu zakończenie izolacji energetycznej Cypru i wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego we wschodniej części Morza Śródziemnego. Porozumienie grecko-cypryjskie z września 2024 r. zakładało przystąpienie Nikozji do projektu, pod warunkiem zabezpieczenia niezbędnych parametrów ekonomicznych i regulacyjnych.
