Magdalena Andersson rezygnuje z tworzenia rządu po sporze z Partią Lewicy

Upadek mandatu czerwono-zielonych

Liderka Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Magdalena Andersson ogłosiła w poniedziałek 28 września 2026 r., że kończy próbę utworzenia rządu. Decyzja ta nastąpiła po dwóch tygodniach negocjacji po wyborach parlamentarnych z 13 września 2026 r. W głosowaniu tym Socjaldemokraci zajęli pierwsze miejsce, zdobywając 28% głosów i 99 mandatów w 349-osobowym Riksdagu. Razem z socjalistyczną Partią Lewicy (30 mandatów), Partią Centrum (25 mandatów) i Partią Zielonych (22 mandaty), czteropartyjne ugrupowanie centrolewicowe dysponowało 176 mandatami, co zapewniało niewielką większość nad blokiem prawicowym, który zdobył 173 mandaty. Utrzymujące się różnice ideologiczne między Partią Centrum a Partią Lewicy uniemożliwiły jednak stworzenie stabilnej koalicji. Andersson uznała, że zbudowanie egzekutywy w obecnym układzie parlamentarnym jest niemożliwe.

„Oczywiście traktuję wiadomość od Partii Lewicy poważnie i na tej podstawie, a także po rozmowach, które przeprowadziłam, mogę stwierdzić, że obecnie nie ma możliwości, abym sformowała rząd.”

Wybór przewodniczącego wywołuje polityczny rozłam

Kryzys ujawnił się podczas poniedziałkowego głosowania w Riksdagu nad wyborem przewodniczącego parlamentu. Andersson argumentowała, że szwedzka tradycja polityczna nakazuje, aby stanowisko to objęła największa partia w rządzie, i nominowała posłankę Johannę Haraldsson. Partia Lewicy zerwała jednak z koalicją centrolewicową, popierając urzędującego przewodniczącego Andreasa Norléna z konserwatywnej Partii Umiarkowanych, który sprawuje tę funkcję od ośmiu lat. Norlén zapewnił sobie reelekcję, uzyskując 200 głosów przeciwko 146 dla Haraldsson, łącząc głosy czterech partii konserwatywnych z głosami Partii Lewicy. Andersson stwierdziła, że to głosowanie ponad podziałami ustanowiło nową konstelację między Umiarkowanymi a Partią Lewicy, co skutecznie podważyło jej mandat.

Socjaldemokraci99

Partia Umiarkowanych70

Szwedzcy Demokraci62

Partia Lewicy30

Partia Centrum25

Chrześcijańscy Demokraci22

Partia Liberalna22

Partia Zielonych22

Socjaldemokraci

99 mandaty

Partia Umiarkowanych

70 mandaty

Szwedzcy Demokraci

62 mandaty

Partia Lewicy

30 mandaty

Partia Centrum

25 mandaty

Chrześcijańscy Demokraci

22 mandaty

Partia Liberalna

22 mandaty

Partia Zielonych

22 mandaty

Dane z tekstu artykułu

Sprzeczne żądania partnerów koalicyjnych

Liderka Partii Lewicy Nooshi Dadgostar broniła tej decyzji w szwedzkim radiu i telewizji, stwierdzając, że jej partia poparła Norléna ze względu na jego duże doświadczenie w prowadzeniu skomplikowanych negocjacji. Dadgostar potwierdziła, że Andersson pozostaje kandydatką Partii Lewicy na urząd premiera, ale podkreśliła, że wyborcy Partii Lewicy oczekują bezpośredniego wpływu na przyszłą administrację.

„Patrzymy z ufnością na to, że zdoła ona zjednoczyć obóz czerwono-zielonych w taki sposób, aby wyborcy Partii Lewicy otrzymali prawo zasiadania do stołu, jeśli mają poprzeć taki rząd.”

Z kolei liderka Partii Centrum Elisabeth Thand Ringqvist podtrzymała stanowisko, że 25 posłów jej partii odmówi poparcia jakiegokolwiek gabinetu, który przyznałby wpływy rządowe Partii Lewicy lub Szwedzkim Demokratom. Stanowisko to doprowadziło do impasu, ponieważ Andersson nie mogła osiągnąć progu 175 mandatów bez poparcia obu tych ugrupowań.

Kolejne kroki w Riksdagu

Po wycofaniu się Andersson, przewodniczący Norlén ogłosił, że nowa runda konsultacji partyjnych rozpocznie się w środę 30 września 2026 r. Oczekuje się, że mandat sondażowy trafi do pełniącego obowiązki premiera Ulfa Kristerssona, który wprowadził Partię Umiarkowanych do parlamentu z wynikiem 19,8% głosów i 70 mandatami. Blok rządowy Kristerssona, obejmujący Umiarkowanych, Chrześcijańskich Demokratów (22 mandaty), Liberałów (22 mandaty) oraz wsparcie zewnętrzne Szwedzkich Demokratów (62 mandaty), dysponuje 173 mandatami. Kristersson nie jest w stanie sformować większości bez Partii Centrum, która wcześniej należała do bloku centroprawicowego. Sytuacja ta zapowiada długotrwałe negocjacje, przypominające proces z 2018 r., który trwał 134 dni.