Sześć ofiar śmiertelnych ataku w Krakowie, fala dezinformacji w sieci

Atak i jego bilans

W sobotnie popołudnie, 7 listopada, napastnik wjechał na Rynek Główny w Krakowie i otworzył ogień do przechodniów. Sześć osób zginęło, a 16 zostało rannych, w tym dwóch policjantów oraz sprawca, który zmarł w szpitalu w poniedziałek, 9 listopada, nad ranem. Napastnik był 24-letnim mężczyzną. Policja w Małopolsce zdementowała krążące w sieci informacje, jakoby napastników było dwóch, a jeden z interweniujących funkcjonariuszy zginął.

Dezinformacja w kilka godzin

Ministerstwo Cyfryzacji powołało sztab kryzysowy wraz z instytutem badawczym NASK, którego zespół analizy dezinformacji monitoruje narracje w sieci, w sobotę o godzinie 17:00. Zespół, współpracujący ze służbami specjalnymi, spotykał się co cztery do pięciu godzin, również w nocy. W ciągu pierwszych 24 godzin resort zgłosił platformom do moderacji ponad 2000 kont, w tym zautomatyzowane boty publikujące treści w języku polskim, angielskim, francuskim i niderlandzkim. Dziesiątki kont używały języka rosyjskiego, miały cyrylicę w nazwach lub opisach, bądź odwoływały się do Federacji Rosyjskiej. W wywiadzie dla Polsat News w poniedziałek wieczorem wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski przekazał, że w ciągu doby od ataku zgłoszono ponad 3000 kont, a liczba ta wzrosła do blisko 4000.

Narracje i zasięgi

Wiele fałszywych twierdzeń uderzało w państwo. Jedno z nich głosiło, że rząd zorganizował atak przy wsparciu Unii Europejskiej, aby odwołać Marsz Niepodległości. Inne sugerowało, że urzędnicy potrzebowali alibi, by wstrzymać obchody 11 listopada. Zespół analizy NASK oszacował zasięg twierdzenia, że napastnik był żołnierzem, na około 18 milionów, a tezy łączącej strzelaninę z protestami przed Trybunałem Konstytucyjnym na 14 milionów. Inne wpisy głosiły, że sprawca był pochodzenia ukraińskiego lub miał powiązania z armią, albo że atak był inscenizacją z udziałem statystów. Ministerstwo podało, że szczyt wzmianek przypadł na sobotę około godziny 18:00, a główne narracje przekroczyły tego dnia 200 milionów wyświetleń. Gawkowski stwierdził, że zidentyfikowano rosyjskie wsparcie dla tych narracji, podkreślając jednocześnie, że konta z rosyjskimi powiązaniami nie przesądzają o źródle operacji ani o tym, kto ją koordynował.

Napastnik był żołnierzem18

Powiązanie z protestami przed Trybunałem Konstytucyjnym14

Napastnik był żołnierzem

18 mln wyświetleń

Powiązanie z protestami przed Trybunałem Konstytucyjnym

14 mln wyświetleń

Dane z tekstu artykułu

Fałszywe zdjęcie i spór polityczny

W poniedziałek rano pojawił się wygenerowany przez sztuczną inteligencję obraz przedstawiający ministra spraw wewnętrznych Marcina Kierwińskiego obejmującego napastnika. Karolina Gałecka, rzeczniczka MSWiA, napisała na platformie X, że zdjęcie jest fałszywe, a rozpowszechniały je m.in. profile powiązane z Telewizją Republika.

„To nie jest zdjęcie, lecz fałszywy fotomontaż wygenerowany przez AI.”

Konrad Berkowicz, poseł Konfederacji, zarzucił MSWiA pośpiech w łączeniu napastnika ze środowiskami skrajnie prawicowymi, zanim śledczy ustalili fakty. Stwierdził również, że urzędnicy ostrzegający przed manipulacją sami udostępniali nieprawdziwe doniesienia, w tym informację, jakoby prezydent miał popchnąć Annę Korwin-Piotrowską podczas wchodzenia do Trybunału Konstytucyjnego.

Prokuratura i kolejne kroki

Gałecka poinformowała, że resort zabezpiecza materiały, a sprawa trafi do prokuratury. Dodała, że treści te są celowym działaniem mającym na celu wprowadzenie opinii publicznej w błąd.

„To celowa i prymitywna próba wprowadzenia opinii publicznej w błąd.”

Gawkowski przekazał, że materiały trafiły do Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości (CBZC), analiza policyjna zajmie czas, a każdy, kto złamał kodeks karny publikując takie treści, poniesie konsekwencje. Dodał, że celem kampanii było wywołanie strachu, podsycanie nienawiści, antagonizowanie Polaków i podważanie zaufania do państwa oraz jego instytucji. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zapowiedział działania przeciwko celowemu rozpowszechnianiu fałszywych informacji. Resort poinformował również o współpracy z centrum antyterrorystycznym ABW w formacie „War Room”.