Pogłębia się konflikt między Trumpem a Zełenskim, szczyt UE w Brukseli popiera Ukrainę

Jak eskalował spór

Napięcia narastały przez około tydzień przed szczytem UE. Mniej więcej tydzień przed 16 października Trump zniósł sankcje importowe na rosyjski olej napędowy, co według doniesień pozwoli Moskwie na dostarczanie dużych ilości tego surowca do Stanów Zjednoczonych i na rynki światowe w nadchodzących miesiącach. W weekend 10–11 października Trump ogłosił porozumienie paliwowe po półtoragodzinnej rozmowie telefonicznej z Putinem i ogłosił zawieszenie broni w sektorze energetycznym, którego Ukraina – jak twierdzi – przestrzegała do połowy tygodnia, podczas gdy Moskwa je ignorowała. Następnie wywierał nacisk na Kijów, by zaprzestał ataków na rosyjskie rafinerie ropy naftowej, i wezwał Ukrainę do wyboru nowego prezydenta. Ukraińska armia poinformowała również o tymczasowym ograniczeniu zasięgu satelitarnego Starlink, który został częściowo przywrócony.

Zełenski zrywa z Trumpem

W czwartek 15 października Wołodymyr Zełenski powiedział „Financial Times”, że uważa zawieszenie broni w sektorze energetycznym za zakończone i że Ukraina wznowi ataki na rosyjskie rafinerie. W tym samym wywiadzie oskarżył Trumpa o podziwianie Putina i dążenie do zawierania z nim interesów, dodając, że Trump ma słabość do autokratów i bardzo bogatych ludzi. Trump odpowiedział tego samego dnia w wywiadzie dla amerykańskiego kanału Newsmax, stwierdzając, że Zełenski odpowiada za wzrost światowych cen ropy, co nazwał hańbą. Dodał również, że Zełenski nie jest odpowiednim partnerem do negocjacji dla USA, że wszelkie porozumienia będą musiały zostać zawarte bez niego i że łatwiej mu rozmawiać z Putinem niż z Zełenskim.

Odpowiedź Zełenskiego w Brukseli

W piątek 16 października Zełenski odpowiadał na pytania na marginesie spotkania UE w Brukseli. Zapytany, czy powinien zostać kozłem ofiarnym za wojnę Trumpa w Iranie i wysokie ceny paliw przed wyborami w USA, zrobił pauzę, uśmiechnął się i powiedział, że to jest jego odpowiedź. Oświadczył, że poinformował rząd USA o gotowości do wstrzymania ataków na rosyjskie obiekty energetyczne, jeśli Waszyngton wyposaży Ukrainę w rakiety obrony powietrznej, co jednak nie nastąpiło. Zapytany o uwagę Trumpa, że łatwiej rozmawiać z Putinem, Zełenski uniknął bezpośredniej odpowiedzi, mówiąc, że odbył kilka spotkań z Trumpem, ale w kwestii interesów Ukrainy pozostaje osamotniony. Dodał, że kanały komunikacji z Waszyngtonem pozostają otwarte i że spodziewa się kolejnego spotkania z amerykańskimi negocjatorami w najbliższych dniach.

Reakcja przywódców UE

Temat Ukrainy pojawił się dopiero po pierwszym dniu szczytu, który poświęcono budżetowi UE i Chinom, więc dyskusja odbyła się w piątek 16 października. Ursula von der Leyen powiedziała, że UE poparła zawieszenie broni w sektorze energetycznym zaproponowane przez Trumpa, ale Rosja nie przestrzegała go ani przez minutę. António Costa, przewodniczący Rady Europejskiej, stwierdził, że obecna sytuacja wymaga większego wsparcia i silniejszej presji na Rosję, a nie mniejszego zaangażowania czy łagodzenia sankcji. W konkluzjach szczytu przywódcy wyrazili ubolewanie z powodu porozumienia Trump–Putin i wezwali USA do zrobienia wszystkiego, co konieczne, by wesprzeć Ukraińców, w tym do dostarczenia danych wywiadowczych potrzebnych do odpierania rosyjskich ataków. UE planuje pożyczkę dla Ukrainy w wysokości 90 mld euro, ponieważ jej potrzeby finansowe do 2027 r. wzrosną do niespełna 40 mld euro, podczas gdy plan przekształcenia rosyjskich aktywów w reparacje nie powiódł się z powodu sprzeciwu kilku państw członkowskich.

Co to oznacza dla Europy i wyborów w USA

Europa nie jest w stanie zastąpić wsparcia technicznego i wywiadowczego USA w obecnej chwili, dlatego jej priorytetem jest powstrzymanie sporu przed całkowitym wstrzymaniem amerykańskiej pomocy, przy jednoczesnym przygotowywaniu większego wkładu europejskiego. Raporty cytowane w mediach wskazują, że wstrzymano przekazywanie amerykańskich danych wywiadowczych na temat rosyjskich startów rakiet, a ograniczenia Starlink spowodowały niepowodzenie ukraińskich operacji dronowych. Spór rozgrywa się na niespełna trzy tygodnie przed wyborami w USA, które odbędą się 3 listopada, a Trump ma nadzieję, że tańszy rosyjski olej napędowy obniży ceny paliw w USA przed głosowaniem.