Duńskie protesty studenckie: tysiące osób w Kopenhadze przeciwko cięciom w stypendiach na rzecz zbrojeń

Tysiące osób na marszu w Kopenhadze

W środę, 4 listopada, uczniowie i studenci w całej Danii opuścili sale lekcyjne, aby zaprotestować przeciwko rządowemu planowi cięć w stypendiach, znanych jako SU. Organizatorzy podawali różne dane dotyczące frekwencji na marszu w Kopenhadze, od ponad 10 tys. do nawet 13 tys. uczestników. Stowarzyszenia studenckie poinformowały, że w 57 szkołach w całym kraju strajkowało około 40 tys. osób. Niektórzy uczniowie zabarykadowali swoje sale lekcyjne, a w innych placówkach nauczyciele zostali zamknięci w pokoju nauczycielskim. Marsz przeszedł z centrum Kopenhagi pod budynek Folketingu (parlamentu), gdzie demonstranci skandowali hasła „Złamane obietnice” oraz „Ratujcie SU”. Organizatorzy przekazali, że demonstracja przebiegła bez incydentów, mimo obecności dużej liczby funkcjonariuszy policji wzdłuż trasy.

Co zakłada plan zmian

Rząd pod przewodnictwem socjaldemokratki Mette Frederiksen chce znieść miesięczne stypendium dla osób powyżej 18. roku życia, które mieszkają z rodzicami, których łączny dochód przekracza określony próg. Według jednego ze źródeł próg ten wynosi 710 077 koron (około 95 tys. euro) rocznie, inne źródła wskazują na 700 tys. koron. Kwota ta waha się zatem od 700 tys. do 710 077 koron w zależności od raportu. Studenci, których rodzice zarabiają od 419 589 do 710 077 koron rocznie, otrzymywaliby kwotę malejącą proporcjonalnie do wzrostu dochodów rodziców. Stypendium jest wypłacane wszystkim uczniom i studentom powyżej 18. roku życia od 1970 roku, niezależnie od dochodów rodziców, przy czym rządy zarówno prawicowe, jak i lewicowe w ciągu ostatnich dwóch dekad skracały okres jego pobierania. Obecnie studenci otrzymują 1154 korony miesięcznie, mieszkając z rodzicami, oraz 7426 koron, mieszkając samodzielnie, co przedstawia poniższy wykres.

Mieszkanie z rodzicami1154

Mieszkanie samodzielne7426

Mieszkanie z rodzicami

1154 DKK miesięcznie

Mieszkanie samodzielne

7426 DKK miesięcznie

Dane z tekstu artykułu

Wydatki na obronność w tle

Dania przeznacza w tym roku 3,5% PKB na wojsko, co stanowi wyższy odsetek niż w Stanach Zjednoczonych. Pod koniec października rząd ogłosił zakup rakiet dalekiego zasięgu w celu odstraszania Rosji. Na 2027 rok planuje zwiększyć wydatki na obronność o kolejne 22 mld koron (prawie 3 mld euro), a plan cięć stypendialnych wprowadzono, aby sfinansować ten budżet. Kieran Hindshaw, 23-letni student agronomii, powiedział, że czuje się zdradzony przez rząd i skrytykował cięcia w świadczeniach socjalnych dla młodych ludzi.

„Otrzymujemy cięcia w naszych świadczeniach socjalnych i budżetach młodych ludzi, podczas gdy rząd finansuje obniżki podatków dla korporacji i działania wojenne.”

Poniższa oś czasu przedstawia sekwencję wydarzeń od październikowego planu do listopadowego strajku.

Argumenty studentów i szersza fala protestów

Oscar Tonsberg Hoffmann, przewodniczący Duńskiego Stowarzyszenia Uczniów Szkół Średnich, przedstawił argumenty studentów w bezpośredni sposób.

„W Danii otrzymujemy finansowanie i wsparcie ekonomiczne na edukację i jesteśmy z tego bardzo dumni.”

Powiedział agencji AFP, że demontaż „jednego z najsilniejszych systemów edukacji na świecie” byłby błędem. 19-letni uczeń, który codziennie dojeżdża godzinę do gimnazjum (trzyletniego programu przygotowawczego dla uczniów w wieku 17–19 lat), stwierdził, że utrata stypendium utrudniłaby opłacenie dojazdów. Protestujący podkreślali, że inspirują się europejskimi protestami studenckimi, które w Paryżu wymknęły się spod kontroli, podczas gdy w Kopenhadze demonstracje przebiegają dotąd pokojowo. Francuskie protesty rozprzestrzeniły się na inne kraje europejskie w tygodniach poprzedzających 4 listopada i przerodziły się w sprzeciw wobec kosztów życia oraz kryzysu mieszkaniowego.