Na obrazie Rembrandta „Straż nocna” w Amsterdamie odkryto drobnoustroje, w tym bakterię z japońskiej cukrowni

Próbki pobrane z płótna

Mikrobiolodzy z Micropia, muzeum drobnoustrojów przy zoo Artis w Amsterdamie, współpracowali z konserwatorami z Rijksmuseum przy pobieraniu próbek z obrazu Rembrandta „Straż nocna” (1642). Konserwatorzy przykładali sterylne dyski celulozowe do płótna, a próbki umieszczano w szalkach Petriego do momentu wykształcenia się widocznych kolonii. Raporty różnią się co do liczby: niemieckie i hiszpańskie media podają około 60 próbek, podczas gdy holenderski raport opisuje dziesięć próbek pobranych w sześciu momentach. Badanie obejmuje obszary werniksowane i niewerniksowane i ma potrwać około sześciu miesięcy. Zastosowano kontrolę negatywną, aby potwierdzić, że drobnoustroje pochodzą z obrazu, a nie z samego procesu pobierania próbek. Wyniki można obecnie oglądać na wystawie „The Night Watch Lives”, gdzie kolonie znajdują się w szalkach Petriego obok pełnowymiarowej reprodukcji obrazu.

Czym są drobnoustroje

Naukowcy zidentyfikowali co najmniej 20 rodzajów drobnoustrojów. Wiele z nich to bakterie powszechnie występujące na ludzkiej skórze, które mogą pomagać w ochronie przed patogenami, podczas gdy inne zazwyczaj występują na korzeniach roślin lub w glebie. Lysinibacillus sphaericus, bakteria glebowa, toleruje wysokie poziomy metali ciężkich, a Micrococcus luteus należy do naturalnej flory skóry i błon śluzowych ludzi. Przedstawiciele muzeum odetchnęli z ulgą, że na obrazie nie pojawiły się żadne groźne szkodniki. Van Bloois twierdzi, że drobnoustroje nie szkodzą dziełu sztuki.

Bakteria z japońskiej cukrowni

Wśród znalezisk znajduje się bakteria z rodzaju Saccharophyllum, opisana po raz pierwszy w 2013 roku po znalezieniu jej w cukrowni w Japonii. Pojawiła się w miejscu, z którego podczas konserwacji usunięto werniks. Inne doniesienia wskazują, że gatunek ten zazwyczaj występuje w regionie Japonii, w którym znajduje się cukrownia. W jaki sposób dotarła na XVII-wieczny obraz w Amsterdamie, pozostaje zagadką, na którą naukowcy nie potrafią jeszcze odpowiedzieć. Pierwsze wyniki zaprezentowano we wtorek, 10 listopada, podczas gdy pobieranie próbek wciąż trwa.

Wiek drobnoustrojów

Naukowcy nie potrafią jeszcze określić, jak długo drobnoustroje znajdują się na płótnie, ponieważ pojedynczy drobnoustrój nie pozwala stwierdzić, czy jest tam od 400 lat, czy od jednego dnia. Van Bloois powiedziała, że jest mało prawdopodobne, aby drobnoustroje pochodziły od samego Rembrandta. Pijnenborg, kierowniczka projektu i szefowa muzeów Artis, opisała badanie jako częściowo nietypowy eksperyment, a częściowo chwyt marketingowy. Drobnoustroje stanowią podstawę życia na Ziemi, jednak większość ludzi nie zdaje sobie sprawy z tego, jak są powszechne, co jest luką, którą wystawa ma wypełnić. Wystawa ma wzbudzić ciekawość publiczności na temat niewidzialnego życia wokół ludzi.

Operacja Straż Nocna

Badanie drobnoustrojów stanowi część Operacji Straż Nocna, opisywanej jako największy projekt badawczo-konserwatorski dotyczący tego obrazu, który trwa od około siedmiu lat na oczach zwiedzających w Rijksmuseum. Konserwatorka Esther van Duijn wraz z dziesięcioma współpracownikami spędziła ostatnie dwa lata na usuwaniu pożółkłego werniksu, choć do tej pory wykonano tylko dwa wąskie paski po bokach. Wcześniejsze odkrycia w ramach projektu obejmują ukryty szkic, zmiany w kompozycji, warstwę ołowiu nałożoną w celu ochrony płótna przed wilgocią, pigmenty arsenowe oraz psa zainspirowanego innym artystą. Nie ustalono daty zakończenia konserwacji.