Debata nad budżetem Portugalii na 2027 rok w cieniu protestów mieszkaniowych i zapowiedzi rozbicia namiotów przed parlamentem

Dwa dni debaty budżetowej

Rządowy projekt budżetu państwa na 2027 rok (Orçamento do Estado para 2027, OE2027) trafia pod obrady Zgromadzenia Republiki we wtorek, 27 października, oraz w środę, 28 października. Zaplanowano ponad dziesięć godzin debaty. Sesja wtorkowa rozpoczyna się o 15:00 wystąpieniem premiera Luísa Montenegro. Na ten dzień przewidziano 249 minut (około czterech godzin) obrad, choć partie mogą przenieść część swojego czasu na środę. Środowe sesje plenarne zaplanowano na 10:00 i 15:00, z kolejnymi czterema godzinami debaty oraz 109 minutami na wystąpienia końcowe wszystkich ugrupowań. Głosowanie generalne nad budżetem odbędzie się w środę, a jego przyjęcie jest już zapewnione dzięki wstrzymaniu się od głosu Partii Socjalistycznej (PS).

Ustawa o czynszach i wyzwanie socjalistów

Sekretarz generalny PS, José Luís Carneiro, powiedział dziennikarzom w Bradze w poniedziałek, 26 października, że wniesie kwestie mieszkalnictwa i kosztów życia do debaty. Postawił premierowi bezpośrednie żądanie:

„Czy Luís Montenegro jest gotów wycofać nową ustawę o czynszach i czy jest gotów zatwierdzić gwarancję publiczną, którą zaproponowaliśmy dla obywateli Portugalii?”

Zdaniem Carneiro ustawa o czynszach, wspierana przez Chega i Iniciativa Liberal, utrudnia młodym ludziom znalezienie mieszkania na wynajem, obciąża rodziny z klasy średniej poprzez ułatwienie eksmisji i pozostawia starszych mieszkańców w niepewności. Jego alternatywą jest gwarancja publiczna (garantia pública), która chroniłaby wynajmujących przed nieopłaconym czynszem, równoważąc jednocześnie ich pozycję z sytuacją najemców.

Protesty w Lizbonie i Porto

Protesty mieszkaniowe trwają od tygodnia w Lizbonie i od dwóch tygodni w Porto. W poniedziałek, 26 października, lizbońska demonstracja odbywała się dziesiąty dzień z rzędu. Policja wkroczyła wcześnie rano w niedzielę, 25 października, aby rozpędzić protesty w obu miastach; raporty mówią o dziesiątkach rannych i zatrzymaniach. Podczas zgromadzenia popularnego Acampada de Lisboa w poniedziałek wieczorem, około 90 głosami za, przy większości wstrzymujących się, zatwierdzono rozbicie namiotów przed Zgromadzeniem Republiki we wtorek wieczorem po proteście. Kwestia pozostania protestujących na noc pozostaje otwarta, a zgromadzenie zagłosuje w tej sprawie ponownie we wtorek. Protest zwołany przez platformę 'Casa para Viver' rozpoczyna się we wtorek o 18:30 przed parlamentem. Acampada zaapelowała również do Frente Comum de Sindicatos da Administração Pública o przyłączenie się do iberyjskiego strajku w listopadzie, a w Porto protestujący potępili eksmisje.

Reakcja rządu i oczekiwanie na głosowanie

Minister finansów Joaquim Miranda Sarmento powiedział w parlamencie w piątek, 23 października, że rząd podjął 'muitas medidas' (wiele środków), aby odpowiedzieć na kryzys mieszkaniowy i że zrobiono niemal wszystko, ostrzegając jednocześnie, że działania te potrzebują czasu, aby przynieść efekty. Minister administracji wewnętrznej Luís Neves bronił działań policji, które miały poparcie PSD i Chega. Opozycja skrytykowała milczenie Montenegro, ponieważ od 16 października nie miał on żadnego publicznego kalendarza, opuścił posiedzenie Rady Ministrów w czwartek, 22 października, a tego samego dnia opublikował w mediach społecznościowych niezapowiedzianą wcześniej wizytę w szkole w dystrykcie Aveiro. Premier ma otworzyć wtorkową debatę o 15:00, a głosowanie nad ogólnymi zasadami budżetu odbędzie się w środę, 28 października.