Pierwszy budżet rządu Burnhama: tymczasowe rozwiązania w cieniu sporów o Brexit i emerytury

Budżet oparty na tymczasowych rozwiązaniach

Kanclerz skarbu John Healey przedstawił w środę, 28 października, 150-stronicowy dokument zatytułowany "przestrzeń do oddychania na dziś, nowa nadzieja na przyszłość". Burnham, który objął urząd premiera około 100 dni wcześniej, obiecywał zakończenie 40 lat neoliberalizmu, jednak budżet odsuwa większość tych założeń w czasie. Nowy podatek bankowy będzie obowiązywał tylko przez 15 miesięcy i przyniesie w szczytowym momencie mniej niż 1 mld funtów. Przedłużono cięcia akcyzy na paliwo, ulgę w podatku od rachunków za energię dla gospodarstw domowych oraz limit 2 funtów na przejazdy autobusowe, ale tylko do 2027 roku. Wsparcie dla większości gospodarstw domowych w zakresie rachunków za energię ma na celu złagodzenie skutków wzrostu cen związanych z wojną Donalda Trumpa z Iranem. Inne środki obejmują pakiet obronny dla Ukrainy o wartości 10 mld funtów oraz 8-procentową obniżkę ceł na mleko sojowe.

Reakcja Partii Pracy i opozycji

Posłowie Partii Pracy z tylnych ław przyjęli z zadowoleniem środki dotyczące ich okręgów, a Darren Jones, który pracował w Ministerstwie Skarbu do czasu objęcia urzędu przez Burnhama w lipcu, stwierdził, że budżet spełnił oczekiwania społeczne. Grupy lobbingowe również znalazły punkty, które mogły poprzeć. Joe Shalam z Centre for Social Justice, think tanku powiązanego z konserwatystami, nazwał budżet "wymijającym". Liderka konserwatystów Kemi Badenoch zapytała: "To wszystko?". Najostrzejsza reakcja nadeszła ze strony Mainstream, lewicowej grupy kampanijnej, która pomogła Burnhamowi w zdobyciu przywództwa w Partii Pracy w tym roku. Jej tymczasowa rada stwierdziła, że zakończenie 40 lat neoliberalizmu wymaga radykalnych działań.

Brexit: reset bez powrotu do struktur

W środę Burnham poinformował rząd, że umowa brexitowa wynegocjowana przez poprzedni konserwatywny gabinet była niekorzystna dla Wielkiej Brytanii. W liście do ministrów ostrzegł ich, aby nie opowiadali się za konkretnymi opcjami unijnymi ani nie przewidywali wyników, dopóki trwa przegląd długoterminowych wyborów. Minister spraw wewnętrznych Shabana Mahmood miała wyrazić obawy, że zrewidowana umowa może przywrócić swobodę przepływu osób, co jest pomysłem omawianym przez Burnhama. List przedstawia dwuetapowy plan: najpierw zmiany mieszczące się w manifeście Partii Pracy z 2024 roku, który wyklucza powrót do unii celnej, jednolitego rynku oraz przywrócenie swobody przepływu osób, z formalnym procesem rozpoczynającym się na szczycie europejskim w przyszłym miesiącu. Bardziej znaczące kroki zostaną podjęte dopiero po kolejnych wyborach. Dwa dni wcześniej, w poniedziałek, 26 października, Burnham powiedział stacji ITV, że w tej kadencji parlamentu nie będzie zmian i odpowiedział "nie" na pytanie, czy swoboda przepływu osób może powrócić bez referendum. Downing Street przekazało później, że premier "nie opowiada się po żadnej ze stron".

„Jestem głęboko przekonany, że umowa brexitowa wynegocjowana przez konserwatywny rząd nie była wystarczająco dobra dla Wielkiej Brytanii.”

Badenoch oskarżyła go o brak szacunku dla głosowania z 2016 roku, na co Burnham odpowiedział: "W tej kwestii nie ma żadnych wątpliwości".

Kwestia przedterminowych wyborów

Burnham wykluczył rozpisanie wyborów parlamentarnych w ciągu najbliższych 12 miesięcy, mimo sugestii opozycji o ich rychłym nadejściu. Kolejne wybory muszą odbyć się najpóźniej do sierpnia 2029 roku.

„Mogę wykluczyć rozpisanie wyborów parlamentarnych w ciągu najbliższych 12 miesięcy.”

Badenoch stwierdziła wcześniej w tym miesiącu, że premier rozpisze przedterminowe wybory, a Nigel Farage powiedział we wrześniu, że spodziewa się głosowania "w przyszłą wiosnę". Burnham wszedł do Izby Gmin w czerwcu po wyborach uzupełniających w Makerfield i został premierem po tym, jak Keir Starmer stracił poparcie posłów Partii Pracy i opuścił Downing Street. Burnham powiedział, że skupia się na sprawach publicznych, a nie na perspektywach swojej partii.

Spór emerytalny ze Szkocją

Zgodnie z planem Burnhama, tzw. potrójna blokada (triple lock) ma zostać zniesiona od 2030 roku, a zaoszczędzone środki zostaną przeznaczone na finansowanie opieki społecznej w Anglii. Emerytury nadal mają rosnąć o co najmniej 2,5 proc. lub o wskaźnik inflacji CPI. John Swinney stwierdził, że emeryci w Szkocji "stracą" i ostrzegł przed "realną stratą około 2000 funtów na osobę rocznie". Minister ds. emerytur Torsten Bell oskarżył go o kłamstwo i stwierdził, że Swinney próbuje zdobyć tanie punkty polityczne, strasząc emerytów. Bell dodał:

„Zgodnie z naszymi planami emerytury będą rosły każdego roku, nawet po skorygowaniu potrójnej blokady.”

Szkocka wicepremier Jenny Gilruth przekazała, że pierwszy minister podtrzymuje swoje słowa, podczas gdy posłowie Partii Pracy i szkoccy konserwatyści oskarżyli go o wprowadzanie parlamentu w błąd.