Andy Burnham otwarty na formalne przeprosiny za niewolnictwo, ale wyklucza reparacje przed szczytem Wspólnoty Narodów

Warunkowa oferta przeprosin

W piątek 30 października premier Andy Burnham opublikował artykuł w „The Guardian”, w którym stwierdził, że jest otwarty na formalne przeprosiny ze strony państwa brytyjskiego za rolę kraju w transatlantyckim handlu niewolnikami. Uzależnił tę możliwość od ustrukturyzowanego dialogu z poszczególnymi państwami oraz grupami nacisku, zarówno w kraju, jak i za granicą, dodając, że ostateczne stanowisko będzie zależeć od przebiegu tych rozmów. Burnham wyraził również własny smutek i żal z powodu cierpienia spowodowanego handlem ludźmi, co „The Guardian” określa jako krok dalej, niż posunął się jakikolwiek poprzedni premier. Nazwał handel niewolnikami brutalnym i barbarzyńskim pogwałceniem praw ludzi, których traktowano jak własność i zmuszano do pracy aż do śmierci. Podkreślił, że wysłuchanie wezwań do przeprosin będzie kluczową częścią procesu, dodając:

„Wysłuchanie wezwań do formalnych przeprosin w imieniu państwa brytyjskiego będzie stanowić ważną część tego procesu i jestem na nie otwarty.”

W tym samym artykule odniósł się do bólu, jaki historia jego kraju wciąż wywołuje:

„Chcę wyrazić swój smutek i żal z powodu bólu i cierpienia tak wielu milionów ludzi oraz uznać, w jaki sposób wciąż kształtuje to nasz dzisiejszy świat.”

Poprzednie rządy a kwestia przeprosin

Tony Blair wyraził głęboki smutek i żal w 2007 roku, jednak nigdy nie padły pełne przeprosiny w imieniu rządu. Konserwatywny premier Rishi Sunak stwierdził w 2023 roku, że wracanie do historii kraju nie jest drogą naprzód. Keir Starmer, poprzednik Burnhama z Partii Pracy, argumentował, że historii nie można pisać na nowo. Burnham uznaje obecnie, że dziedzictwo niewolnictwa nadal wpływa na współczesny świat i wierzy, że bezpośrednie zmierzenie się z tą kwestią może wzmocnić więzi wewnątrz Wspólnoty Narodów. Państwa karaibskie, wspierane przez niektóre kraje afrykańskie, wywierały nacisk na Wielką Brytanię, Francję i Hiszpanię w sprawie reparacji obejmujących środki finansowe, pełne przeprosiny, wsparcie dla ochrony zdrowia i edukacji oraz umorzenie długów.

Reparacje odrzucone, oferowana ulga w zadłużeniu

Burnham wyklucza reparacje finansowe, argumentując, że ludzie żyjący obecnie w Wielkiej Brytanii nie mogą ponosić odpowiedzialności za krzywdy wyrządzone w minionej epoce, w ramach innych zasad prawnych, w których nie brali osobistego udziału. Zamiast tego poprosi byłego premiera Gordona Browna o pokierowanie działaniami na rzecz restrukturyzacji zadłużenia najbiedniejszych krajów Wspólnoty Narodów, aby mogły one spłacać zobowiązania w dłuższym terminie i przy lepszym oprocentowaniu. „The Guardian” podaje, że koszty obsługi długu dla najbiedniejszych i najbardziej narażonych krajów Wspólnoty są najwyższe od ponad 25 lat. Burnham twierdzi, że ponad 40% tych krajów wydaje na spłatę odsetek więcej niż na ochronę zdrowia. Oczekuje się, że w działania te zostanie ostatecznie włączony MFW. Premier Barbadosu Mia Mottley z zadowoleniem przyjęła dialog, ale podtrzymała żądania reparacji.

Szczyt i podróż króla

Król Karol III przebywa z wizytą na Karaibach, a kwestia ta powróciła do agendy podczas jego podróży. Burnham weźmie udział w spotkaniu szefów rządów Wspólnoty Narodów (Chogm) w tygodniu rozpoczynającym się 2 listopada, gdzie temat ten ma zdominować obrady. „The New York Times” donosi, że ta zmiana stanowiska może otworzyć drogę do przeprosin ze strony króla podczas tego zgromadzenia. Kanclerz John Healey oraz minister spraw zagranicznych Ed Miliband dołączą do Burnhama na szczycie, aby wesprzeć prace nad zadłużeniem wraz z Gordonem Brownem. Wspólnota Narodów liczy 56 państw członkowskich, z których wiele to byłe brytyjskie kolonie, gdzie niewolnictwo było dozwolone. Około trzy miliony zniewolonych Afrykanów zostało przewiezionych na brytyjskich statkach przez Atlantyk w XVIII i XIX wieku do pracy na kolonialnych plantacjach.