Sędzia odrzuca wniosek o śledztwo ws. przywłaszczenia mienia przez Zapatero w związku z saudyjskimi klejnotami

Sędzia odmawia wszczęcia śledztwa w sprawie przywłaszczenia mienia

6 listopada sędzia Audiencia Nacional José Luis Calama odrzucił wniosek Prokuratury Antykorupcyjnej o objęcie śledztwem byłego premiera Hiszpanii José Luisa Rodrígueza Zapatero w związku z podejrzeniem przywłaszczenia środków publicznych. Prokuratorzy złożyli wniosek po tym, jak wyszło na jaw, że Zapatero nie przekazał klejnotów zabezpieczonych w jego biurze do urzędu Patrimonio del Estado. Sprawa stanowi element szerszego śledztwa w sprawie Plus Ultra, które prowadzi sędzia Calama.

Jednostka ds. Przestępczości Gospodarczej i Skarbowej (UDEF) Policji Narodowej odnalazła klejnoty w sejfie w biurze Zapatero. Były premier twierdzi, że były one osobistym prezentem od króla Arabii Saudyjskiej podczas oficjalnej wizyty w Hiszpanii w 2007 roku. Zdaniem prokuratury, nawet jeśli te wyjaśnienia byłyby prawdziwe, zatrzymanie przedmiotów mogłoby stanowić przywłaszczenie mienia publicznego.

Sędzia Calama nie zgodził się z tą argumentacją. W swoim postanowieniu uznał, że klejnotów otrzymanych w związku z pełnionym urzędem nie można z tego powodu automatycznie traktować jako majątku publicznego, a interpretację prokuratury określił jako konstrukcję prawną stworzoną po fakcie. Jego rozumowanie opiera się na stanie prawnym obowiązującym w momencie zdarzeń, kiedy to żaden przepis nie wymagał włączania prezentów otrzymywanych przez wysokich rangą urzędników do majątku publicznego.

Dlaczego sędzia nie dopatrzył się przestępstwa

Sędzia zauważył, że żaden przepis obowiązujący w tamtym czasie nie nakazywał automatycznego włączania takich darów do majątku publicznego. Wskazał na zmianę wprowadzoną ustawą 19/2013 o przejrzystości, dostępie do informacji publicznej i dobrym rządzeniu, która po raz pierwszy wyraźnie zabroniła wysokim rangą urzędnikom przyjmowania prezentów wykraczających poza zwyczaje towarzyskie lub kurtuazyjne. Ustawa ta wymagała również, aby dary o znaczeniu instytucjonalnym zasilały majątek publiczny danej administracji. Calama stwierdził, że Kodeks Dobrego Rządzenia, zatwierdzony przez Radę Ministrów 18 lutego 2005 roku, miał charakter etyczny i stanowił formę instytucjonalnej samoregulacji, ale brakowało mu wagi normatywnej niezbędnej do ustalenia publicznej własności aktywów.

„posiadał oczywisty charakter etyczny i stanowił instytucjonalną samoregulację, ale brakowało mu wystarczającej wartości normatywnej, by określić publiczną własność aktywów”

Sędzia poszedł dalej, argumentując, że traktowanie kodeksów postępowania jako źródeł odpowiedzialności karnej byłoby sprzeczne z zasadą legalizmu. Napisał, że przyjęcie przeciwnego stanowiska uczyniłoby z takich kodeksów podstawę do ścigania karnego.

„Przyjęcie przeciwnego stanowiska uczyniłoby z kodeksów postępowania lub zasad dobrego rządzenia rzeczywiste źródła odpowiedzialności karnej.”

Kluczowe daty w sprawie

Daty wyznaczające ramy sporu obejmują okres od kodeksu z 2005 roku, przez wizytę w 2007 roku, ustawę o przejrzystości z 2013 roku, aż po postanowienia z 6 listopada. Prokuratorzy argumentowali, że dobra otrzymane przez osobę pełniącą funkcję publiczną i przeznaczone dla majątku publicznego podlegają doktrynie karnej nawet bez faktycznego wpływu gotówki. Calama odrzucił taką interpretację w odniesieniu do wydarzeń z 2007 roku, wiążąc wynik sprawy z ówczesnymi ramami prawnymi. Poniższy wykres przedstawia sekwencję zdarzeń, na której oparł się sędzia.

Wstrzymanie kontroli skarbowych

W drugim postanowieniu Calama wstrzymał procedury kontrolne Agencji Podatkowej (Agencia Tributaria) dotyczące Zapatero, jego żony, dwóch córek, jego partnera Julio Martíneza Martíneza oraz kilku powiązanych z nimi spółek. Martínez Martínez jest opisywany w doniesieniach jako partner i bliski przyjaciel Zapatero. Prokuratorzy antykorupcyjni wnioskowali o rozszerzenie śledztwa w sprawie przywłaszczenia mienia, jednak sędzia odrzucił ten wniosek w tym samym pakiecie postanowień.