Badanie Fundacji Króla Baudouina: 42% Belgów zagrożonych wykluczeniem cyfrowym w obliczu cyfryzacji usług

Zmieniające się bariery w skomunikowanym kraju

Czwarta edycja Barometru Włączenia Cyfrowego, opublikowana 2 października 2026 r. przez Fundację Króla Baudouina, wskazuje, że 42% Belgów w wieku od 16 do 89 lat żyje w stanie wykluczenia cyfrowego. Badanie przeprowadzone przez naukowców Périne Brotcorne z UCLouvain oraz Koena Ponneta z UGent na podstawie danych Statbel z 2025 r. pokazuje, że bariery dostępu zmieniły swój charakter, zamiast zniknąć. Choć od 95% do 96% gospodarstw domowych z mieszkańcami w wieku od 16 do 74 lat posiada dostęp do internetu, trudności technologiczne koncentrują się obecnie na ograniczeniach sprzętowych i kompetencjach użytkowników.

Périne Brotcorne wyjaśniła, jak ewoluowały dysproporcje cyfrowe:

Nierówności znacznie częściej zmieniają formę, niż znikają; stają się po prostu mniej widoczne.

Demograficzne podziały w kompetencjach cyfrowych

Dla obywateli w wieku od 16 do 74 lat wskaźnik wykluczenia wynosi 39% (w tym 4% osób niekorzystających z sieci i 35% z niskimi umiejętnościami cyfrowymi) w porównaniu z 40% odnotowanymi w raporcie z 2024 r. Włączenie do badania osób w wieku od 75 do 89 lat podniosło krajowy wskaźnik do 42%. W tej starszej grupie demograficznej 81% osób zmaga się z wykluczeniem cyfrowym, a 34% nie korzysta z internetu. Poziom wykształcenia pozostaje silnym wyznacznikiem, gdyż 72% osób z niskim wykształceniem jest klasyfikowanych jako wykluczone cyfrowo. Wśród poszukujących pracy z niskim wykształceniem odsetek ten sięga 63%, w porównaniu do 40% dla ogółu bezrobotnych i 29% dla osób pracujących.

Braki w umiejętnościach są szczególnie widoczne w obszarze cyberbezpieczeństwa i rozwiązywania problemów technicznych. Wśród użytkowników internetu w wieku od 16 do 74 lat 27% nie posiada żadnych umiejętności w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego. Deficyt ten dotyczy również młodszych pokoleń, gdzie 20% użytkowników w wieku od 16 do 24 lat nie posiada żadnych kompetencji w zakresie bezpieczeństwa w sieci.

Périne Brotcorne zwróciła uwagę na rosnącą potrzebę szerszego zrozumienia środowisk cyfrowych:

Z biegiem lat coraz bardziej kluczowe staje się krytyczne opanowanie tych narzędzi, czyli zrozumienie, jak działa ten bardzo złożony i coraz bardziej nieprzejrzysty ekosystem.

Podstawowe usługi publiczne a wykluczenie społeczne

Szybka migracja procedur administracyjnych, bankowości, opieki zdrowotnej i systemów transportowych do portali internetowych tworzy bariery funkcjonalne dla grup wykluczonych. Wśród użytkowników internetu z niskim wykształceniem 36% nie korzysta z internetowych portali administracyjnych, co stanowi odsetek cztery razy wyższy niż wśród absolwentów uczelni wyższych. Ponadto 12% gospodarstw domowych o miesięcznych dochodach poniżej 1400 euro oraz osób samotnych nie posiada dostępu do internetu w domu, co wzrasta do 22% w przypadku osób izolowanych o niskich dochodach.

Brak dostępu cyfrowego generuje również skutki psychologiczne. Wśród osób niekorzystających z internetu 56% zgłasza silne lub bardzo silne poczucie wykluczenia społecznego, a odsetek ten wzrasta do 75% wśród osób w wieku 55 lat i starszych.

Périne Brotcorne opisała stagnację w ogólnym postępie:

Jeśli obserwujemy postęp, pozostaje on ograniczony, a odsetek osób wykluczonych cyfrowo utrzymuje się na podobnym poziomie przez lata.

Lokalne wsparcie i publiczne punkty dostępu

Aby przeciwdziałać tym podziałom, w gminach działają publiczne punkty dostępu do internetu (Espaces publics numériques, EPN), zapewniające dostęp do sieci, sprzętu i szkoleń. W Atelier du web w Saint-Gilles, mieszczącym się pod ratuszem, użytkownicy płacą 3 euro miesięcznie za dostęp do trzydziestu komputerów z systemem Linux, wsparcie personelu w godzinach 9:00–17:00 oraz zajęcia z podstawowych zadań, takich jak kopiowanie tekstu, tworzenie CV, opłacanie parkingu online czy nawigacja po platformach administracyjnych. Osoby poszukujące pracy korzystają z tych placówek, gdy ograniczają je limity czasowe na terminalach administracyjnych, takie jak 90-minutowy limit w urzędach pracy Actiris.