Turcja domaga się uznania suwerennej równości Cypru Północnego, Guterres zapowiada nowe rozmowy 5+1

Stanowcze stanowisko Ankary

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Turcji wydało 29 lipca 2026 r. oświadczenie, kilka godzin po trójstronnym spotkaniu pod egidą ONZ w Nikozji, deklarując, że „nadal nie ma wspólnej płaszczyzny dla rozwiązania między dwiema stronami na wyspie”. Rzecznik Oncu Keceli wyraził uznanie dla wysiłków Guterresa, ale podkreślił, że „nieprzejednana postawa” strony greckiej oraz działania negatywnie wpływające na bezpieczeństwo regionalne blokują wszelkie perspektywy porozumienia. Ankara powtórzyła, że modele rozwiązań testowane i wyczerpane przez dziesięciolecia należą już do przeszłości.

Ministerstwo podkreśliło, że sprawiedliwe, kompleksowe i trwałe porozumienie można osiągnąć jedynie w oparciu o „suwerenną równość i równy status międzynarodowy ludności tureckiej Cypru”. Keceli dodał, że koncentracja na postępach w kluczowych obszarach współpracy w ramach procesu zainicjowanego przez Guterresa w 2025 r. może przyczynić się do budowania zaufania.

„W okresie, w którym nadal nie ma wspólnej płaszczyzny dla rozwiązania między dwiema stronami na wyspie, wierzymy, że koncentracja na osiąganiu postępów w kluczowych obszarach współpracy, w ramach procesu zainicjowanego przez sekretarza generalnego Guterresa w 2025 roku, przyczyni się do budowania zaufania.”

Inicjatywa Guterresa

Tego samego dnia Guterres spotkał się z prezydentem Cypru Nikosem Christodoulidesem i przywódcą Cypru Północnego Tufanem Erhürmanem w strefie chronionej ONZ na lotnisku w Nikozji. Po spotkaniu ogłosił nową, rozszerzoną konferencję 5+1, za zgodą obu stron i mocarstw gwarantujących. Guterres podkreślił, że konieczne będą odpowiednie przygotowania w zakresie budowania zaufania, metodologii i treści merytorycznych, ponieważ „nie chcę więcej spotkań 5+1 bez rezultatów”. Nie wyznaczono konkretnej daty konferencji.

Oświadczenie tureckiego ministerstwa, choć z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Guterresa, w praktyce odrzuca powrót do ram federacji dwustrefowej i dwukomunalnej opartej na rezolucjach ONZ. Ankara nalega, aby każdy przyszły proces zakładał z góry suwerenną równość obu społeczności, co Nikozja postrzega jako krok w stronę rozwiązania dwupaństwowego.

Czerwone linie Erdoğana

Prezydent Recep Tayyip Erdoğan wzmocnił stanowisko Ankary po posiedzeniu gabinetu. Stwierdził, że kwestia Cypru wykracza poza techniczną dyskusję o obowiązkach administracyjnych i dotyczy „uznania suwerennej równości oraz równego statusu międzynarodowego ludności tureckiej Cypru”. Erdoğan ostrzegł, że żadna inicjatywa ignorująca przyrodzone prawa i uzasadnione interesy Turków cypryjskich we wschodniej części Morza Śródziemnego nie może zakończyć się sukcesem.

„Żadna inicjatywa, która ignoruje suwerenną równość Turków cypryjskich, ich przyrodzone prawa oraz uzasadnione interesy we wschodniej części Morza Śródziemnego, nie może zostać doprowadzona do sukcesu.”

Prezydent stwierdził, że rozwiązania mające na celu skazanie tureckiej ludności Cypru na status mniejszości zawiodły w przeszłości, a spokój na wyspie można osiągnąć jedynie poprzez sprawiedliwe, trwałe i zrównoważone rozwiązanie.

Co dalej

Tureckie stanowisko pozostawia niewiele miejsca dla tradycyjnych ram ONZ. Choć Guterres uzyskał zgodę na zorganizowanie spotkania 5+1 w nieokreślonym terminie, równoległe żądania Ankary dotyczące suwerennej równości bezpośrednio podważają rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ, które zakładają federację dwustrefową i dwukomunalną. Strona grecka nadal wzywa do wznowienia rozmów w miejscu, w którym zostały zawieszone w Crans-Montana w 2017 roku, co Ankara stanowczo odrzuca.

Do czasu wyznaczenia daty rozszerzonego spotkania proces ONZ opiera się na środkach budowy zaufania w obszarach takich jak współpraca energetyczna i życie codzienne. Jest to ścieżka, którą Ankara popiera jako sposób na budowanie zaufania bez zobowiązywania się do federalnego zjednoczenia. Nadchodzące tygodnie pokażą, czy Guterres zdoła zasypać rosnącą przepaść między dwiema wizjami przyszłości Cypru.