Trump i przywódcy UE udają się do Ankary na szczyt NATO, Turcja zabiega o silniki do F-35 i rolę w obronności
36. szczyt NATO rozpoczyna się w Ankarze 7–8 lipca. Donald Trump złoży pierwszą od 17 lat wizytę amerykańskiego prezydenta w Turcji, a szefowie UE Ursula von der Leyen i António Costa przeprowadzą osobne rozmowy z Recepem Tayyipem Erdoganem.
Szczyt w cieniu obronności i dyplomacji
Stolica Turcji gości 36. szczyt NATO – to dopiero drugie zgromadzenie sojuszu w Turcji po spotkaniu w Stambule w 2004 roku. Oczekuje się przybycia 32 szefów państw i rządów, 100 ministrów i dyplomatów oraz przedstawicieli organizacji międzynarodowych do kompleksu prezydenckiego Beştepe. Ankara zmobilizowała na to wydarzenie od 50 do 56 tysięcy policjantów, a na potrzeby Air Force One przygotowano specjalne lotnisko.
- Air Force One ląduje na specjalnie przygotowanym lotnisku; rozpoczyna się oficjalna ceremonia powitalna.
- Trump przybywa do Pałacu Prezydenckiego na drugą ceremonię państwową.
- Rozpoczyna się spotkanie jeden na jeden z Erdoganem, zaplanowane do godziny 17:00.
- Oficjalny obiad wydany przez Erdogana dla przywódców NATO w Pałacu Prezydenckim.
- Dwustronne spotkania z prezydentem Syrii al-Sharaą, prezydentem Ukrainy Zełenskim i sekretarzem generalnym NATO Rutte.
- Trump odlatuje z Turcji.
36-godzinna wizyta Trumpa i spotkanie z Erdoganem
Donald Trump przylatuje 7 lipca o godzinie 14:10 czasu lokalnego. Po złożeniu wieńca w Anıtkabir, mauzoleum Mustafy Kemala Atatürka, uda się do Pałacu Prezydenckiego na oficjalne powitanie. Rozmowa w cztery oczy z Erdoganem zaplanowana jest od 15:15 do 17:00, po której nastąpią rozmowy w rozszerzonym gronie delegacji i ewentualna wspólna konferencja prasowa. Drugiego dnia Trump odbędzie dwustronne spotkania z prezydentem Syrii Ahmedem al-Sharaą, prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim i sekretarzem generalnym NATO Markiem Rutte, po czym odleci o 17:00.
Lista życzeń obronnych: F-35, CAATSA i silniki do KAAN
Na szczycie tureckiej agendy znajdują się kwestie przemysłu obronnego. Ankara zabiega o zgodę USA na partię około 40 silników General Electric F110, niezbędnych dla jej myśliwca stealth piątej generacji KAAN. Tureccy urzędnicy przyznają, że krajowy program silnikowy jest wciąż w fazie wstępnej, co czyni dostawy z USA kluczowymi. Na stole leżą również program F-35 i sankcje CAATSA, choć cytowani przez AFP analitycy twierdzą, że wizyta raczej nie rozwiąże sporu o F-35. W zeszłym miesiącu Trump obiecał, że „bardzo uszczęśliwi” Erdogana, co powszechnie odebrano jako sygnał dotyczący umowy na silniki.
UE dąży do ożywienia relacji z Turcją
Na marginesie szczytu przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i przewodniczący Rady Europejskiej António Costa przeprowadzą robocze spotkanie z Erdoganem. Strona unijna podkreśla, że obecne środowisko geopolityczne wymaga silniejszego dialogu i współpracy w oparciu o wspólne oświadczenie z listopada 2023 r. dotyczące stosunków politycznych, gospodarczych i handlowych. Omówione zostaną także wydarzenia regionalne, w tym wysiłki sekretarza generalnego ONZ na Cyprze. Rzecznik Komisji Olof Gill określił Turcję jako „ważnego partnera”, zapytany o wcześniejsze wypowiedzi von der Leyen, która zaliczyła Turcję obok Rosji i Chin do regionalnych zagrożeń dla Bałkanów Zachodnich.
Regionalne punkty zapalne i rola Turcji
Agenda szczytu obejmuje również wojnę Rosji z Ukrainą, zawieszenie broni w Gazie, napięcia między Izraelem a Iranem oraz bezpieczeństwo w Syrii. Turecki minister spraw zagranicznych Hakan Fidan przyjął stanowcze stanowisko wobec Izraela.
Dopóki Izrael lub jakikolwiek inny podmiot będzie w konflikcie z naszymi interesami narodowymi i regionalnymi, nie mamy powodu, by się bać, wahać ani wycofywać. Nie mamy problemu. Walka nas nie przeraża, to nasza praca.
Turcja pozycjonuje się jako niezbędny gracz w europejskim bezpieczeństwie, planując zwiększenie wydatków na obronność z 2% do 3,5% PKB. Po raz pierwszy Forum Przemysłu Obronnego NATO będzie oficjalną częścią programu szczytu, a spotkanie ministrów spraw zagranicznych Inicjatywy Współpracy Stambulskiej obejmie Katar, Bahrajn, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie.
