System AI złamał 217-letni szyfr wojskowy Napoleona w sześć godzin

Nierozwiązana depesza z 1809 roku

Pod koniec marca 1809 roku, gdy Francja przygotowywała się do wojny z Cesarstwem Austriackim, poufna depesza wojskowa opuściła kwaterę główną pasierba Napoleona Bonaparte, Eugeniusza de Beauharnais, wicekróla Włoch. Wiadomość została skierowana przez Morze Adriatyckie do generała Auguste'a de Marmonta, którego siły stacjonowały w Dalmacji (dzisiejsza Chorwacja). Ponieważ terytorium Austrii oddzielało Marmonta od innych armii francuskich, wybuch działań wojennych groził całkowitym odcięciem jego korpusu.

Dokument otwierało jedno zdanie w jawnym języku francuskim: „Vous avez dû recevoir, Monsieur le Général Marmont, mes lettres des 8, 14 et 20 courant” (Musiał Pan otrzymać, Panie Generale Marmont, moje listy z 8, 14 i 20 bieżącego miesiąca). Poniżej znajdowały się 24 linie składające się z dwucyfrowych liczb, pojedynczych liter i ręcznie rysowanych symboli, łącznie 1300 zakodowanych jednostek. Klucz szyfru zaginął, przez co treść pozostawała nieodczytana przez 217 lat. Badacze dysponowali jedynie reprodukcją tabeli szyfrowej opublikowaną w 1969 roku w czasopiśmie Revue historique des Armées.

Multimodalny proces deszyfracji

We wrześniu 2026 roku Carter Church, inżynier sztucznej inteligencji w firmie zajmującej się cyberbezpieczeństwem SentinelOne, zastosował do tego problemu model GPT-6 Astra firmy OpenAI. Pracując bezpośrednio na cyfrowym obrazie reprodukcji z 1969 roku o rozdzielczości 1202 na 1836 pikseli, system wykonał cały proces transkrypcji i deszyfracji w sześć godzin.

Imponujące jest nie tyle samo złamanie kodu, co fakt, że Astra ukończyła cały multimodalny proces w sześć godzin, zaczynając od pojedynczego obrazu i jednego celu.

Przed rozwiązaniem szyfru model musiał wygenerować własną transkrypcję cyfrową. Podzielił obraz na wiersze, ocenił granice znaków i pogrupował warianty wizualne. Spośród 175 zarejestrowanych ręcznie rysowanych znaków system zidentyfikował duplikaty i odtworzył 155-symbolowy system podstawień homofonicznych. W tym systemie szyfrowania poszczególne litery mogły być reprezentowane przez wiele różnych symboli, a niektóre glify oznaczały całe słowa. Przed tymi pracami kryptolodzy zidentyfikowali 33 symbole, obejmujące 435 z 1300 jednostek. Model rozwiązał pozostałe 865 jednostek, wykorzystując symulowane wyżarzanie do dopasowania sekwencji symboli do historycznego słownictwa i składni języka francuskiego.

Astra podzieliła tablicę o wymiarach 1202 na 1836 na wiersze, odczytała glify, zdecydowała, które ze 175 ręcznie rysowanych znaków są tym samym glifem narysowanym dwukrotnie i dopiero wtedy zaczęła łamać szyfr.

Treści strategiczne i weryfikacja historyczna

Odszyfrowany tekst ujawnia kluczowe dyrektywy strategiczne wydane tuż przed wybuchem kampanii 1809 roku. Wiadomość szczegółowo opisywała dyslokacje i ruchy sojuszniczych jednostek bawarskich, polskich i francuskich, odnotowując jednocześnie ruchy wojsk rosyjskich. Polecała Marmontowi przygotowanie wojsk do marszu i nakłaniała go, by nie dał się zastraszyć izolowaną pozycją ani mniejszymi siłami wroga. Marmont otrzymał oryginalne rozkazy na czas, wyprowadził armię z Dalmacji i wzmocnił główne siły Napoleona przed zwycięstwem w bitwie pod Wagram.

Po publikacji deszyfracji Satoshi Tomokiyo, twórca bazy danych kryptograficznych Cryptiana, sprawdził i zweryfikował rozwiązanie. Weryfikacja potwierdziła odczyt i skorygowała historyczny wpis katalogowy dokumentu, zmieniając szacowaną datę jego powstania z 1807 roku na koniec marca 1809 roku, w oparciu o opisane w tekście tytuły oficerów i rozmieszczenie wojsk.