Ponad 500 byłych europejskich polityków wzywa UE do nałożenia sankcji na Izrael w związku z projektem osadniczym E1
W liście otwartym byli premierzy i ministrowie spraw zagranicznych wzywają Komisję Europejską do zakazu handlu z osiedlami oraz zawieszenia warunków umowy stowarzyszeniowej przed spotkaniem szefów dyplomacji 12 października.
Dyplomatyczny apel w europejskich stolicach
Ponad 500 byłych europejskich premierów, ministrów spraw zagranicznych i ambasadorów opublikowało w poniedziałek wspólne oświadczenie, w którym wzywają Unię Europejską do ukarania Izraela za rozbudowę osiedli. List otwarty pod tytułem "Call to Action", opublikowany we francuskim dzienniku Libération oraz hiszpańskim La Vanguardia, domaga się konkretnych działań przeciwko planowanemu osiedlu E1 na okupowanym Zachodnim Brzegu. Wśród sygnatariuszy znaleźli się byli premierzy Francji Dominique de Villepin i Alain Juppé, były premier Włoch Massimo D'Alema, były premier Belgii Yves Leterme oraz były premier Szwecji Stefan Löfven. Do inicjatywy dołączyli również dwaj byli przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Josep Borrell i Enrique Barón Crespo, a także portugalscy politycy, w tym były minister spraw zagranicznych João Gomes Cravinho oraz były przewodniczący parlamentu Eduardo Ferro Rodrigues. Sygnatariusze argumentują, że bierność Europy podważa prawo międzynarodowe i zagraża trwałości rozwiązania dwupaństwowego.
Strategiczny projekt osadniczy E1
Rząd Izraela ma w najbliższych tygodniach przyznać pierwsze kontrakty budowlane na projekt E1, położony między Jerozolimą Wschodnią a izraelskim osiedlem Ma’ale Adummim. Inwestycja obejmuje 3400 planowanych jednostek mieszkalnych na obszarze 12 kilometrów kwadratowych, zaczynając od pierwszej fazy obejmującej ponad 1200 mieszkań. Rząd Izraela zatwierdził plan w ubiegłym roku po dekadach zawieszenia, które utrzymywano pod stałą presją kolejnych administracji Stanów Zjednoczonych. Realizacja budowy podzieliłaby Zachodni Brzeg na sekcje północną i południową, przerywając ciągłość terytorialną Palestyńczyków i utrudniając przemieszczanie się między kluczowymi miastami, takimi jak Ramallah i Betlejem. 27 września 2026 r. izraelski sąd nakazał miesięczne wstrzymanie otwarcia przetargu komercyjnego, aby zapobiec zakłóceniu wyborów parlamentarnych zaplanowanych na koniec października.
- Sygnatariusze wydają wstępne oświadczenie wzywające do sankcji wobec wykonawców osiedla E1
- Dwanaście państw europejskich potępia plan E1 i ogłasza krajowe ograniczenia handlu z osiedlami
- Izraelski sąd przesuwa uruchomienie przetargu na E1 o miesiąc przed wyborami parlamentarnymi
- Ponad 500 byłych europejskich urzędników publikuje apel żądający sankcji UE i zakazów handlowych
- Ministrowie spraw zagranicznych UE zbierają się, aby dokonać przeglądu polityki osadniczej na Bliskim Wschodzie i zasad handlu
Żądania sankcji i ograniczeń handlowych
Sygnatariusze zwrócili się bezpośrednio do Komisji Europejskiej o przedstawienie propozycji legislacyjnych wymierzonych w aparat finansowy i handlowy wspierający sieć osiedli. Zażądali w szczególności środków karnych wobec wszystkich instytucji finansowych i usługodawców wspierających rozwój E1 oraz innych nieautoryzowanych placówek na Zachodnim Brzegu. List nalega również, aby Bruksela wprowadziła kompleksowy zakaz handlu Unii Europejskiej z izraelskimi osiedlami. Ponadto byli dyplomaci wezwali europejskie władze do wdrożenia wcześniej proponowanych środków zawieszenia postanowień handlowych Umowy Stowarzyszeniowej UE-Izrael.
Pomimo drastycznych konsekwencji tej nowej aneksji terytorium, UE nie podjęła żadnych kroków w celu zatrzymania projektu E1 ani, bardziej ogólnie, nie wypełniła swoich zobowiązań wynikających z traktatów unijnych oraz obowiązku działania przeciwko naruszeniom prawa międzynarodowego.
Podziały wewnątrz Unii Europejskiej
Apel ujawnia utrzymujące się wewnętrzne tarcia wewnątrz 27-państwowego bloku w kwestii polityki wobec Bliskiego Wschodu. 8 września 2026 r. dwanaście europejskich rządów wydało wspólną deklarację potępiającą plan E1 i ogłosiło jednostronne ograniczenia handlowe na towary pochodzące z osiedli na okupowanym Zachodnim Brzegu. Sygnatariusze skrytykowali jednak inne kraje członkowskie, wskazując na Niemcy i Włochy jako państwa systematycznie blokujące wspólne działania europejskie i osłabiające zasady unijne. Apel wzywa do zdecydowanych głosowań podczas nadchodzącego spotkania ministrów spraw zagranicznych Unii Europejskiej zaplanowanego na 12 października 2026 r. Sygnatariusze zwrócili uwagę na pogarszającą się stabilność regionalną, zauważając, że 1400 Palestyńczyków, w tym 200 dzieci, zginęło w Gazie w ciągu roku od zawieszenia broni z 11 października 2025 r., co zwiększyło łączną liczbę ofiar śmiertelnych wśród Palestyńczyków do 74 000 od 7 października 2023 r.
