Brief wieczorny, niedziela, 22 listopada

Tekst i syntetyczny głos wygenerowane przez AI. Jak powstaje ten tekst

Wydanie z archiwum. Najnowsze wydanie

Wydanie wieczorne

Zdjęcie satelitarne: NASA

1Klimat

COP31 upada przez zapisy o paliwach kopalnych

Ciąg dalszy z porannego wydania. Nowe: Prezydencja porzuciła decyzję przewodnią, a konferencja zakończyła się bez końcowego paktu.

COP31 zakończył się w Antalyi bez końcowego porozumienia politycznego, bo negocjatorzy nie uzgodnili zapisów o paliwach kopalnych. Turecka prezydencja poinformowała, że decyzja końcowa nie zostanie przyjęta. Szczyt, który miał już ponad 24 godziny opóźnienia, stał się przez to pierwszym od lat dużym spotkaniem klimatycznym zakończonym bez całościowego porozumienia. W rozmowach uczestniczyło niemal 200 państw. Rozmowy przeciągnęły się o dwa dni poza oficjalny termin zakończenia, 20 listopada.

Spór miał wąski zakres, ale był twardy. Unia Europejska oraz szeroka grupa państw uprzemysłowionych, biedniejszych i wyspiarskich chciały, by tekst wprost stwierdzał, że świat musi odchodzić od paliw kopalnych. Grupa Arabska i Rosja sprzeciwiały się takim sformułowaniom. Turecki projekt odsyłał zamiast tego do konsensusu z COP28 w Dubaju i wzywał do szybszego stosowania technologii wychwytywania dwutlenku węgla. UE odrzuciła tę formułę jako zbyt słabą i zbyt przychylną producentom ropy i gazu.

Kilka elementów przetrwało załamanie rozmów, w tym brazylijski plan odchodzenia od paliw kopalnych, plany krajowe 25 państw oraz zapis, który po raz pierwszy oficjalnie uznał, że paryskiego celu ograniczenia ocieplenia do 1,5 stopnia Celsjusza nie udało się już dotrzymać. COP32 ma się odbyć w Addis Abebie od 8 do 19 listopada 2027 roku. Wtedy rządy czeka też drugi globalny przegląd postępów.

Dalej: COP32 zaplanowano w Addis Abebie od 8 do 19 listopada 2027 r.

Na podstawie relacji: POLITICO, Deutsche Welle, tagesschau.de, ANSA.it, europa press

2Konflikty

Rosyjski towarowiec płonie w Zatoce Fińskiej

Nowe

Pływający pod rosyjską banderą statek towarowy Sparta II w niedzielę nadal płonął po ataku dronów na wodach międzynarodowych w pobliżu rosyjskiej granicy w Zatoce Fińskiej. Jednostka o długości 121 metrów wypłynęła 20 listopada z Petersburga do Królewca. Należy do Oboronlogistiki, operatora logistycznego rosyjskiego Ministerstwa Obrony. Fińskie władze uznają Ukrainę za prawdopodobnego sprawcę ataku, choć Kijów się do niego nie przyznał.

16

członków załogi ewakuowanych z rosyjskiego statku towarowego Sparta II

Źródło: PÚBLICO

„Wojna rozlewa się na nasze najbliższe sąsiedztwo.”

Petteri Orpo

Fińskie, estońskie i rosyjskie jednostki pomogły ewakuować wszystkich 16 członków załogi na pobliski rosyjski statek. Sparta II zdryfowała na fińskie wody i stanęła na kotwicy, gdy ekipy gasiły pożar i próbowały zapobiec jej zatonięciu. Dowódca fińskiej Straży Granicznej Ilja Iljin powiedział, że kamery termowizyjne wskazały rozgrzany ładunek, a przygotowania do odholowania statku z powrotem na rosyjskie wody trwały. Straż Graniczna podała, że jednostka nie zagraża żegludze w rejonie.

Spór dotyczy ładunku. TASS powołała się na anonimowe źródło, według którego statek przewoził farby i emalie. Dane wywiadowcze USA i Ukrainy mówią jednak, że jednostka przewoziła broń. Finlandia stwierdziła, że nie można wykluczyć sprzętu wojskowego, a Departament Skarbu USA umieścił statek na liście sankcyjnej. Moskwa publicznie milczy o ataku, ale informuje o własnych operacjach wojskowych.

„Sparta II nie bez powodu jest objęta ukraińskimi sankcjami.”

Władysław Własiuk

Dalej: Fińskie załogi szykują holowanie statku Sparta II na rosyjskie wody.

Na podstawie relacji: PÚBLICO, ANSA.it, LBC, newsORF.at, Deutsche Welle, Süddeutsche Zeitung

3Bezpieczeństwo

Indonezja przeszukuje spaloną fabrykę słodyczy pod Dżakartą

Nowe

Indonezyjscy ratownicy przeszukiwali częściowo zniszczoną fabrykę słodyczy w Serangu, około 50 km na zachód od Dżakarty, po pożarze, który w sobotnie popołudnie strawił zakład prowadzony przez PT Fonusa Agung Mulia. Fabryka produkuje mleczne cukierki Milkita, a władze podały, że w środku były dziesiątki osób, gdy strażacy dotarli na miejsce i zastali budynek już objęty ogniem. Na nagraniach z drona z niedzieli widać zawalone fragmenty dachu i dym unoszący się nad terenem zakładu.

Krajowa agencja poszukiwawczo-ratownicza Basarnas poinformowała o trzech zabitych, 36 zaginionych, 15 ocalałych i czterech rannych. W niedzielę pojawiały się też inne dane, ale władze nie potwierdziły wyższego bilansu. Ekipy nadal schładzały konstrukcję i przeszukiwały miejsca, w których mogli utknąć pracownicy, a krewni czekali przy bramie na wiadomości. Właściciele fabryki powiedzieli dziennikowi „Kompas”, że telefony pracowników trzymano w zamkniętych szafkach, co utrudniało rodzinom kontakt z nimi.

Urzędnicy nie ustalili jeszcze przyczyny pożaru. Świadkowie wskazywali raz na urządzenie chłodzące na trzecim piętrze, raz na powtarzające się przerwy w dostawie prądu, zanim płomienie się rozprzestrzeniły. Przedstawiciel straży pożarnej powiedział, że ekipy nie mogą jeszcze ocenić, czy system bezpieczeństwa zakładu zadziałał, bo budynek już płonął, gdy przyjechały. Lokalna agencja zarządzania kryzysowego wszczęła dochodzenie w sprawie przyczyn pożaru oraz tego, czy wszyscy uznani za zaginionych byli w zakładzie.

Identyfikacja potrwa, bo ciała są poważnie spalone. Władze analizują rzeczy osobiste i próbki DNA, a według jednego z rzeczników może to potrwać do trzech tygodni.

Dalej: Identyfikacja DNA może potrwać do 3 tygodni.

Na podstawie relacji: PÚBLICO, Il Fatto Quotidiano, NRC, ANSA.it, europa press, tagesschau.de

4Zdrowie i edukacja

Minister edukacji Korei Południowej odchodzi po aferze ze ściąganiem z AI

Nowe

Minister edukacji Korei Południowej Choi Kyo-jin podał się do dymisji po skandalu z oszustwem z użyciem AI, który zachwiał zaufaniem do państwowych egzaminów. Sprawa wyszła na jaw, gdy 34-letni mężczyzna, który uzyskał najlepszy wynik na państwowym egzaminie na księgowych podatkowych, przyznał, że podczas testu użył miniaturowej kamery i smartfona, by uzyskać odpowiedzi wygenerowane przez AI. Przyznał się cztery dni przed Suneung, egzaminem wstępnym na studia, do którego przystępuje około pół miliona uczniów.

Rząd w pośpiechu ogłosił nadzwyczajne środki przed egzaminem. Urzędnicy wyłączyli Wi-Fi wokół ośrodków egzaminacyjnych, wyznaczyli nagrodę 68 000 euro za informacje o oszustwach i skierowali dodatkowych 8400 nadzorców. Personel sprawdzał okulary, rękawy, kołnierzyki i guziki pod kątem ukrytych kamer, a kandydaci musieli oddać urządzenia elektroniczne i zostawić torby do kontroli. Związki zawodowe nauczycieli uznały reakcję za spóźnioną, a Choi naraził się na drwiny w parlamencie, gdy powiedział, że ze względu na wiek nie jest pewien, czy sam potrafiłby przyłapać oszustów.

„Ze względu na mój wiek nie jestem pewien, czy potrafiłbym to zrobić.”

Choi Kyo-jin

Suneung odbył się 19 listopada. Władze odnotowały 111 naruszeń związanych z urządzeniami elektronicznymi, w tym 54 wykryte dzięki pilnym alertom wysłanym kandydatom oraz pięć przypadków używania urządzeń podczas egzaminu. Zgłaszano okulary z AI i minikamery. Prezydent Lee Jae-myung przyjął dymisję Choiego po tym, jak minister powiedział, że egzamin zakończył się bez poważnych problemów, ale wziął na siebie winę za słabe wcześniejsze przygotowania.

„Skoro egzamin już się zakończył, biorę pełną odpowiedzialność i niniejszym składam rezygnację.”

Choi Kyo-jin

Na podstawie relacji: HotNews.ro, LaVanguardia, Le Monde.fr, La Libre.be, Notícias ao Minuto, The Guardian

5Wybory

Sondaże w Hiszpanii dają PP i Vox większość

Nowe

Hiszpańskie sondaże opublikowane tydzień przed wyborami parlamentarnymi 29 listopada wskazują na pierwsze miejsce konserwatywnej Partii Ludowej, a na drugie socjalistów. Skrajnie prawicowy Vox może przesądzić o większości. Badanie Ipsos dla „La Vanguardia” prognozuje 127 mandatów dla PP, 119 dla PSOE, 63 dla Vox i 6 dla Frente Amplio. Razem PP i Vox miałyby 190 mandatów, wyraźnie powyżej 176 potrzebnych do większości bezwzględnej.

Prognozowane mandaty w wyborach parlamentarnych w Hiszpaniimandaty
  • PP127
  • PSOE119
  • Vox63
  • Frente Amplio6

Rywalizacja w skali kraju stała się bardziej wyrównana. Średnie sondażowe dają PP około 31 proc., a PSOE blisko 28 proc. To oznacza mniejszą różnicę niż w dniu ogłoszenia przedterminowych wyborów 5 października, gdy wynosiła około sześciu punktów. Vox może zbliżyć się do 19 proc. i mniej więcej podwoić obecny klub liczący 33 deputowanych. Większość badań pokazuje też, że socjaliści mają największą grupę niezdecydowanych wyborców. To ostatnia szansa Pedro Sáncheza na osłabienie prawicowej większości.

Ipsos zapytał też wyborców, kto powinien kierować krajem. Sánchez prowadził w tym zestawieniu z wynikiem 31 proc., przed Alberto Núñezem Feijóo z 24 proc., Santiagiem Abascalem z 13 proc. i Adą Colau z 5 proc. Jednak 56 proc. ankietowanych opowiadało się za zmianą rządu, a 35 proc. wolało koalicję PP i Vox, jeśli żadna partia nie zdobędzie samodzielnej większości. W Andaluzji sondaż GAD3 przewidywał dla prawicowego bloku 39 z 60 mandatów regionu, a PP dawał szansę na pierwsze zwycięstwo w wyborach parlamentarnych w Sewilli.

Dalej: Hiszpania głosuje 29 listopada.

Na podstawie relacji: europa press, eldiario.es, ABC TU DIARIO EN ESPAÑOL, PÚBLICO, Notícias ao Minuto

6Biznes

Nvidia traci 900 mld USD, gdy rozszerzają się śledztwa

Nowe

Nvidia straciła w tydzień około 900 mld dol. wartości rynkowej po zarzutach dotyczących dostaw chipów do Chin oraz nowych doniesieniach o kontrolach ze strony regulatorów. W piątek kurs spadł o 14 proc., a 22 listopada akcje wyceniano na 125 dol., wobec wiosennego szczytu na poziomie 239 dol. Według doniesień dwutygodniowy spadek wyceny przekroczył 1,3 bln dol. i pociągnął w dół akcje innych producentów chipów. Dla sektora był to najgorszy tydzień od 2001 r. (a1a4074-8b9d-e77039406ba3)(a1a4074-8b9d-e77039406ba3).

Dalej: Jensen Huang ma 1 grudnia zeznawać za zamkniętymi drzwiami przed trzema komisjami Izby Reprezentantów.

Co przed nami

Z tego wydania

  • 1

    COP32 zaplanowano w Addis Abebie od 8 do 19 listopada 2027 r.

  • 2

    Fińskie załogi szykują holowanie statku Sparta II na rosyjskie wody.

  • 3

    Identyfikacja DNA może potrwać do 3 tygodni.

  • 5

    Hiszpania głosuje 29 listopada.

  • 6

    Jensen Huang ma 1 grudnia zeznawać za zamkniętymi drzwiami przed trzema komisjami Izby Reprezentantów.

Wszystkie daty

To całe wydanie.

Wszystkie wydania

Pollar czytają wszyscy za darmo. Płacą za to członkowie.

Członkowie płacą za serwery w Niemczech i za modele AI, które porządkują, streszczają i tłumaczą materiały europejskich redakcji.

Dołącz

Jak powstaje Brief