Brief poranny, piątek, 20 listopada

Tekst i syntetyczny głos wygenerowane przez AI. Jak powstaje ten tekst

Wydanie z archiwum. Najnowsze wydanie

Wydanie poranne

Zdjęcie satelitarne: NASA

1Konflikty

Putin odrzuca rozmowy o rozejmie po atakach na most Krymski

Ciąg dalszy z wczorajszego wieczoru. Nowe: Władimir Putin wykluczył rozmowy o rozejmie, a Rosja podała, że pociągi znów kursują.

Władimir Putin na konferencji prasowej w Shenzhen uciął rozmowy o ograniczonym zawieszeniu broni po kolejnych ukraińskich uderzeniach w Most Krymski. Powiedział, że Rada Bezpieczeństwa Rosji omawiała możliwe przerwy w walkach w niektórych rejonach, ale ataki na most zamknęły tę drogę. Sztab Generalny Ukrainy podał, że uderzył w przeprawę pociskami Neptun i uszkodził linię kolejową oraz przerwał ruch. Rosyjskie ministerstwo transportu poinformowało później, że pociągi znów kursują, w tym połączenie Tawrija 92/91 z Moskwy do Kerczu.

19 km

długości przeprawy mostu Krymskiego

Źródła: The Independent, Deutsche Welle, De Morgen

„Po uderzeniach na Most Krymski nie będziemy negocjować.”

Władimir Putin

Rachunek za naprawy jest już faktem politycznym. Wicepremier Marat Chusnullin powiedział, że urzędnicy mogą określić harmonogram odbudowy w ciągu tygodnia, a część odcinków może zostać ponownie otwarta za jeden do dwóch miesięcy, zależnie od sztormów na morzu. Ukraiński inżynier mostowy Andrij Korecki był znacznie mniej optymistyczny: powiedział DW, że samo wyprodukowanie łuku drogowego może zająć około roku, a całość prac od półtora roku do trzech lat.

Uderzenie pokazało też, jak Ukraina obchodzi ograniczenia Starshield, wojskowej wersji sieci Starlink Elona Muska. Operatorzy powiedzieli „Financial Times”, że używali improwizowanych latających modemów jako przekaźników do śledzenia i naprowadzania amunicji, bo łącza Starshield podobno zrywają się, gdy statek porusza się szybciej niż 161 km/h. Putin osobno stwierdził, że Europejczycy mogą przyjeżdżać do Moskwy kanałami dyplomatycznymi, ale współpracę wojskową Ukrainy i Europy nazwał oczywistym problemem.

Dalej: Marat Chusnullin mówi, że termin naprawy będzie można ocenić w ciągu tygodnia.

Na podstawie relacji: The Independent, Deutsche Welle, De Morgen, ANSA.it, BFMTV, La Razón

2Dyplomacja

Europa szuka formatu dla Ukrainy po deklaracji z Shenzhen bez wojny

Ciąg dalszy z wczorajszego wieczoru. Nowe: Europejscy liderzy ustalili format rozmów i położyli na stole gwarancję w stylu art. 5.

Europejscy przywódcy spotkali się w Berlinie po tym, jak Xi Jinping, Donald Trump i Władimir Putin podpisali czteropunktową deklarację z Shenzhen, która pominęła i Ukrainę, i Iran. Tekst dotyczył reformy ONZ, dostaw ropy, ryzyka nuklearnego oraz Międzynarodowego Trybunału Karnego. Stwierdzał też, że wojny nuklearnej nie można wygrać i nie wolno jej prowadzić. Ambasador Ettore Sequi uznał spotkanie za sukces Xi, który zapewnił sobie rolę gospodarza, ale nie przyjął nowych zobowiązań, oraz Putina, który odzyskał miejsce przy stole mocarstw.

W Berlinie koalicja chętnych utrzymała format dubliński, a europejski zespół nadal pracował z Ukrainą i Stanami Zjednoczonymi. Friedrich Merz gościł około 40 delegacji, podało Rai News, i powiedział, że koalicja zakłada wspieranie Ukrainy do 2027 roku. Wołodymyr Zełenski podziękował partnerom, którzy traktują członkostwo w NATO jako najsilniejszą gwarancję, i mówił o kolejnych 45 mld euro pomocy UE. Włochy zaproponowały w negocjacjach zobowiązanie bezpieczeństwa na wzór artykułu 5, a Merz powiedział, że Niemcy mogłyby rozmawiać z Rosją w neutralnym miejscu, być może w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.

„Najlepszą gwarancją bezpieczeństwa Ukrainy, a w istocie gwarancją dla całej Europy, jest członkostwo w NATO.”

Wołodymyr Zełenski

Donald Trump połączył się z berlińskim spotkaniem z Air Force One po rozmowach z Putinem i Xi, a według europejskich relacji pytał o kolejne miliardy pomocy dla Ukrainy. Giorgia Meloni naciskała na Chiny, by wykorzystały wpływ na Rosję, i zauważyła, że deklaracja z Shenzhen ani razu nie wspomniała o wojnie. Merz zbył spotkanie w Shenzhen jako okazję do zdjęć, a Emmanuel Macron powiedział, że należy wrócić do sprawy członkostwa Ukrainy w NATO.

Dalej: Merz mówi, że Ukraina, Rosja, USA i Europejczycy wkrótce przeprowadzą rozmowy w nieujawnionym miejscu.

Na podstawie relacji: Fanpage, El Confidencial, HotNews.ro, ANSA.it, Adnkronos, europa press

3Biznes

Akcje Anthropic kończą powyżej ceny oferty po rekordowym debiucie na Nasdaq

Ciąg dalszy z wczorajszego wieczoru. Nowe: Akcje otworzyły się po 111,50 dol., zamknęły po 97,17 dol. i spadły po sesji po wcześniejszej wycenie.

Anthropic rozpoczął notowania na Nasdaqzie po 111,50 dol. za akcję, 34 proc. powyżej ceny IPO 83 dol., a zamknął sesję na 97,17 dol., zyskując tego dnia 17 proc. W trakcie handlu wartość rynkowa spółki na krótko przekroczyła 2 bln dol., a na koniec wyniosła około 1,77 bln dol. Dario Amodei uderzył w dzwon na otwarcie sesji razem z siostrą Danielą Amodei, prezeską i współzałożycielką firmy, w rodzinnej oprawie, która na chwilę sprawiła, że Wall Street wyglądała jak szkolna uroczystość rozdania nagród.

Ceny akcji Anthropic w pierwszym dniu notowań$ za akcję
  • Cena IPO83
  • Otwarcie111,5
  • Maksimum sesji115,1
  • Notowanie pod koniec sesji110,22
  • Zamknięcie97,17

Oferta urosła jeszcze przed debiutem. Anthropic sprzedał około 980 mln akcji zamiast 825 mln i pozyskał 81,3 mld dol., więcej niż czerwcowe IPO SpaceX, i to jeszcze bez uwzględniania opcji greenshoe. W osobnej ofercie prywatnej duzi inwestorzy objęli około 26 mld dol. w akcjach klasy N bez prawa głosu. TechCrunch podał, że Nvidia i Google kupiły po 10 mld dol., a AMD, Broadcom, Micron, Microsoft i TSMC podzieliły między siebie resztę. Anthropic twierdzi, że Amazon i Google mają teraz łącznie 28 proc. spółki, z czego Amazon 14,6 proc., a Google 13,4 proc.

Amodei wykorzystał ceremonię, by zapewnić, że spółka nie ugnie się pod presją biznesu ani polityki. Siedmioro współzałożycieli sprzedało po około 3,4 mln akcji, łącznie za 1,95 mld dol., a z dokumentów wynika, że zobowiązali się przekazać 80 proc. swoich udziałów na filantropię, choć obietnice pozostają dobrowolne i odwołalne. Po sesji akcje spadły o ponad 3 proc., gdy inwestorzy analizowali doniesienia o wejściu Apple na rynek autonomicznych agentów AI oraz spadek całego sektora technologicznego o 2,4 proc.

Na podstawie relacji: The New York Times, ANSA.it, europa press, Bloomberg Business, TechCrunch, BBC

4Rząd

Szef cyberbezpieczeństwa Białego Domu odchodzi po tygodniu awarii

Nowe

Sean Cairncross, krajowy dyrektor ds. cyberbezpieczeństwa w Białym Domu, odchodzi z administracji Donalda Trumpa po tygodniu awarii technologicznych, które zaniepokoiły banki, linie lotnicze, użytkowników Microsoftu, a nawet wewnętrzne systemy Agencji Bezpieczeństwa Narodowego. Biały Dom potwierdził odejście w czwartek i nie podał szczegółowego powodu. Cairncross pełnił funkcję od zatwierdzenia przez Senat w sierpniu 2025 r., a jego biuro opublikowało w marcu krajową strategię cybernetyczną, w której położono nacisk na odporność cyfrową i ofensywne operacje w cyberprzestrzeni.

Axios podał, że Cairncross nie chciał pracować przez kolejne dwa lata i ustępuje, aby Biały Dom mógł zabiegać o zatwierdzenie następcy przez Senat, zanim Demokraci przejmą kontrolę nad izbą w styczniu. Według źródła Reutersa Kirsten Davies ma przejąć obowiązki co najmniej tymczasowo, a Marco Rubio wskazał ją na X jako następczynię. Doniesienia opisywały też rozstanie jako uzgodnione przez obie strony, choć część relacji wskazywała, że na zmianę naciskał Stephen Miller.

Temat awarii wciąż żyje politycznie. Poczta Microsoftu przestała działać u milionów użytkowników, United Airlines na pewien czas wstrzymały loty, klienci JPMorgan Chase stracili dostęp do bankowości internetowej i Zelle, a wewnętrzny tajny kanał NSA przestał funkcjonować. Firmy i urzędnicy zaprzeczyli, by istniały dowody na skoordynowany cyberatak. Jay Clayton, dyrektor wywiadu narodowego, powiedział członkom Kongresu, że incydenty były odrębnymi awariami usług, związanymi z konserwacją i zmianami technicznymi.

JPMorgan osobno ujawnił, że zewnętrzni dostawcy padli ofiarą cyberataku, który ujawnił część danych marketingowych, być może także imiona i nazwiska klientów oraz adresy e-mail. Bank podał, że ten incydent nie zakłócił usług i nie miał związku z poniedziałkową awarią.

Dalej: Kandydaturę musi zatwierdzić Senat, zanim Demokraci przejmą kontrolę w styczniu 2027 r.

Na podstawie relacji: CNN, RTVE.es, Deutsche Welle, Handelsblatt, The Guardian, Spiegel Online

5Bezpieczeństwo

Ława przysięgłych w Winchesterze skazuje czterech mężczyzn za wykorzystanie odurzonej kobiety

Nowe

Ława przysięgłych w Winchester Crown Court uznała czterech mężczyzn za winnych przestępstw seksualnych wobec kobiety, którą jej mąż odurzał i której napaści organizował w domu małżonków w Swindon. Norman Macksoni (48 lat) i Richard Wilkins (62 lata) usłyszeli wyroki skazujące za gwałt, a Wilkins także za napaść z penetracją. Connor Sanderson-Doyle (32 lata) został uznany za winnego napaści seksualnej z penetracją oraz dotykania seksualnego. Mohammed Hassan (38 lat) został skazany za dotykanie seksualne. Wszyscy czterej pozostają w areszcie.

Philip Young, mąż pokrzywdzonej i były radny Partii Konserwatywnej, przyznał się do 56 zarzutów. Wśród nich są gwałt, podglądactwo, podanie substancji w zamiarze odurzenia oraz publikowanie obscenicznych materiałów. Prokuratorzy ustalili, że ogłaszał żonę w sieci jako chętną uczestniczkę układu typu cuckolding. Podawał jej napój z domieszką środka, na noc zawiązywał jej oczy i przywiązywał ręce do łóżka. Według oskarżenia wybierał wieczory po spotkaniach towarzyskich, gdy piła alkohol, bo wtedy rzadziej się budziła.

Śledztwo skorzystało z doświadczeń francuskiej sprawy Dominique'a Pelicota. Policja z Wiltshire odbyła spotkanie na Teams z francuskimi śledczymi, a biegły toksykolog Vincent Cirimele zbadał próbki włosów kobiety. Jego analiza wykazała kontakt z dwoma lekami uspokajającymi od końca 2023 roku do 2024 roku. Oskarżyciele zyskali dzięki temu dłuższy zapis odurzania, niż pokazałoby jedno badanie krwi.

Prokuratura Koronna (Crown Prosecution Service) nazwała tę sprawę pierwszą tego rodzaju w Wielkiej Brytanii: zorganizowane nadużycia seksualne z użyciem środków odurzających, zaaranżowane przez męża. Przed sądem kobieta powiedziała, że wyroki przyniosły ulgę jej rodzinie oraz innym kobietom, które mogłyby paść ofiarą podobnych nadużyć. Prokurator James Foster stwierdził, że oskarżeni praktycznie nie podjęli żadnych kroków, by ustalić, czy kobieta wyraża zgodę.

„Żaden z oskarżonych nie miał prawa po prostu zakładać, że ona się zgadza.”

James Foster

Dalej: Czterej skazani mężczyźni usłyszą wyroki 21 i 22 grudnia.

Na podstawie relacji: Notícias ao Minuto, The Independent, Le Monde.fr, vrtnws.be, Evening Standard

6Energia i handel

USA sprzedają koncesje na wydobycie głębinowe mimo wyroku sądu

Nowe

Administracja ds. Minerałów Morskich Departamentu Spraw Wewnętrznych USA przeprowadziła w czwartek pierwszy w kraju przetarg na morskie dzierżawy surowców krytycznych na Pacyfiku. Do zaoferowania były dwa obszary dna morskiego u wybrzeży Samoa Amerykańskiego. Obejmują one 31,5 mln akrów i sprzedano je po 3 mln dol. każdy, łącznie za 6 mln dol. Protestujący zebrali się przed remizą strażacką w Thousand Oaks w Kalifornii, gdzie odbywała się aukcja. Obszary leżą co najmniej 50 mil od lądu i graniczą z Morskim Pomnikiem Narodowym Atolu Rose.

„Po raz pierwszy Stany Zjednoczone przeprowadziły przetarg na morskie dzierżawy surowców krytycznych na Pacyfiku. To historyczny krok dla bezpieczeństwa energetycznego i surowcowego Ameryki,”

Doug Burgum

Dzierżawy nie pozwalają na natychmiastowe wydobycie. Nabywcy mogą prowadzić prace wstępne, takie jak mapowanie batymetryczne i geofizyczne, a zwycięska firma uzyskuje wyłączne prawo do złożenia planów prac testowych i wydobycia. Te plany trafią potem do federalnej oceny środowiskowej i technicznej. Celem są metaliczne konkrecje na dnie morza, zawierające nikiel, mangan, kobalt i miedź, czyli surowce używane w bateriach, pojazdach elektrycznych i systemach obronnych.

Najpierw pojawił się problem prawny. W poniedziałek federalna sędzia Jill Otake na Hawajach unieważniła zgodę środowiskową na sprzedaż, uznając, że naruszono ustawę o gatunkach zagrożonych. Earthjustice, organizacja, która złożyła pozew, stwierdziła, że aukcja była bezprawna, i zapowiedziała walkę o unieważnienie dzierżaw. Władze Samoa Amerykańskiego zakazały wydobycia z dna morskiego na swoich wodach w 2024 r., ale rząd federalny kontroluje zewnętrzny szelf kontynentalny, gdzie leżą nowe obszary dzierżawy.

Doniesienia na temat oferentów były rozbieżne. Wymieniały Wetstone US Ventures, Adepth Minerals i Impossible Metals w różnych rolach, a urzędnicy podali, że tożsamość zwycięskiego oferenta zostanie ujawniona w piątek. Kolejne przetargi planowane są u wybrzeży Marianów Północnych.

Dalej: Urzędnicy mówią, że tożsamość zwycięskiego oferenta ma być znana w piątek 20 listopada.

Na podstawie relacji: The Guardian, rts.ch, Washington Post, The New York Times, Le Soir, The Verge

Co przed nami

Z tego wydania

  • 1

    Marat Chusnullin mówi, że termin naprawy będzie można ocenić w ciągu tygodnia.

  • 2

    Merz mówi, że Ukraina, Rosja, USA i Europejczycy wkrótce przeprowadzą rozmowy w nieujawnionym miejscu.

  • 4

    Kandydaturę musi zatwierdzić Senat, zanim Demokraci przejmą kontrolę w styczniu 2027 r.

  • 5

    Czterej skazani mężczyźni usłyszą wyroki 21 i 22 grudnia.

  • 6

    Urzędnicy mówią, że tożsamość zwycięskiego oferenta ma być znana w piątek 20 listopada.

Wszystkie daty

To całe wydanie.

Wszystkie wydania

Pollar czytają wszyscy za darmo. Płacą za to członkowie.

Członkowie płacą za serwery w Niemczech i za modele AI, które porządkują, streszczają i tłumaczą materiały europejskich redakcji.

Dołącz

Jak powstaje Brief