Brief poranny, niedziela, 11 października

Donald Trump ogłosił porozumienie z Władimirem Putinem w sprawie wznowienia dostaw rosyjskiego oleju napędowego. Obejmuje ono ponad 300 000 ton od razu, 500 000 ton w listopadzie oraz zezwolenie Departamentu Skarbu USA ważne do 7 kwietnia 2027 r. Według Axios decyzję poprzedziły amerykańskie naciski na Ukrainę, by przestała atakować rosyjskie rafinerie. Urzędnicy USA zaprzeczyli jednak doniesieniom, że wysłannicy grozili Kijowowi wstrzymaniem przekazywania danych wywiadowczych.

Trump przedstawił umowę jako sposób na obniżenie cen paliw, a ataki na rafinerie opisał jako globalny problem.

Ukraina zareagowała wściekłością po tym, jak rosyjskie wojska uderzyły bombami kierowanymi w Zaporoże. Według ukraińskich służb ratunkowych zginęło 20 osób, w tym troje dzieci. Wołodymyr Zełenski powiązał atak bezpośrednio ze złagodzeniem sankcji. Kijów informował też o dużych przerwach w dostawach prądu po rosyjskich atakach na infrastrukturę energetyczną.

Jako uzasadnienie decyzji argument rynkowy jest słaby. Analitycy zauważyli, że dwie pierwsze transze to około 6 mln baryłek, czyli mniej więcej półtora dnia amerykańskiego popytu na olej napędowy. Kontrakty terminowe na olej napędowy w Nowym Jorku spadły o 4,5%, głównie z przyczyn psychologicznych, nie z powodu nowych dostaw. Umowa pokaże, czy Waszyngton potrafi oddzielić ceny przy dystrybutorach od przewagi na polu walki, a Kijów wyraźnie uważa, że nie.

Pocisk uderzył w Międzynarodowe Lotnisko im. Króla Chalida w Rijadzie, trafił w Terminal 3 i zmusił władze saudyjskie do wstrzymania operacji lotniczych, gdy karetki i śmigłowce zabierały rannych. Urząd lotnictwa cywilnego poinformował później, że zginęło co najmniej 12 osób, a 309 zostało rannych. Wśród ofiar byli obywatele Arabii Saudyjskiej, Bangladeszu, Stanów Zjednoczonych, Jordanii, Palestyny, Syrii, Sudanu i Egiptu.

Władze saudyjskie nie wskazały sprawców, ale według depesz dyplomatycznych był to pocisk Huti. Huti ostrzegali linie lotnicze, by omijały saudyjską przestrzeń powietrzną po ofensywie wspieranego przez Rijad rządu Jemenu z początku miesiąca. Atak nastąpił po kilku niedawnych uderzeniach w lotniska królestwa i po zerwaniu czteroletniego rozejmu w Jemenie, wynegocjowanego pod auspicjami ONZ.

Donald Trump powiedział, że Waszyngton rozważa, czy dołączyć do kampanii Arabii Saudyjskiej.

Zakłócenia nie ograniczyły się do pasa startowego. Lufthansa zawiesiła loty do Rijadu do 16 października, Etihad Airways i Flydubai odwołały połączenia, a Wielka Brytania, Francja, Niemcy i Włochy ostrzegły obywateli, by unikali okolic lotniska. Zapowiedziano, że konferencje energetyczne w Rijadzie odbędą się zgodnie z planem, choć włoski minister energii wybrał udział w jednej z nich przez łącze wideo. Po tym uderzeniu powrót Jemenu do wojny przestaje być regionalną opowieścią wojenną, a staje się bezpośrednim testem saudyjskiego bezpieczeństwa, zaufania linii lotniczych i amerykańskiego apetytu na kolejne wojskowe zobowiązanie.

Huragan Isaias uderzył w wybrzeże w pobliżu Destin na Florydzie, z wiatrem przekraczającym 100 mil na godzinę. Potem osłabł do cyklonu posttropikalnego, ale nadal przynosił groźne deszcze dalej na północ, do Alabamy i południowych Appalachów. Zginęły co najmniej cztery osoby, w tym dwie na Florydzie i dwie w Alabamie. Według jednego z raportów do południa w sobotę bez prądu było niemal 700 000 odbiorców w czterech stanach.

Władze Florydy ostrzegły mieszkańców, by nie tracili czujności po przejściu oka huraganu.

Żywioł uderzył też w system energetyczny. W Zatoce Meksykańskiej nadal wstrzymane było 69% wydobycia ropy i 57% wydobycia gazu ziemnego, a 113 platform, czyli 30% obiektów, pozostawało ewakuowanych. Departament Energii USA udostępnił do 4 mln baryłek ze Strategicznej Rezerwy Ropy Naftowej, by zrównoważyć straty w dostawach. Shell i Chevron zaczęły tymczasem sprowadzać pracowników z powrotem na platformy.

Obraz szkód był znany, ale kosztowny: drzewa miażdżyły domy, generatory stwarzały ryzyko zatrucia tlenkiem węgla, mieszkańcy wybrzeża się ewakuowali, a meteorolodzy wypatrywali gwałtownych powodzi i tornad. Isaias jest pierwszym huraganem sezonu atlantyckiego 2026 roku, a pierwszy bilans już obejmuje ofiary śmiertelne, przerwy w dostawach prądu, napięcia na rynku paliw i naprawy. Huragan nie musi już być u szczytu siły, by dalej ściągać długi od gospodarstw domowych i rynków.

Departament Sprawiedliwości USA wszczął dochodzenie antymonopolowe wobec ABC, CBS, CNN, NBC i Fox News po tym, jak stacje na krótko zawiesiły wspólną telewizyjną obsługę wydarzeń z udziałem Donalda Trumpa. Urzędnicy zażądali korespondencji i materiałów dotyczących poolu telewizyjnego Białego Domu, działającego od lat mechanizmu dzielenia kosztów, w którym najwięksi nadawcy rotacyjnie relacjonują wydarzenia prezydenckie.

Do zawieszenia doszło po decyzji Białego Domu o zakazie wstępu dla CNN, MS NOW i Politico. Trump oskarżył je o publikowanie fałszywych relacji o jego zespole. Na czas przerwy sygnał wideo nadawany przez Biały Dom stał się jedynym telewizyjnym przekazem z wydarzeń prezydenckich. Sytuacja trwała do chwili, gdy sędzia federalny nakazał przywrócenie dostępu, a stacje wróciły do poolu.

Rzeczniczka Departamentu Sprawiedliwości uzasadniała dochodzenie względami konkurencji.

Według tej koncepcji prawnej protest w sprawie dostępu prasy może być bojkotem uzgodnionym przez rynkowych konkurentów. Wpisuje się to w szerszy spór o dostęp mediów, po tym jak Biały Dom przejął kontrolę nad poolem prasowym, ograniczył dostęp Associated Press z powodu zasad nazewnictwa i mierzył się z kilkoma pozwami dotyczącymi mediów. Dochodzenie pokaże, czy prawo antymonopolowe posłuży do kontrolowania tego, jak redakcje koordynują działania przeciw rządowym ograniczeniom, a nie tylko tego, jak firmy rywalizują o widzów.

Papież Leon XIV wykorzystał Światowy Dzień Przeciw Karze Śmierci, by uznać karę śmierci za niedopuszczalną. Stało się to kilka dni po tym, jak Pentagon zapowiedział transmisję na żywo z egzekucji Nidala Malika Hasana przez pluton egzekucyjny. Leon nie wymienił Stanów Zjednoczonych ani Pentagonu, ale jego przesłanie trafiło w sam środek debaty o pierwszej od 1945 roku wojskowej egzekucji w USA przez pluton egzekucyjny.

Sekretarz obrony Pete Hegseth powiedział, że wojsko pokaże egzekucję Hasana, zaplanowaną na 3 grudnia w Fort Hood, gdzie Hasan został skazany za zabicie 13 osób i ranienie 32 innych w 2009 roku. Donald Trump powiedział, że nie podjął jeszcze ostatecznej decyzji, czy zezwolić na transmisję na żywo. Wiceprezydent JD Vance oświadczył, że nie będzie jej oglądał, jeśli do niej dojdzie.

Katoliccy przywódcy w Stanach Zjednoczonych i Rzymie skrytykowali pomysł robienia ze śmierci widowiska. Zastrzeżenia zgłosili też parlamentarzyści z obu partii. Spór wybuchł po nieudanej egzekucji Christy Pike przez zastrzyk trucizny w Tennessee. Pike przeżyła dwie dawki pentobarbitalu, co na nowo ożywiło krajową debatę o metodach wykonywania wyroków śmierci. Egzekucja wojskowa oznaczała kiedyś ostateczny głos państwa; transmisja na żywo zrobiłaby z niej treść, i właśnie temu Watykan próbuje zapobiec.